Khuyến nông “chuyển mình” trong mô hình chính quyền 2 cấp: Hướng tới gần dân, sát đồng ruộng

Khuyến nông bước vào giai đoạn chuyển đổi chiến lược

Tại hội nghị, các đại biểu đã trình bày nhiều tham luận đánh giá thực trạng, khó khăn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông cơ sở trong bối cảnh triển khai mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và thực hiện các định hướng phát triển khuyến nông theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo các chuyên gia, hệ thống khuyến nông đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính chiến lược. Đây không chỉ đơn thuần là việc sắp xếp, kiện toàn bộ máy tổ chức, mà còn là sự đổi mới toàn diện về tư duy, phương thức hoạt động và mô hình phục vụ nông dân.

Thông tư số 60/2025/TT-BNNMT ngày 14/10/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác lập phương châm tổ chức lại hệ thống khuyến nông theo hướng “gần dân, sát dân, trực tiếp phục vụ nhân dân”, gắn với cơ sở và đồng ruộng.

Theo mô hình mới, khuyến nông cấp xã được đặt trong Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công cấp xã, chịu sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo địa phương. Sự thay đổi này được đánh giá là bước đột phá nhằm đưa hoạt động khuyến nông trở thành nhiệm vụ thường xuyên, thiết yếu của chính quyền cơ sở.

Song song với việc kiện toàn bộ máy, tổ khuyến nông cộng đồng được xây dựng như lực lượng nòng cốt, trực tiếp tiếp xúc với nông dân tại từng thôn, bản, làng nghề, hợp tác xã. Đây được xem là “cánh tay nối dài” giúp đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật đến gần hơn với người sản xuất.

Việc củng cố lực lượng này cũng hướng đến chuẩn hóa nguồn nhân lực khuyến nông theo tiêu chuẩn viên chức chuyên ngành, đồng thời bồi dưỡng thêm kiến thức về kinh tế nông nghiệp, thị trường và chuyển đổi số.

Nhiều khó khăn từ thực tiễn cơ sở

Tại hội nghị, đại diện nhiều địa phương đã chia sẻ những khó khăn trong quá trình triển khai mô hình chính quyền hai cấp gắn với hoạt động khuyến nông.

Ông Tạ Quang Sáng - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nghệ An cho biết, việc triển khai mô hình mới được thực hiện rất khẩn trương. Toàn tỉnh này hiện có 130 xã với địa bàn rộng, bình quân mỗi xã chỉ có khoảng hai cán bộ phụ trách.

“Việc thành lập Trung tâm cung ứng dịch vụ công cấp xã giúp nâng cao hiệu quả quản lý, tuy nhiên không phải địa phương nào cũng có cán bộ từng làm khuyến nông. Một số nơi hoạt động khuyến nông còn hạn chế. Do đó, cần có sự quan tâm hơn nữa của lãnh đạo các cấp, đồng thời thúc đẩy việc thành lập tổ khuyến nông cộng đồng để hỗ trợ nông dân”, ông Sáng kiến nghị.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hữu Ngọc - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hà Tĩnh nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ trong giai đoạn mới.

Theo ông Ngọc, hệ thống khuyến nông cần được đào tạo, cập nhật kiến thức về trí tuệ nhân tạo (AI), nông nghiệp tuần hoàn, kinh tế xanh và các công nghệ mới, nhằm giúp nông dân tiếp cận nhanh với xu hướng sản xuất hiện đại.

Ở góc độ cơ sở, ông Lê Chí Công - cán bộ khuyến nông xã Hiếu Giang (tỉnh Quảng Trị) cho biết sau khi triển khai mô hình mới, khối lượng công việc của cán bộ khuyến nông tăng đáng kể.

“Trước đây mỗi cán bộ phụ trách một mảng, còn hiện nay phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ từ chuyển giao kỹ thuật, xây dựng sản phẩm OCOP đến hỗ trợ phát triển sản xuất. Trong khi đó, kinh phí dành cho hoạt động khuyến nông vẫn còn hạn chế”, ông Công chia sẻ.

Định vị lại vai trò của khuyến nông trong kỷ nguyên mới

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nhấn mạnh cần hiểu đúng bản chất của hoạt động khuyến nông.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam, khuyến nông có ba lĩnh vực cốt lõi gồm: chuyển giao kỹ thuật cho nông dân, truyền bá tri thức sản xuất và đào tạo nghề nông nghiệp.

Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiệm vụ của hệ thống khuyến nông là hướng dẫn, điều phối, kiểm tra và hỗ trợ các hoạt động khuyến nông tại cấp xã.

“Cán bộ khuyến nông cấp xã phải đóng vai trò điều phối các hoạt động sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Trung tâm khuyến nông tỉnh cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở để phân công nhiệm vụ rõ ràng, giúp cán bộ khuyến nông biết việc và chủ động triển khai”, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam, nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, khuyến nông cơ sở cũng cần tham gia giám sát việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, đảm bảo sản xuất an toàn và bền vững.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam cũng lưu ý, khuyến nông phải được xem là một nghề chuyên nghiệp, người làm khuyến nông cần có cơ chế để sống được bằng nghề, thông qua việc tham gia các dự án, đề án phát triển nông nghiệp và cung cấp dịch vụ kỹ thuật tại địa phương.

×