Không đốt rơm rạ, tưới nước kiểu mới, nông dân Thanh Hóa đang làm điều đặc biệt trên những cánh đồng lúa

Khi nông dân là trung tâm của chuyển đổi xanh

Thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26) về đưa mức phát thải khí nhà kính về "0" vào năm 2050, Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa đang triển khai Dự án "Tuyên truyền, vận động nông dân áp dụng canh tác lúa thân thiện với môi trường, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050".

Dự án không chỉ giúp nông dân thay đổi tập quán sản xuất theo hướng xanh, bền vững mà còn góp phần xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thanh Hóa là một trong những địa phương có diện tích sản xuất lúa lớn ở khu vực Bắc Trung Bộ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ nét đến sản xuất nông nghiệp, việc đổi mới phương thức canh tác nhằm giảm phát thải, tiết kiệm chi phí và nâng cao giá trị hạt gạo đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, ngành hàng lúa gạo có nhiều dư địa để giảm phát thải khí nhà kính thông qua thay đổi tập quán sản xuất, sử dụng vật tư nông nghiệp hiệu quả và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng để ngành nông nghiệp đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng "0" của quốc gia.

Thực hiện chỉ đạo của Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa đã xây dựng kế hoạch triển khai dự án tại 4 xã gồm Thọ Long, Xuân Lập, Thiệu Tiến và Thiệu Hóa trong giai đoạn từ tháng 3/2026 đến tháng 8/2027.

Dự án tập trung nâng cao nhận thức, kỹ năng cho cán bộ Hội và hội viên nông dân; xây dựng các mô hình sản xuất lúa phát thải thấp; đồng thời thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm theo hướng bền vững.

Phát biểu tại các lớp tập huấn kỹ thuật canh tác lúa thân thiện với môi trường vụ Mùa năm 2026, ông Nguyễn Quốc Tiến, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa, Trưởng ban Quản lý Dự án cho biết, để hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, ngành nông nghiệp cần có những thay đổi căn bản trong phương thức sản xuất.

Theo ông Nguyễn Quốc Tiến, điểm nổi bật của dự án là lấy người nông dân làm trung tâm. Các hoạt động tập huấn, tuyên truyền và xây dựng mô hình trình diễn đều hướng tới giúp nông dân hiểu rõ lợi ích kinh tế và môi trường của sản xuất lúa phát thải thấp.

"Khi người nông dân chủ động tiếp cận và áp dụng các tiến bộ kỹ thuật, quá trình chuyển đổi xanh trong nông nghiệp sẽ được thúc đẩy ngay từ đồng ruộng", ông Tiến nhấn mạnh.

Nhân rộng mô hình lúa phát thải thấp

Một trong những nội dung trọng tâm của dự án là xây dựng 18 mô hình trình diễn canh tác lúa thân thiện với môi trường tại các địa phương tham gia, với quy mô tối thiểu 1.000m²/mô hình trong vụ Mùa năm 2026 và vụ Xuân năm 2027.

Các hộ tham gia được lựa chọn trên cơ sở có kinh nghiệm sản xuất, tinh thần đổi mới và cam kết thực hiện đúng quy trình kỹ thuật.

Tại các mô hình, nông dân được hướng dẫn áp dụng đồng bộ ba nhóm giải pháp kỹ thuật gồm xử lý rơm rạ sau thu hoạch, sử dụng phân bón hợp lý và tưới nước theo phương pháp ướt khô xen kẽ.

Trong đó, việc xử lý rơm rạ đúng cách giúp hạn chế tình trạng đốt rơm rạ ngoài đồng ruộng, giảm ô nhiễm môi trường và tận dụng nguồn phụ phẩm để cải tạo đất. Sử dụng phân bón cân đối, đúng thời điểm giúp cây lúa hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn, đồng thời giảm chi phí sản xuất.

Đặc biệt, kỹ thuật tưới nước ướt, khô xen kẽ được đánh giá là giải pháp hiệu quả giúp tiết kiệm nguồn nước, giảm phát thải khí mê tan trên ruộng lúa nhưng vẫn bảo đảm năng suất và chất lượng sản phẩm.

Theo đánh giá của các chuyên gia, khi áp dụng đồng bộ các giải pháp trên, người trồng lúa không chỉ giảm phát thải khí nhà kính mà còn giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả kinh tế và tăng khả năng cạnh tranh của hạt gạo trên thị trường.

Tạo sức lan tỏa từ cơ sở

Để dự án đạt hiệu quả thiết thực, Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức tập huấn giảng viên nguồn (TOT) cho cán bộ Hội và cán bộ khuyến nông cơ sở; đồng thời mở các lớp tập huấn kỹ thuật cho nông dân ngay từ vụ Mùa năm 2026.

Sau khi tham gia tập huấn, các học viên sẽ trở thành lực lượng nòng cốt tại địa phương, trực tiếp áp dụng các kỹ thuật mới vào sản xuất và hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm cho các hộ dân khác.

Bên cạnh việc hỗ trợ một phần vật tư đầu vào như phân bón, chế phẩm sinh học và ống đo mực nước phục vụ mô hình, dự án còn thành lập 9 tổ, nhóm nông dân để duy trì sinh hoạt, trao đổi kinh nghiệm và hỗ trợ kỹ thuật thường xuyên.

Công tác tuyên truyền được triển khai thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, các video hướng dẫn trực quan và nền tảng số của Hội Nông dân. Nhiều hoạt động tham quan thực tế, hội thảo chuyên đề, kết nối doanh nghiệp và hợp tác xã cũng sẽ được tổ chức nhằm thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị.

Với sự tham gia của các cấp Hội, chính quyền địa phương, ngành chuyên môn, doanh nghiệp và hợp tác xã, dự án được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người trồng lúa. Qua đó từng bước hình thành các vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, nâng cao thu nhập cho nông dân, góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

×