“Khổng tước” của Dương Lệ Bình: Bản trường ca vĩnh cửu về sinh mệnh và kiếp nhân sinh

"Khổng tước": Vũ điệu không chỉ là nghệ thuật mà là một thứ tôn giáo thuần khiết

Trong dòng chảy mênh mông của nghệ thuật múa đương đại thế giới có những tên tuổi đã trở thành huyền thoại nhưng để một nghệ sĩ biến toàn bộ cuộc đời thân xác và từng hơi thở mình thành một biểu tượng duy nhất thì có lẽ chỉ có thể là Dương Lệ Bình.

Suốt gần nửa thế kỷ giới mộ điệu và truyền thông quốc tế luôn ưu ái gọi bà bằng danh xưng cao quý “Chim công làng múa”. Danh hiệu này không chỉ để ngợi ca tài năng thiên bẩm mà còn là sự thừa nhận một chân lý nghệ thuật, Dương Lệ Bình sinh ra để múa và múa để hóa thân thành loài chim công kiêu hãnh huyền thoại.

Nguồn cội dân tộc Bạch và thiên bẩm nghệ thuật từ trong huyết quản

Dương Lệ Bình sinh ngày 10/11/1958, bà là người con của dân tộc thiểu số Bạch vùng Vân Nam, Trung Quốc. Từ nhỏ bà đã được đắm mình trong các điệu múa dân gian nồng hậu của dân tộc mình, mặc dù chưa từng trải qua bất kỳ trường lớp vũ đạo chính thống nào nhưng bà chia sẻ rằng, ngay từ khi còn trong bụng mẹ, bà đã cảm nhận được văn hóa vũ điệu và nhịp thở của người Bạch.

Đối với bà, múa là bản năng là sự thiên bẩm chảy trong từng huyết quản chứ không phải là kỹ năng học được qua sách vở.

Bà quan niệm văn hóa vũ đạo của các dân tộc thiểu số phát triển rực rỡ bởi con người nơi đây dùng lời ca, điệu nhảy để bày tỏ tình yêu và sự tôn kính với thiên nhiên từ khoảnh khắc mặt trời lên đến cảm nhận niềm vui lao động cho tới khi cần tiếng trống, tiếng cồng chiêng để kết nối với thế giới thần linh.

Sự ra đời của vũ kịch "Khổng tước" và sức hút mạnh mẽ như vũ bão

Vũ kịch “Khổng tước” chính thức ra đời vào năm 2012 do chính nghệ sĩ Dương Lệ Bình sáng tạo và biên đạo. Ngay sau khi công diễn, tác phẩm đã nhận được vô số lời khen ngợi tạo nên một hiện tượng nghệ thuật đặc biệt khi khán giả nườm nượp đổ về rạp hát khiến các đêm diễn luôn trong tình trạng cháy vé. Đã có một thời gian dài người ta gọi việc đi xem Khổng Tước là một chuyến hành hương về với cái đẹp thuần túy nhất của sân khấu múa.

Đến năm 2022, không hài lòng với những gì đã đạt được, Dương Lệ Bình đã cho dàn dựng lại tác phẩm với một hình thức sân khấu hoàn toàn mới lạ, mọi yếu tố từ âm nhạc ánh sáng đến phục trang đều được trau chuốt và điều chỉnh tỉ mỉ để đạt đến sự hoàn thiện cao nhất về mỹ học phương Đông. Trong chuỗi lưu diễn đầu tiên tại 12 thành phố với 50 buổi biểu diễn toàn bộ vé đều bán hết sạch tạo nên làn sóng “Khổng tước” càn quét khắp Trung Quốc.

Trong phiên bản năm 2022 này, nhiều yếu tố mỹ học phương Đông được hòa quyện sâu sắc hơn vào sáng tạo nghệ thuật sân khấu giúp tác phẩm thoát ly khỏi những khuôn mẫu cũ để vươn tới tầm cao mới.

Dương Lệ Bình lúc này định vị bản thân là người triệu tập, bà lùi về phía sau nhường ánh đèn sân khấu trung tâm cho nhiều nghệ sĩ múa trẻ tiềm năng đảm nhận vai chính tạo cơ hội cho họ khai phá năng lượng cá nhân và thể hiện nét đặc trưng riêng biệt. Từ năm 2023 đến 2024, “Khổng tước” tiếp tục bay xa đến hơn 40 thành phố bao gồm Bắc Kinh, Quảng Châu, Thượng Hải mang đến cho khán giả khắp nơi một đại tiệc thị giác và cảm xúc không thể bỏ lỡ trong đời.

Tiếng vang chấn động và những đánh giá đầy xúc động của khán giả Trung Quốc

Ngay từ thời điểm mới ra mắt vũ kịch “Khổng tước” đã tạo nên một cơn địa chấn thực sự trong lòng khán giả Trung Quốc. Những ngày đầu công diễn, trên các diễn đàn nghệ thuật lớn hàng vạn bình luận đã bày tỏ sự sững sờ trước vẻ đẹp phi nhân gian của vở diễn, khán giả Trung Quốc đã dùng những mỹ từ như “Tuyệt phẩm nghìn năm” hay “Linh hồn của Vân Nam” để miêu tả về tác phẩm.

Nhiều người xem đã chia sẻ rằng họ cảm thấy như được gột rửa tâm hồn thoát ly khỏi thực tại bụi bặm khi chứng kiến đôi bàn tay của bà rung động dưới ánh đèn. Một bộ phận khán giả trẻ tại các thành phố lớn như Thượng Hải và Bắc Kinh bày tỏ rằng họ vốn không quan tâm đến múa dân tộc nhưng sau khi xem “Khổng tước” họ đã hoàn toàn bị chinh phục và nhận ra sức mạnh khủng khiếp của di sản văn hóa truyền thống.

Sự đón nhận nồng nhiệt này không chỉ nằm ở kỹ thuật múa mà còn ở việc khán giả tìm thấy sự đồng điệu về triết lý sinh mệnh giúp họ bình tâm hơn trước những áp lực của cuộc sống hiện đại. Sự nườm nượp của các đoàn người xếp hàng chờ mua vé trong tiết trời giá lạnh tại các nhà hát chính là đánh giá công tâm nhất cho tài năng xuất chúng của Dương Lệ Bình.

Không chỉ giới hạn trong biên giới Trung Quốc, “Khổng tước” của Dương Lệ Bình đã “sải cánh” bay đến những nhà hát danh giá nhất toàn cầu. Hành trình lưu diễn quốc tế của bà đi qua nhiều quốc gia như Mỹ, Nhật Bản, Anh, Đức, Úc, Singapore và Nga. Tại mỗi điểm đến, tác phẩm đều nhận được sự đón nhận nồng nhiệt đến mức kinh ngạc.

“Khổng tước” với bản trường ca bốn mùa Xuân - Hạ - Thu - Đông

Vở kịch được cấu trúc chặt chẽ theo bốn chương tương ứng với bốn mùa trong năm mượn vòng đời của loài chim công để phản chiếu những giai đoạn thăng trầm nhất của kiếp nhân sinh đại diện cho sự luân hồi của sinh mệnh.

Chương Xuân mang tên “Sự thức tỉnh” mở ra một không gian sân khấu tràn ngập sắc xanh non của sự sống khởi đầu. Đây là giai đoạn thanh xuân rực rỡ khi con người bắt đầu khám phá thế giới bằng tâm hồn trong trẻo đầy khát khao và hy vọng, những động tác múa ở chương này mang tính linh hoạt tò mò và đầy nhựa sống như những mầm cây đang vươn mình khỏi đất mẹ.

Chương Hạ tượng trưng cho “Tình yêu và đam mê” với những vũ điệu mạnh mẽ nồng cháy nhất. Sân khấu rực rỡ ánh sáng vàng ròng với màn múa đôi kinh điển của cặp công trống mái thể hiện sự quấn quýt và khát khao hòa quyện. Đây là giai đoạn rực rỡ nhất của đời người khi con người cháy hết mình cho đam mê cho tình yêu và cho những thành tựu lộng lẫy nhất.

Chương Thu đại diện cho “Sự suy tư và ly biệt” khi ánh sáng chuyển sang tông cam trầm buồn và những chiếc lá vàng rơi đầy sân khấu. Những chiếc lông công lộng lẫy bắt đầu rụng rơi ẩn dụ cho giai đoạn trung niên khi con người phải đối mặt với mất mát sự phản bội và những chiêm nghiệm đau đớn về ý nghĩa thực sự của hạnh phúc đằng sau những phù hoa đã mất.

Chương Đông chính là “Sự niết bàn” và cũng là phần cao trào nhất nơi đích thân “Chim công làng múa Dương Lệ Bình” sinh năm 1958 trực tiếp biểu diễn dưới làn tuyết trắng xóa. Con công lúc này già cỗi rụng hết lông vũ nhưng lại mang một vẻ đẹp tâm linh thoát tục, cái chết ở đây không phải là kết thúc bi lụy mà là sự thăng hoa của linh hồn là sự chuẩn bị cho một mùa xuân mới trong vòng luân hồi vĩnh cửu của vũ trụ.

Bí mật đôi bàn tay thần thánh và nhân vật Thần thời gian ám ảnh

Để hiện thực hóa hình tượng “Khổng tước” đạt đến độ hoàn mỹ tuyệt đối, Dương Lệ Bình đã khổ luyện kỹ thuật múa tay đạt mức độ thượng thừa mà thế giới gọi là Finger Dance. Bà đã gìn giữ bộ móng tay thật dài hơn 5cm suốt 40 năm như một phần máu thịt, bởi theo bà chỉ móng tay thật mới mang lại cảm nhận tinh tế và âm thanh tự nhiên sống động nhất. Khả năng điều khiển từng đốt ngón tay độc lập giúp bà tạo hình đầu công, mắt công và mào công linh hoạt đến mức khán giả ngỡ như đang thấy một sinh vật thật trên sân khấu.

Ở tuổi U70 nghệ sĩ Dương Lệ Bình vẫn đứng đó vẫn múa bằng cả linh hồn gầy gò nhưng đầy quyền năng trong hình hài chim công lộng lẫy. Tác phẩm của bà đã vượt xa khỏi giới hạn của một vở múa thông thường để trở thành một biểu tượng của vẻ đẹp thuần khiết và sức sống vĩnh cửu của tinh thần phương Đông mang đến cho khán giả khắp thế giới một món quà vô giá của nghệ thuật chân chính.

Vở diễn huyền thoại “Khổng tước” của nghệ sĩ múa tài danh Dương Lệ Bình chính thức được công diễn tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội) vào ngày 6, 7, 8 tháng 3/2026.

×