Không chỉ xăng dầu, chiến sự Trung Đông có thể làm tê liệt ngành bán dẫn vì “cú sốc khí heli”

Chiến sự Trung Đông đang định hình lại ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu ra sao?

Kể từ khi cuộc chiến ở Iran bắt đầu vào ngày 28 tháng 2, những lo ngại về dầu khí đã trở thành tâm điểm chú ý và gây ra những lời phàn nàn gay gắt nhất từ ​​người tiêu dùng. Nhưng một nút thắt cổ chai khác trong mạng lưới cung ứng toàn cầu đang gây báo động: đó là sự thiếu hụt heli, một thành phần thiết yếu được sử dụng để sản xuất chất bán dẫn, chế tạo ra những con chip nhỏ giúp vận hành mọi thứ từ xe điện đến điện thoại thông minh.

Tình trạng thiếu hụt heli kéo dài có thể dẫn đến thiếu hụt các nguồn chip tiên tiến và gây ra những ảnh hưởng dây chuyền đối với các nhà sản xuất điện tử phụ thuộc vào chúng, hoặc buộc những nhà sản xuất khác phải thu hẹp quy mô kế hoạch trung tâm dữ liệu của họ.

Hay nói rõ hơn, cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran ở Trung Đông đang bắt đầu định hình lại ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng, chi phí sản xuất và mô hình nhu cầu đối với các chip cung cấp năng lượng cho các công nghệ hiện đại.

Cuộc chiến tranh Iran đe dọa gây ra một cuộc khủng hoảng bán dẫn toàn cầu và bí mật nằm ở khí heli! Ảnh: @economies.

Các nhà phân tích ngành công nghiệp cảnh báo rằng, sự bất ổn khu vực có thể làm gián đoạn nguồn cung các nguyên liệu quan trọng được sử dụng trong sản xuất chất bán dẫn, bao gồm cả các loại khí công nghiệp như heli. Vốn dĩ, Heli được sử dụng trong sản xuất chất bán dẫn cho các mục đích sau:

- Làm mát hệ thống quang khắc in thạch bản.

- Giúp phát hiện rò rỉ trong buồng chân không.

- Giúp duy trì môi trường chân không ổn định trong các công cụ sản xuất bán dẫn tiên tiến.

- Giúp giảm ứng suất nhiệt có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất của chip.

Trước vai trò của khí Heli này, một nghị sĩ Hàn Quốc cảnh báo rằng, cuộc chiến tranh với Iran có thể cản trở việc tiếp cận các nguyên liệu quan trọng từ Trung Đông như khí heli. Vị nghị sĩ này cũng cảnh báo rằng, một cuộc xung đột kéo dài có thể dẫn đến giá năng lượng tăng cao.

Vậy, vai trò cụ thể của một số quốc gia ở Trung Đông trong chuỗi cung ứng Heli là gì? Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ, Qatar sản xuất hơn một phần ba nguồn cung cấp heli của thế giới. Heli được sử dụng trong quá trình sản xuất để tản nhiệt. Nó cũng được sử dụng trong các lĩnh vực như in thạch bản, rất quan trọng để in các mạch điện phức tạp của chip. Hiện chưa có chất thay thế khả thi nào cho heli. Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn đã cảnh báo rằng, nếu nguồn cung cấp heli bị gián đoạn, “sẽ có những cú sốc đối với ngành công nghiệp sản xuất bán dẫn toàn cầu”.

Không chỉ vấn đề sản xuất là một trở ngại. Việc vận chuyển nguyên tố này ra khỏi Trung Đông có thể trở nên ngày càng khó khăn hơn, do việc đóng cửa hiệu quả tuyến đường vận chuyển qua eo biển Hormuz quan trọng. Ông Phil Kornbluth, chủ tịch của Kornbluth Helium Consulting, nói với Đài CNBC rằng, việc đóng cửa kéo dài eo biển Hormuz sẽ khiến hơn 25% nguồn cung heli của thế giới bị mất đi.

Ông Kornbluth còn cho biết: “Thật khó tưởng tượng rằng, thế giới sẽ ra sao nếu phải đối mặt với việc ngừng sản xuất heli trong ít nhất hai đến ba tháng, hay kéo dài bốn đến sáu tháng trước khi chuỗi cung ứng heli trở lại bình thường”.

Ngoài ra, Brom là một nguyên tố khác đang được chú trọng và là thành phần quan trọng trong quy trình sản xuất chất bán dẫn. Theo Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), khoảng hai phần ba sản lượng brom của thế giới đến từ Israel và Jordan.

Hiện vẫn chưa rõ cuộc chiến với Iran, hay cuộc xung đột rộng hơn ở Trung Đông, sẽ kéo dài bao lâu, đặc biệt là khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng, Mỹ dự định tiếp tục các hoạt động của mình ở Iran cho đến khi đạt được "chiến thắng hoàn toàn".

Nếu chiến tranh kéo dài vài tháng, tình trạng gián đoạn nguồn cung heli có thể sẽ tiếp diễn, điều này có thể đẩy giá chất bán dẫn tăng cao trong trung hạn.

Có thể thấy, bất kỳ sự gián đoạn nào đối với vận tải đường biển—đặc biệt là qua eo biển Hormuz, một hành lang vận chuyển toàn cầu quan trọng—đều có thể làm phức tạp việc cung cấp các nguyên liệu thô thiết yếu cho sản xuất chip.

Cuộc xung đột cũng có thể làm thay đổi nhu cầu toàn cầu đối với chip. Sự bất ổn kinh tế và lạm phát có thể làm giảm chi tiêu của người tiêu dùng cho các thiết bị điện tử như điện thoại thông minh và máy tính, làm suy yếu nhu cầu đối với một số loại chất bán dẫn.

Ngược lại, nhu cầu về chất bán dẫn chuyên dụng được sử dụng trong công nghệ quốc phòng, bao gồm máy bay không người lái, hệ thống giám sát và các ứng dụng quân sự tiên tiến, dự kiến ​​sẽ tăng lên khi các quốc gia tăng chi tiêu quốc phòng.

Ngành công nghiệp bán dẫn trong tình trạng báo động trước nguy cơ xung đột ở Trung Đông. Ảnh: @hungarianconservative.

Tác động đến đầu tư vốn vào ngành bán dẫn

Ngoài những gián đoạn về hoạt động sản xuất, cuộc chiến tranh Iran đang ảnh hưởng đến các quyết định chi tiêu vốn đầu tư toàn cầu trong ngành bán dẫn.

Các nhà máy sản xuất chất bán dẫn nằm trong số những cơ sở sản xuất đắt đỏ nhất từng được xây dựng. Các công nghệ tiên tiến như nhà máy chế tạo chip theo chuẩn 3nm hoặc 2nm có thể tiêu tốn từ 15 đến 30 tỷ đô la mỗi nhà máy. Do đó, sự bất ổn về địa chính trị đóng vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch đầu tư.

Trì hoãn đầu tư vốn ngắn hạn

Các xung đột địa chính trị làm gia tăng sự bất ổn kinh tế, khiến các công ty trì hoãn hoặc xem xét lại các khoản đầu tư lớn. Nghiên cứu cho thấy, rủi ro địa chính trị ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý nhà đầu tư và sự ổn định của thị trường chứng khoán trong lĩnh vực bán dẫn.

Trong tình hình hiện tại:

- Chi phí năng lượng tăng cao làm tăng chi phí vận hành dự kiến ​​của nhà máy.

- Sự không chắc chắn trong chuỗi cung ứng làm tăng rủi ro trong ngành bán dẫn.

- Lạm phát cao làm tăng chi phí thiết bị.

Những yếu tố này có thể dẫn đến sự chậm trễ ngắn hạn trong việc xây dựng nhà máy hoặc kế hoạch mở rộng.

- Điều chỉnh chiến lược đầu tư: Mặc dù các công ty khó có thể vội vàng rút khỏi Trung Đông, nhưng xung đột đang diễn ra có thể khiến các ủy ban đầu tư xem xét làm chậm việc triển khai vốn mới, hoặc tạm dừng các kế hoạch hợp tác để vượt qua những bất ổn do tình hình gây ra.

- Triển vọng phát triển trung tâm dữ liệu: Nhu cầu đầu tư quốc tế vào Trung Đông đang ngày càng tăng, tuy nhiên, xung đột có thể khiến việc xây dựng trung tâm dữ liệu chuyển hướng sang các khu vực như Bắc Âu, Ấn Độ hoặc Đông Nam Á, khi các công ty tìm cách giảm thiểu rủi ro địa chính trị.

Phản ứng của thị trường tài chính và cổ phiếu ngành bán dẫn

Thị trường đã bắt đầu phản ánh những rủi ro này. Cổ phiếu các công ty bán dẫn và các công ty liên quan trong chuỗi cung ứng đã cho thấy sự biến động khi các nhà đầu tư đánh giá tác động của giá năng lượng tăng cao và sự gián đoạn chuỗi cung ứng.

Các nhà sản xuất chip lớn như TSMC, Samsung và SK Hynix đều chứng kiến ​​giá cổ phiếu giảm, do lo ngại về sự không chắc chắn trong nguồn cung năng lượng và chi phí sản xuất.

Ý nghĩa chiến lược dài hạn đối với ngành công nghiệp bán dẫn

Cuộc chiến tranh Iran cho thấy ngành công nghiệp bán dẫn ngày càng chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi địa chính trị và an ninh năng lượng. Những bài học chiến lược quan trọng cần hiểu thấu đáo trong bối cảnh này, chúng bao gồm:

Một là, an ninh năng lượng đang trở nên cực kỳ quan trọng đối với các nhà máy sản xuất chip. Các nhà máy này cần nguồn cung cấp năng lượng ổn định và phải có khả năng dự đoán chi phí năng lượng linh hoạt, thích ứng, kịp thời.

Hai là, chuỗi cung ứng hóa chất cần đa dạng hóa. Việc phụ thuộc vào một vài khu vực để cung cấp các loại khí quan trọng như heli sẽ tạo ra rủi ro cho hệ thống toàn ngành bán dẫn.

Ba là, các quyết định về đầu tư vốn bán dẫn sẽ ngày càng tính đến rủi ro địa chính trị. Các công ty sẽ ưu tiên các địa điểm ổn định về chính trị cho các nhà máy sản xuất bán dẫn trong tương lai.

Bốn là, chuỗi cung ứng bán dẫn đang trở thành tài sản chiến lược quốc gia. Các Chính phủ có khả năng sẽ tăng cường trợ cấp và ưu đãi cho sản xuất trong nước.

×