Khát vọng 2045: Khi nông dân trở thành động lực phát triển quốc gia

Từ tầm nhìn chiến lược đến bài toán thực thi

Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ: đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Nhiều nghị quyết gần đây tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu “đổi mới mô hình tăng trưởng”, “đột phá thể chế phát triển”, và “phát huy mạnh mẽ nguồn lực con người”. Điều đó cho thấy, chúng ta không thiếu tầm nhìn, cũng không thiếu quyết tâm chính trị.

Vấn đề cốt lõi hiện nay không còn nằm ở việc “xác định mục tiêu gì”, mà là “làm thế nào để đạt được mục tiêu đó”. Nói cách khác, bài toán 2045 trước hết là một bài toán về năng lực thực thi quốc gia.

Thực thi không phải là khâu cuối cùng, mà là toàn bộ chuỗi vận hành từ thiết kế chính sách đến tổ chức triển khai, từ phân bổ nguồn lực đến đo lường kết quả. Và trong chuỗi đó, nếu thiếu đi sự tham gia chủ động, hiệu quả của lực lượng đông đảo nhất trong xã hội- người nông dân- thì mọi chiến lược dù đúng đắn cũng khó có thể đi đến đích.

Vì sao nông dân là điểm tựa chiến lược?

Thứ nhất, xét về quy mô, nông dân vẫn là lực lượng xã hội lớn nhất ở Việt Nam. Hàng chục triệu người đang sinh sống và làm việc ở khu vực nông thôn không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà còn là chủ thể trực tiếp tạo ra của cải vật chất cho xã hội.

Thứ hai, xét về ổn định, nông thôn là nền tảng của ổn định kinh tế- xã hội. Trong những giai đoạn khó khăn, chính nông nghiệp đã đóng vai trò “trụ đỡ”, bảo đảm an ninh lương thực, giữ vững sinh kế và giảm thiểu các cú sốc xã hội.

Thứ ba, xét về tiềm năng, nông nghiệp Việt Nam còn rất nhiều dư địa để phát triển. Từ sản xuất thô sang chế biến sâu, từ xuất khẩu số lượng sang xuất khẩu giá trị, từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp xanh, thông minh và tuần hoàn- đó là những không gian tăng trưởng mới chưa được khai thác hết.

Chính vì vậy, nếu không nâng cấp nông nghiệp và không trao quyền cho nông dân, chúng ta sẽ khó có thể nâng cấp toàn bộ nền kinh tế. Nông nghiệp không chỉ là trụ đỡ, mà phải trở thành một động lực phát triển mới.

Những việc cần làm ngay

Để biến nông dân thành động lực phát triển quốc gia, điều quan trọng không phải là những khẩu hiệu lớn, mà là những hành động cụ thể, có thể thực hiện ngay.

Trước hết, cần tháo gỡ các rào cản thể chế đối với kinh tế nông nghiệp. Tinh thần chung của các nghị quyết của Đảng là hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh. Trong nông nghiệp, điều này đặc biệt quan trọng. Cần tiếp tục cải cách chính sách đất đai theo hướng tạo điều kiện tích tụ, tập trung ruộng đất; bảo đảm quyền sử dụng đất ổn định, lâu dài; và tạo niềm tin để nông dân mạnh dạn đầu tư. Khi thể chế chưa thông, nguồn lực sẽ không thể chảy.

Thứ hai, phải tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị. Mô hình sản xuất nhỏ lẻ, manh mún không còn phù hợp với nền kinh tế thị trường hiện đại. Nông dân không thể đơn độc trên thị trường. Cần phát triển mạnh các hợp tác xã kiểu mới, thúc đẩy liên kết giữa nông dân- doanh nghiệp- nhà khoa học- Nhà nước. Doanh nghiệp phải đóng vai trò dẫn dắt thị trường, còn nông dân là chủ thể sản xuất trong chuỗi giá trị đó.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Các nghị quyết về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở ra một hướng đi rất rõ. Nông nghiệp không thể đứng ngoài xu thế này. Từ giống cây trồng, vật nuôi, đến quy trình sản xuất, quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc- tất cả đều cần được nâng cấp bằng tri thức và công nghệ. Muốn tăng năng suất và chất lượng, không có con đường nào khác ngoài con đường tri thức.

Thứ tư, mở rộng thị trường và nâng cấp chuỗi giá trị nông sản. Nông nghiệp Việt Nam đã có mặt ở nhiều thị trường quốc tế, nhưng phần lớn vẫn ở phân khúc giá trị thấp. Cần xây dựng thương hiệu quốc gia cho nông sản, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khi nông sản có giá trị cao hơn, thu nhập của nông dân sẽ được cải thiện, và động lực sản xuất sẽ được khơi dậy.

Thứ năm, xây dựng người nông dân mới- chủ thể của phát triển. Đây là yếu tố quyết định. Người nông dân trong giai đoạn mới không chỉ cần cần cù, mà còn cần tri thức, kỹ năng và tư duy thị trường. Họ phải trở thành những “doanh nhân nông nghiệp”, biết tính toán hiệu quả, biết liên kết và biết nắm bắt cơ hội. Khát vọng làm giàu chính đáng cần được nuôi dưỡng và bảo vệ.

Vai trò của Hội Nông dân trong giai đoạn mới

Trong quá trình đó, Hội Nông dân Việt Nam giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Nhưng vai trò này cũng cần được nâng tầm.

Trước hết, Hội phải thực sự là tổ chức đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nông dân, nhất là trong bối cảnh thị trường ngày càng phức tạp.

Thứ hai, Hội cần trở thành lực lượng tổ chức, kết nối nông dân tham gia vào các chuỗi giá trị, hỗ trợ họ tiếp cận thông tin, công nghệ và thị trường.

Và quan trọng hơn cả, Hội phải là nơi lan tỏa tinh thần đổi mới, khơi dậy khát vọng vươn lên, cổ vũ những người dám nghĩ, dám làm, dám làm giàu. Nói cách khác, Hội cần chuyển mạnh từ “tổ chức phong trào” sang “tổ chức phát triển”.

Người nông dân- động lực phát triển quốc gia.

Năm 2045 không còn là một cột mốc xa xôi. Thời gian không chờ đợi chúng ta. Khát vọng hùng cường cũng không tự đến.

Muốn đi đến đích, chúng ta phải bắt đầu từ những việc rất cụ thể, rất thiết thực ngay từ hôm nay. Và trong hành trình đó, người nông dân không chỉ là người tham gia, mà phải trở thành động lực phát triển quốc gia.

Bởi lẽ, chỉ khi khát vọng đi qua trái tim và khói óc của hàng chục triệu người nông dân, nó mới có thể trở thành hiện thực.

×