Khu vườn “đa tầng” của nông dân Thái Nguyên: Trên hái trám, dưới nuôi hươu, đặt đâu cũng "đẻ" ra tiền

Quyết giữ cây trám đen, không chạy theo phong trào

Dẫn chúng tôi đi thăm khu vườn của gia đình, ông Hoàng Văn Phước không nói nhiều về những gì mình đã làm được mà chủ yếu kể về hành trình giữ lại những cây trám đen giữa lúc nhiều người dân địa phương chuyển sang trồng những loại cây khác.

Theo ông Phước, những cây trám đầu tiên được gia đình gây dựng từ khoảng năm 1995. Khi đó, nhiều hộ chạy theo các loại cây có giá trị kinh tế như vải, nhưng ông vẫn kiên trì giữ cây trám. Giống cây cũng được ông tự ươm từ những cây trám vốn có trong gia đình rồi trồng bổ sung qua từng năm.

Từ những gốc cây ban đầu, khu vườn của gia đình ông Phước được gây dựng, chăm sóc và mở rộng dần. Đến nay, gia đình ông có khoảng 50 cây trám đen, trong đó cây nhiều tuổi nhất khoảng 45 năm, cây mới nhất khoảng 5 năm và đã bắt đầu cho thu quả.

“Trám là cây không phải chăm sóc quá nhiều. Chủ yếu bón phân sau thu hoạch và thời điểm cây chuẩn bị ra hoa. Nếu chăm sóc tốt, cây có thể cho năng suất khá cao”, ông Phước chia sẻ.

Thông thường, mỗi năm vườn trám của gia đình ông Phước cho sản lượng khoảng 1,2-1,5 tấn quả. Riêng năm nay do mất mùa, sản lượng chỉ đạt gần 1 tấn. Tuy nhiên, giá trám vẫn ở mức khoảng 100.000 đồng/kg, và lượng quả trong vườn đã được khách hàng đặt mua gần hết.

Năm trước, riêng tiền bán trám mang về cho gia đình ông Phước khoảng 80-100 triệu đồng.

Điều đáng nói, đầu ra của quả trám không quá phụ thuộc vào thương lái. Khách hàng thường tìm đến tận vườn để mua. Những cây cho quả ngon, chất lượng tốt được khách quen đặt trước. Cách bán trực tiếp giúp gia đình ông giữ được đầu ra tương đối ổn định, đồng thời tạo dựng niềm tin với người mua.

Lấy ngắn nuôi dài, tận dụng từng diện tích đất

Không dừng lại ở cây trám, ông Phước từng bước kết hợp thêm các loại cây trồng, vật nuôi để hình thành mô hình sản xuất tổng hợp. Hiện ba sản phẩm chính mang lại nguồn thu đáng kể cho gia đình ông là trám đen, mật ong và hươu.

Đàn hươu được ông bắt đầu nuôi từ năm 2019 với 5 con. Sau nhiều năm gây dựng, hiện ông có trong tay 11 con hươu, gồm cả đực, cái và 2 con hươu con. Ngoài lấy nhung, gia đình còn bán con giống hươu, từng bước tạo thêm nguồn thu từ vật nuôi này.

Mỗi năm, tiền bán nhung hươu và con giống mang về cho gia đình ông hơn 100 triệu đồng.

Đặc biệt, ông Phước lựa chọn cách nuôi theo hướng tự nhiên, thức ăn chủ yếu là rau củ, hoa quả và ngô, không sử dụng chất kích thích hay hóa chất.

“Bà con tin tưởng vì mình nuôi tự nhiên. Hươu ăn được nhiều loại nông sản như mít, chuối, bưởi, hoa quả dư thừa của người dân. Tôi đang tính mua lò sấy để tận dụng những loại quả dư thừa, sấy làm thức ăn dự trữ cho hươu”, ông Phước nói.

Bên cạnh đàn hươu, gia đình ông Phước còn duy trì 20 đàn ong. Trước đây số đàn ong nhiều hơn, nhưng hiện ông chủ động giữ quy mô vừa phải, hết mùa sẽ tiếp tục nhân đàn.

Mỗi năm, đàn ong cho khoảng hơn 200 lít mật, mang lại nguồn thu khoảng trên 40 triệu đồng. Mật ong được bán chủ yếu cho người quen, anh em và khách đặt mua. Với ông Phước, chất lượng là yếu tố quan trọng để giữ chân khách hàng, bởi mật đạt chuẩn thì giá bán sẽ duy trì ổn định ở mức 200.000 đồng/lít.

Ngoài ra, gia đình ông Phước còn trồng khoảng 4 sào nếp thầu dầu và trồng thêm 2 sào ớt. Cây ớt bắt đầu trồng từ khoảng tháng 8 dương lịch, đến tháng 10 cho thu hoạch quả và khai thác trong vòng 4-5 tháng.

“Cứ khoảng 2 ngày, gia đình lại thu hái một lần. Có ngày sản lượng đạt 60-70kg, khi giá cao có thể thu về vài triệu đồng. Ớt được thương lái đến tận nhà thu mua. Nhận thấy hiệu quả kinh tế từ mô hình trồng ớt mang lại, nhiều hộ dân quanh vùng cũng học hỏi để phát triển và mở rộng”, ông Phước chia sẻ.

Không chạy theo số lượng, chú trọng giá trị lâu dài

Một nguồn thu khác trong mô hình trang trại tổng hợp của gia đình ông Phước là hơn 2ha rừng keo. Từ diện tích khoảng 0,8ha ban đầu, gia đình từng bước mua thêm đất rừng của người dân để mở rộng diện tích. Rừng keo được khai thác theo chu kỳ khoảng 5-6 năm rồi trồng lại, tạo nguồn thu dài hạn.

Không phụ thuộc vào một nguồn thu duy nhất, ông Phước tận dụng từng phần diện tích đất để phát triển sản xuất theo hướng tổng hợp. Cây trồng lâu năm tạo giá trị bền vững, chăn nuôi mang lại nguồn thu thường xuyên, trong khi các loại cây trồng ngắn ngày và rừng sản xuất giúp gia đình có thêm nguồn thu theo từng thời điểm, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Theo ông Phước, làm nông nghiệp phải tính toán để giảm chi phí, giảm sử dụng hóa chất, tận dụng nguồn lực sẵn có thì mới có hiệu quả. Sau hơn 30 năm gắn bó với đất đai, ông Phước càng thấm thía giá trị của việc tích lũy và làm nông nghiệp theo hướng bền vững. Hiện nay, ông không có ý định mở rộng thêm trang trại. Với ông, làm vừa sức, giữ chất lượng và tạo giá trị lâu dài mới là hướng đi phù hợp.

Ông từng nghĩ đến việc xây dựng thương hiệu “Trám đen một nắng”, đưa sản phẩm trám đen trở thành sản phẩm tiêu biểu của địa phương. Tuy nhiên, ý tưởng chưa thể triển khai bởi quả trám tươi được khách mua hết, không còn đủ nguyên liệu để chế biến.

Trong tương lai, ông Phước dự định sẽ xây dựng mô hình sinh thái, có đường đi tham quan, phía trên là vườn trám, phía dưới là khu nuôi hươu để tạo không gian thân thiện cho du khách trải nghiệm. Đây cũng chính là ý tưởng giúp tạo dựng một không gian sống xanh, bền vững lâu dài.

×