Khi Quảng Ninh lên thành phố, đại biểu kiến nghị cần có kịch bản ứng phó với rủi ro của 3 nhà máy điện hạt nhân

Sáng 12/8, thảo luận tại hội trường Quốc hội về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh, đại biểu Nguyễn Công Long (Đoàn ĐBQH Đồng Nai), Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội bày tỏ đồng tình cao với chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh.

Theo đại biểu, bên cạnh những kỳ vọng về sự phát triển, cần đánh giá toàn diện cả thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức mà hai thành phố sẽ phải đối mặt. Những yếu tố này cần được cân nhắc kỹ lưỡng để bảo đảm các thành phố mới phát huy được tiềm năng và phát triển bền vững.

Đại biểu cho rằng Bắc Ninh và Quảng Ninh đều có nhiều lợi thế nổi bật, hướng tới trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế, đầu mối giao thông, du lịch và các cực tăng trưởng quan trọng. Những lợi thế này đã được thể hiện qua các chỉ số phát triển cũng như vị thế ngày càng rõ nét của hai địa phương.

Tuy nhiên, đại biểu Long lưu ý, riêng Quảng Ninh có đặc điểm địa chính trị rất đặc biệt. Đây là địa bàn giáp Quảng Đông (Trung Quốc) và nằm gần 3 nhà máy điện hạt nhân của nước láng giềng, nên cần phải có cách ứng phó.

Từ thực tế này, đại biểu cho rằng việc thành lập thành phố Quảng Ninh không chỉ đặt ra yêu cầu đối với chính quyền địa phương, mà còn đòi hỏi Trung ương, Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành có chính sách phù hợp.

“Chiến lược bảo vệ an ninh Tổ quốc, chiến lược an ninh quốc gia của chúng ta luôn luôn đặt hàng đầu, đó là bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, phòng ngừa từ sớm, từ xa”, đại biểu Long nhấn mạnh.

Đáng chú ý, đại biểu cho biết, theo các tiêu chuẩn kỹ thuật của IAEA (Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế), mức độ an toàn được xem xét theo từng khoảng cách cụ thể như 300 km, 100 km, 50 km và 30 km quanh nhà máy điện hạt nhân. Trong khi đó, Quảng Ninh cách nhà máy điện hạt nhân gần nhất chưa đầy 50 km.

“Đây là một thách thức chúng ta phải đặt ra”, ông Long nói, đồng thời cho rằng sự cố là điều không ai mong muốn nhưng vẫn phải được tính đến trong hoạch định chính sách.

Theo đại biểu, trách nhiệm ứng phó không thể chỉ đặt lên vai địa phương. Trung ương cần xây dựng cơ chế đặc biệt để hỗ trợ Quảng Ninh xử lý hiệu quả các tình huống liên quan đến an toàn, quốc phòng và an ninh.

“Chúng tôi cũng mong rằng Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành cũng phải đặt ra những cơ chế, những chính sách dành riêng cho Quảng Ninh, dành riêng cho Bắc Ninh để có thể ứng phó hiệu quả với những vấn đề đặt ra về đảm bảo an toàn quốc phòng và an ninh”, đại biểu Nguyễn Công Long kiến nghị.

“Không phải một tấm áo khoác hành chính”

Cũng đóng góp ý kiến thảo luận tại hội trường, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) bày tỏ sự tán thành cao với chủ trương thành lập hai thành phố, cho rằng cả Quảng Ninh và Bắc Ninh đều hội tụ đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Theo đại biểu, Quảng Ninh có vị trí đặc biệt khi sở hữu không gian biển, đảo, biên giới và hệ thống cửa khẩu quốc tế; đồng thời là một trong những trung tâm kinh tế biển, du lịch và dịch vụ quan trọng của vùng Đông Bắc. Trong khi đó, Bắc Ninh nằm tại cửa ngõ phía Bắc Hà Nội, có hệ thống giao thông kết nối thuận lợi, nền tảng công nghiệp phát triển mạnh và bề dày văn hóa Kinh Bắc.

Hai địa phương đều có quy mô kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Năm 2025, Quảng Ninh tăng trưởng 11,89%, Bắc Ninh tăng trưởng 10,27%. Theo đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, những nền tảng này tạo cơ sở để chuyển sang mô hình quản trị thành phố.

Bà nhấn mạnh, sau khi được thành lập, hai thành phố cần đặc biệt chú trọng phát triển hài hòa giữa các khu vực. Do địa hình và trình độ phát triển còn có sự chênh lệch, cần có cơ chế điều tiết nguồn lực, tăng đầu tư hạ tầng và an sinh xã hội cho những địa bàn khó khăn, tránh tình trạng đô thị hóa chỉ tập trung tại một số cực tăng trưởng.

Một yêu cầu khác được đại biểu đặt ra là không đánh đổi di sản và môi trường lấy tăng trưởng. Với Quảng Ninh, đó là bảo vệ Vịnh Hạ Long; với Bắc Ninh là gìn giữ hệ thống di sản, di tích và không gian văn hóa Kinh Bắc trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa.

Đáng chú ý, về tổ chức bộ máy, đại biểu cho rằng việc kế thừa đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức là cần thiết trong giai đoạn chuyển tiếp, nhưng không nên là giải pháp lâu dài. Hai thành phố cần sớm xây dựng lộ trình bố trí nhân sự theo vị trí việc làm và khối lượng nhiệm vụ, tránh tăng biên chế cơ học nhưng cũng không để thiếu nhân lực trong các lĩnh vực quản lý đô thị, đất đai, xây dựng, môi trường và chuyển đổi số.

Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi) nhìn nhận việc thành lập hai thành phố là bước chuyển có tính chiến lược, góp phần hình thành những cực tăng trưởng mới, tạo sức lan tỏa tới vùng Đồng bằng sông Hồng và Đông Bắc.

Theo ông, chuyển đổi lên thành phố phải được nhìn nhận rộng hơn một sự thay đổi về địa giới. “Chuyển đổi lên thành phố không phải là một tấm áo khoác hành chính mà là một cuộc tái thiết toàn diện về thể chế, năng lực quản trị và chất lượng sống của nhân dân”, đại biểu nói.

Từ đó, ông đề nghị hai địa phương đột phá về tư duy quản trị, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; chuyển mạnh sang quản trị đô thị hiện đại, dựa trên kết quả và các công cụ đo lường hiệu quả.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) cho rằng hồ sơ trình Quốc hội cho thấy Quảng Ninh và Bắc Ninh đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định. Theo bà, ý nghĩa của việc thành lập hai thành phố không chỉ nằm ở việc hình thành các đơn vị hành chính mới mà còn ở khả năng tạo ra những cực tăng trưởng có sức dẫn dắt và lan tỏa.

“Không phải để các địa phương phát triển biệt lập mà để tạo ra một mạng lưới liên kết trong đó sự phát triển của địa phương trở thành cơ hội phát triển cho nhiều địa phương khác trong cả nước”, đại biểu nhấn mạnh.

×