Không để cơ chế đặc thù cho dự án phục vụ APEC 2027 bị trục lợi, tháo gỡ tâm lý "co cụm, đùn đẩy"

Không để cơ chế đặc thù trở thành "kẽ hở" cho trục lợi, lãng phí hay phát sinh sai phạm

Chiều 3/8, tiếp theo chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội tiến hành thảo luận tại tổ về 2 Dự án Luật và Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang).

Ghi nhận của PV Dân Việt cho thấy, đối với Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang), nhiều đại biểu Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành nghị quyết, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ việc thực thi, không để cơ chế đặc thù trở thành "kẽ hở" cho trục lợi, lãng phí hay phát sinh sai phạm.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội (đoàn Quảng Trị) cho rằng, APEC 2027 là sự kiện chính trị, đối ngoại đặc biệt quan trọng khi Việt Nam lần thứ ba đăng cai tổ chức.

Đại biểu Hà thống nhất việc Quốc hội ban hành Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, tuy nhiên cần phải làm rõ bản chất các điểm nghẽn cần tháo gỡ xuất phát từ quy định pháp luật hay từ quá trình tổ chức thực hiện để bảo đảm đầy đủ căn cứ trình Quốc hội xem xét.

Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Hà, từng cơ chế cụ thể cần được rà soát kỹ để xác định đúng thẩm quyền giữa luật và các nghị quyết song hành, đồng thời bám sát quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện hành.

Đặc biệt, với vị trí chiến lược của Đặc khu Phú Quốc - "pháo đài" quân sự, quốc phòng, an ninh ở Tây Nam Tổ quốc, đại biểu Nguyễn Ngọc Hà đề nghị việc triển khai các dự án phải gắn với đánh giá đầy đủ tác động và giải pháp bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đại biểu cũng lưu ý phạm vi điều chỉnh dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng cơ chế chính sách đặc thù với các dự án APEC hiện chưa định danh các hạng mục, do đó cần làm rõ danh mục dự án điều chỉnh, xác định phạm vi điều chỉnh là cần thiết nhằm tránh mở rộng đối với các dự án khác và đảm bảo tính khả thi của dự thảo Nghị quyết, để không hợp pháp hóa sai phạm có tính chất vụ lợi; không để phát sinh sai phạm mới; không loại trừ trách nhiệm cá nhân vụ lợi.

“Các cơ chế chính sách không được lợi dụng trục lợi, kiểm soát lãng phí tiêu cực để các dự án công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 về đích sớm góp phần thực hiện nhiệm vụ chính trị ngoại giao của đất nước”, đại biểu Nguyễn Ngọc Hà nhấn mạnh.

Cũng đóng góp ý kiến liên quan đến dự thảo nghị quyết này, đại biểu Phạm Văn Thắng (đoàn An Giang) nhận định Phú Quốc nằm ở vị trí tiếp giáp Malaysia và Campuchia, vì vậy APEC 2027 không chỉ mang ý nghĩa đối ngoại mà còn có giá trị lớn về kinh tế, quốc phòng, an ninh, mở ra cơ hội đưa "đảo Ngọc" trở thành trung tâm du lịch tầm cỡ quốc tế.

Trong bối cảnh quỹ thời gian chuẩn bị không còn nhiều, còn khối lượng công việc rất lớn, đại biểu Thắng đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm như: đột phá về thủ tục đầu tư, quy hoạch, đất đai; cho phép thực hiện đồng thời nhiều bước như điều chỉnh quy hoạch, đánh giá tác động môi trường, giao đất, rút ngắn thời gian thẩm định từ 6-9 tháng và tháo gỡ nguồn vật liệu xây dựng; áp dụng cơ chế linh hoạt đối với khai thác khoáng sản phục vụ dự án; đổi mới cơ chế thanh, quyết toán theo tiến độ thực hiện thay vì chờ hoàn tất toàn bộ dự án, qua đó giảm áp lực tài chính cho các nhà thầu.

Tháo gỡ tâm lý “co cụm, đùn đẩy”

Đáng chú ý, một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là tâm lý e ngại trách nhiệm của đội ngũ thực hiện dự án.

Theo đại biểu Trương Hồ Hải (đoàn An Giang), APEC 2027 là dự án lớn, đếm ngược ngày hoàn thành nên tiến độ gấp gáp, do đó, có tâm lý lo ngại bởi hiện nay một số dự án lớn đang liên quan vấn đề thanh kiểm tra, điều tra, nên ảnh hưởng tâm lý của người thực hiện, triển khai dự án và cần có độ trượt tâm lý.

“Các dự án phục vụ APEC 2027 vừa làm, vừa hoàn thiện thủ tục thi công song song nên có rủi ro pháp lý thuần túy của các hành vi và hệ quả tâm lý cán bộ thi công, ban quản lý dự án, nhà thầu sẽ là làm thì vướng pháp luật, không làm thì trễ tiến độ và bị đánh giá yếu kém, dẫn đến tâm lý 'co cụm đùn đẩy’”, đại biểu Trương Hồ Hải nêu ra thực tế.

Vị Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cũng kiến nghị Nghị quyết phải xác định rõ động cơ, mục đích trường hợp nào được bảo vệ hoặc không? bản chất sai phạm, chỉ đạo, điều hành… phải chi tiết cụ thể để cán bộ đơn vị liên quan yên tâm bắt tay làm việc. Dự án gấp hay không thì vẫn phải chi tiết vì ranh giới mong manh nếu không thì nguy cơ sẽ mất cán bộ.

Ở góc độ địa phương trực tiếp triển khai các dự án, đại biểu Lê Quang Tùng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang cho biết, các công trình này làm để đạt được tầm cỡ thế giới, sự kiện này cũng khẳng định được vị thế của đất nước Việt Nam trong tiến trình kỷ nguyên mới.

Theo ông Tùng, các dự án khi triển khai thực hiện có các cơ chế đặc biệt đó là một số thủ tục chưa thực hiện, trong quá trình triển khai vừa làm vừa chuẩn bị thủ tục như phê duyệt thiết kế dự án, thẩm định phòng cháy chữa cháy,… các công trình chưa có tiền lệ thiết kế nếu phê duyệt thiết kế sẽ rất lâu, thậm chí mất tới cả năm.

Tuy nhiên, Bí thư Tỉnh ủy An Giang khẳng định việc rút ngắn quy trình không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. “Các thủ tục dự án APEC dù thực hiện chậm nhưng không bỏ sót quy định của Nhà nước, tỉnh và các đơn vị triển khai có kiểm toán đồng hành, kiểm tra khối lượng đảm bảo không thất thoát trong quá trình triển khai dự án”, đại biểu Lê Quang Tùng khẳng định.

Theo Bí thư Tỉnh ủy An Giang, địa phương đã xây dựng lộ trình cụ thể cho các công trình trọng điểm: sân bay hoàn thành vào tháng 3/2027; trung tâm hội nghị hoàn thành trước ngày 30/4/2027; tuyến giao thông trục chính cùng các hạng mục cấp nước, xử lý nước thải hoàn thành trước tháng 6/2027; đến tháng 9/2027 sẽ hoàn thành khoảng 14.000 phòng khách sạn mới phục vụ hội nghị.

“Tỉnh An Giang xác định APEC 2027 là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, nên cần phải động viên anh em. Khi triển khai dự án, tỉnh ban hành 4 chỉ thị đảm bảo chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực với các dự án APEC. Vì thế, Nghị quyết này tạo niềm tin cho anh em. Nghị quyết xây dựng căn cứ dựa trên một số công trình trọng điểm quốc gia và vẫn sẽ hoàn tất các quy trình thủ tục pháp luật”, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang nhấn mạnh.

×