Không gian mới, nguồn lực mới cho công nghiệp văn hóa, du lịch Thủ đô

Khơi thông nguồn lực

Việc Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Làng Văn hóa) được chuyển giao về UBND thành phố Hà Nội quản lý là cơ hội cho công nghiệp văn hóa, du lịch Thủ đô. Đây không chỉ là sự thay đổi về cơ quan chủ quản, mà còn mở ra kỳ vọng về một giai đoạn phát triển mới đối với thiết chế văn hóa mang tầm quốc gia. Trong không gian “ngôi nhà chung” của 54 dân tộc, những nghệ nhân, đồng bào đang sinh sống, hoạt động tại đây và cả những người làm công tác quản lý đều kỳ vọng bước chuyển này sẽ tạo thêm nguồn lực để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững.

Sau gần hai thập kỷ hình thành và đi vào hoạt động, Làng Văn hóa đã trở thành không gian bảo tồn và tái hiện không gian văn hóa truyền thống của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. Nhiều công trình kiến trúc dân gian, hiện vật văn hóa cùng các hoạt động trình diễn, lễ hội, sinh hoạt cộng đồng đã góp phần giới thiệu những giá trị đặc sắc của văn hóa Việt Nam đến đông đảo người dân và du khách.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, tiềm năng của Làng Văn hoá vẫn chưa được khai thác tương xứng. Không ít hạng mục còn hoạt động cầm chừng, lượng khách tham quan chưa ổn định, các sản phẩm dịch vụ - du lịch còn thiếu tính hấp dẫn, trong khi việc kết nối với các điểm đến khác của Hà Nội chưa thực sự hiệu quả.

Trong bối cảnh Hà Nội đang đặt mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của khu vực, việc chuyển giao Làng Văn hóa cho thành phố Hà Nội, được xem là bước đi phù hợp, tạo cơ hội phát huy tốt hơn các nguồn lực về quy hoạch, đầu tư, xúc tiến du lịch và tổ chức các sự kiện văn hóa.

Lợi thế lớn của Hà Nội là sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, lượng khách du lịch lớn, cùng mạng lưới các điểm đến nổi tiếng như Ba Vì, Sơn Tây... Nếu được kết nối thành các tuyến du lịch chuyên đề, Làng Văn hóa sẽ không còn là điểm đến đơn lẻ mà trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi sản phẩm du lịch văn hóa của Thủ đô.

Quan trọng hơn, khi được đặt trong chiến lược phát triển chung của Thủ đô, Làng Văn hoá sẽ có thêm điều kiện để huy động nguồn lực xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư dịch vụ, nâng cao chất lượng trải nghiệm và từng bước hình thành hệ sinh thái văn hóa - du lịch hiện đại, có thêm không gian để phát triển thành một điểm sáng của bức tranh công nghiệp văn hóa Thủ đô.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng việc chuyển giao nguyên trạng Làng Văn hóa về UBND thành phố Hà Nội là bước chuyển quan trọng nhằm tạo thêm nguồn lực để phát huy giá trị của một thiết chế văn hóa mang tầm quốc gia. Khi chuyển về Hà Nội, hơi thở của Làng Văn hoá vẫn được giữ nguyên. Hàng ngày, đồng bào các dân tộc từ nhiều vùng miền vẫn hiện diện tại đây, tiếp tục sinh hoạt, gìn giữ phong tục, trình diễn lễ hội, giới thiệu nghề truyền thống và giao lưu với du khách. Điều đó tạo nên giá trị khác biệt mà ít thiết chế văn hóa nào có được.

Tạo sức bật từ cơ chế mới

Những ngày cuối tháng 7, sau gần 1 tháng hoàn thành công tác chuyển giao Làng Văn hóa về thành phố Hà Nội, tiếng cồng chiêng của đồng bào Tây Nguyên, tiếng sáo côi của những nghệ nhân người Mường… hòa chung không gian lễ hội vang lên ró rắt trong không gian đượm truyền thống mỗi ngày. Những ngôi nhà rông, nhà dài, nhà sàn vẫn đỏ lửa đón khách. Ở các cụm làng dân tộc, đồng bào miệt mài giới thiệu phong tục, tập quán, nghề truyền thống và những nét văn hóa đặc sắc đến du khách.

NNƯT Y Sinh (68 tuổi, dân tộc Xơ Đăng) cho biết, sau khi Làng Văn hóa được chuyển giao về UBND thành phố Hà Nội quản lý, cuộc sống và sinh hoạt của đồng bào vẫn diễn ra ổn định. Các hoạt động trình diễn văn hóa, đón tiếp khách tham quan cũng như tổ chức các lễ hội truyền thống vẫn được duy trì thường xuyên. Sau khi Làng Văn hóa chuyển giao về thành phố Hà Nội, điều đồng bào quan tâm hơn cả là chặng đường phát triển phía trước của “Ngôi nhà chung”.

Việc Làng Văn hóa được chuyển giao về thành phố Hà Nội quản lý mang đến nhiều kỳ vọng mới. Bà Y Sinh mong sẽ có thêm nhiều cơ chế mới để thu hút đông đảo du khách đến tham quan, trải nghiệm, qua đó tạo động lực để đồng bào tích cực tham gia các hoạt động bảo tồn, sáng tạo, trình diễn văn hóa. Đồng thời, bà cũng kỳ vọng đời sống của các nghệ nhân và đồng bào sẽ được quan tâm hơn.

“Muốn bà con yên tâm gìn giữ văn hóa thì trước hết phải bảo đảm đời sống. Khi cuộc sống ổn định, mọi người sẽ có thêm điều kiện và tâm huyết để cống hiến. Tôi rất kỳ vọng, khi Làng Văn hóa đã thuộc sự quản lý của thành phố Hà Nội, sẽ có nhiều đổi mới tích cực để nơi đây ngày càng phát triển, trở thành điểm đến hấp dẫn, xứng đáng là ngôi nhà chung của 54 dân tộc anh em”, bà Y Sinh nói.

Hướng tới Trung tâm công nghiệp văn hóa của Thủ đô

Đến với Làng Văn hoá, du khách không chỉ tham quan nhà sàn, nhà rông hay các công trình kiến trúc truyền thống mà còn có thể trực tiếp trải nghiệm nghề thủ công, thưởng thức nghệ thuật dân gian, khám phá ẩm thực vùng miền và tham gia các hoạt động sinh hoạt cộng đồng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa. Những giá trị văn hóa dân tộc có thể trở thành chất liệu cho thiết kế sáng tạo, thời trang, điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, trò chơi số, sản phẩm lưu niệm, biểu diễn nghệ thuật và các hoạt động giáo dục trải nghiệm. Thay vì chỉ bảo tồn theo cách tĩnh, văn hóa sẽ được chuyển hóa thành các sản phẩm có giá trị kinh tế nhưng vẫn giữ được bản sắc.

Không gian rộng lớn của Làng Văn hoá hoàn toàn có thể trở thành địa điểm tổ chức các festival văn hóa quốc tế, liên hoan nghệ thuật dân gian, tuần lễ thời trang lấy cảm hứng từ văn hóa truyền thống, các chương trình biểu diễn thực cảnh hay hội chợ văn hóa sáng tạo. Đây là những loại hình đang được nhiều quốc gia khai thác hiệu quả để thu hút khách du lịch và quảng bá hình ảnh đất nước.

Tại buổi làm việc với làm việc với Làng Văn hóa mới đây, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong nhận định: Với tiềm năng, vị trí và xu hướng phát triển của Làng Văn hóa cùng toàn bộ khu vực phía Tây Thủ đô, cần mạnh dạn đặt mục tiêu xây dựng nơi đây đạt quy mô quốc tế. Để hiện thực hóa điều này, phải sớm xây dựng quy hoạch tổng thể cho toàn vùng; đồng thời có chiến lược thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng và định hướng phát triển.

Trao đổi với phóng viên, bà Ngô Thị Hồng Thắm, Giám đốc Làng Văn hóa cho biết: “Khó khăn lớn nhất hiện nay là quy mô của Làng rất lớn, với diện tích 1.544 ha và 7 khu chức năng, trong khi nhiều khu vực dịch vụ, du lịch, vui chơi giải trí theo quy hoạch chưa thu hút được đầu tư, do còn vướng mắc về cơ chế quản lý, quy hoạch và phân cấp quản lý nhà nước.

Việc chuyển giao về thành phố Hà Nội sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn trong rà soát quy hoạch, hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng tính chủ động trong thu hút đầu tư và huy động nguồn lực xã hội. Đồng thời, Làng Văn hóa sẽ được đặt trong tổng thể phát triển phía Tây Thủ đô, tạo động lực để phát triển đồng bộ về hạ tầng, dịch vụ và các sản phẩm văn hóa, du lịch”.

×