Kinh tế tầm thấp có thể tạo ra khoảng 10 tỷ USD doanh thu trong 10 năm tới

Hạ tầng giao thông phát triển đột phá

Sáng nay (14/7), tại buổi toạ đàm với chủ đề "Ứng dụng công nghệ trong xây dựng hạ tầng giao thông" do Báo Nông thôn Ngày nay/điện tử Dân Việt tổ chức, TS. Trần Hữu Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông, Bộ Xây dựng nhấn mạnh, hạ tầng giao thông đóng vai trò là đòn bẩy chiến lược thúc đẩy phát triển kinh tế và tăng năng lực vận tải.

Đánh giá về mạng lưới hạ tầng giao thông quốc gia có bước phát triển vượt bậc và giai đoạn tiếp theo sẽ được quy hoạch phát triển ra sao?, TS. Trần Hữu Minh cho biết, trong những năm vừa qua, kết cấu hạ tầng giao thông của Việt Nam đã có bước phát triển hết sức mạnh mẽ, thậm chí có thể xem là mang tính đột phá.

Đối với đường bộ, nếu lấy mốc từ những năm 2000 thì giai đoạn 2000 - 2010, cả nước mới chỉ có khoảng 89 km đường cao tốc. Tuy nhiên, trong 10 năm tiếp theo, từ 2010 đến 2020, chúng ta đã xây dựng thêm hơn 1.000 km cao tốc.

Đặc biệt, chỉ trong 5 năm từ 2020 đến 2025, Việt Nam tiếp tục bổ sung hơn 2.000 km đường cao tốc, nâng tổng chiều dài lên hơn 3.300 km.

Như vậy, tốc độ phát triển hạ tầng cao tốc giai đoạn 2010 - 2020 nhanh gấp khoảng 10 lần so với giai đoạn trước đó; còn giai đoạn 2021 - 2025 tiếp tục tăng tốc, nhanh gấp khoảng 4 lần. Đây thực sự là một kết quả rất ấn tượng.

Đối với hàng không, vào những năm 2000, tổng công suất hành khách thông qua các cảng hàng không mới chỉ khoảng 5 - 7 triệu lượt mỗi năm. Đến giai đoạn sau năm 2010, khi Việt Nam hội nhập sâu hơn với các liên minh hàng không quốc tế, đồng thời xuất hiện các hãng hàng không chi phí thấp, thị trường bắt đầu tăng trưởng rất mạnh, với tốc độ phổ biến từ 15 - 17% mỗi năm.

Theo ông Minh, dù năm 2020 chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19 như nhiều quốc gia trên thế giới, nhưng đến năm 2025, ngành hàng không Việt Nam đã cơ bản phục hồi.

Hiện nay, cả nước có 22 cảng hàng không, công suất vận chuyển đạt khoảng 85 triệu lượt hành khách và 1,5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm; khai thác 55 đường bay nội địa và gần 120 đường bay quốc tế.

"Có thể nói, đây là một trong những lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng rất ấn tượng trong khu vực cũng như trên thế giới", TS. Trần Hữu Minh đánh giá.

Kinh tế tầm thấp có thể tạo ra khoảng 10 tỷ USD doanh thu

Nói về phát triển kinh tế tầm thấp (các hoạt động diễn ra trong không gian thấp, thường dưới 1.000m, gắn với việc ứng dụng (drone), máy bay cỡ nhỏ và các hệ thống quản lý không lưu) đang là một xu hướng trên thế giới, đóng góp vào mô hình tăng trưởng mới, giúp nâng cao năng suất, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và mở ra nhiều cơ hội, TS. Trần Hữu Minh bày tỏ, vẫn còn không ít ý kiến cho rằng đây là lĩnh vực khá xa vời và khó khả thi.

Tuy nhiên, TS. Trần Hữu Minh cho rằng, thực tế hoàn toàn không phải như vậy. Theo đánh giá của các tổ chức quốc tế và một số chuyên gia tại Việt Nam, kinh tế tầm thấp tại Việt Nam có thể tạo ra khoảng 10 tỷ USD doanh thu và khoảng 1 triệu việc làm trong vòng 10 năm tới. Đây sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy nhiều trụ cột phát triển mà Việt Nam đang theo đuổi.

Lấy ví dụ trong nông nghiệp, nếu muốn nâng cao năng suất lao động thì kinh tế tầm thấp có thể được ứng dụng ở rất nhiều khâu của mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp thông minh như gieo hạt, bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật hay giám sát sinh trưởng cây trồng.

"Đây đều là những công việc đòi hỏi nhiều nhân lực, nhưng khi ứng dụng UAV sẽ giúp giảm đáng kể chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh", TS. Trần Hữu Minh nhấn mạnh.

Theo TS. Trần Hữu Minh, trong lĩnh vực giao thông vận tải cũng vậy. Khi chuyển đổi sang các phương tiện điện và ứng dụng công nghệ bay không người lái, không chỉ chi phí vận hành giảm xuống mà còn góp phần giảm ùn tắc giao thông, giảm phát thải, thúc đẩy chuyển đổi xanh và đặc biệt là chuyển đổi số. Kinh tế tầm thấp sẽ tạo ra một hệ thống dữ liệu khổng lồ. Các thiết bị bay có thể thu thập dữ liệu trắc địa, dữ liệu không gian 3D phục vụ quản lý đô thị, tổ chức giao thông, giám sát hạ tầng và ứng phó sự cố.

Ở Việt Nam, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã xác định rất rõ định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tiếp đó, tại Quyết định số 2815/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia cũng dành riêng một chương về phát triển UAV, trong đó xác định rõ các mục tiêu phát triển công nghệ lõi.

Lấy dẫn chứng từ Quốc tế, TS. Trần Hữu Minh cho biết, nếu nhìn ra thế giới sẽ thấy nhiều mô hình rất đáng tham khảo.

Chẳng hạn, tại Thâm Quyến (Trung Quốc), hàng triệu chuyến bay UAV thử nghiệm đã được triển khai, cùng với các mô hình taxi bay. Trong khi đó, nhiều quốc gia ở châu Âu, Mỹ và Australia lựa chọn cách tiếp cận theo hướng quản lý rủi ro thay vì cấm hoàn toàn. Họ cho phép các hoạt động diễn ra nhưng phân loại theo mức độ rủi ro; rủi ro càng cao thì điều kiện cấp phép càng nghiêm ngặt.

Tại Việt Nam, nhiều địa phương cũng đã bắt đầu có những bước đi rất cụ thể. Ông được biết, Điện Biên đã được Bộ Khoa học và Công nghệ lựa chọn triển khai cơ chế sandbox, tức là thử nghiệm có kiểm soát.

Dự kiến, sẽ có vài nghìn chuyến bay UAV được thực hiện để đánh giá hiệu quả, nhận diện các rủi ro và xây dựng giải pháp quản lý phù hợp. Trong quá trình thử nghiệm chắc chắn sẽ phát sinh những rủi ro nhất định, nhưng đây cũng là cơ sở để tháo gỡ các rào cản và hoàn thiện chính sách.

Đáng chú ý, Hà Nội đã chính thức đưa kinh tế tầm thấp vào Quy hoạch Thủ đô. Đây là bước đi mang tính chiến lược và dài hạn. TP.HCM cũng đã xây dựng kế hoạch nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm, sản xuất UAV, hướng tới hình thành một hệ sinh thái UAV hoàn chỉnh phục vụ cả khu vực.

Có thể thấy, các địa phương không chỉ dừng ở chủ trương hay khẩu hiệu mà đã bắt tay triển khai những công việc rất cụ thể.

"Để phát triển kinh tế tầm thấp trong thời gian tới vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Từ Nghị quyết 57 đến Quyết định 2815 mới chỉ là định hướng, còn khi đưa vào thực tiễn sẽ cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế và các quy định pháp luật", TS. Trần Hữu Minh cho hay.

Cũng theo TS. Trần Hữu Minh: "Khi nghiên cứu kinh nghiệm của Trung Quốc, chúng tôi thấy tại các sân bay, để ngăn chặn UAV hoạt động trái phép, họ thiết lập các "hàng rào địa lý" (geofence). Những khu vực cấm bay sẽ được lập trình sẵn, vì vậy UAV thương mại, dù được cấp phép hoạt động, cũng không thể bay vào. Khi thiết bị tiếp cận vùng cấm, hệ thống sẽ tự động điều hướng quay trở lại".

Để làm được điều đó, trước hết phải có khung pháp lý đầy đủ, quy định rõ các vùng cấm bay, vùng hạn chế bay và các yêu cầu kỹ thuật đối với UAV.

Bên cạnh thể chế, Việt Nam cũng cần sớm xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế tầm thấp. Đây là lĩnh vực liên quan đến rất nhiều bộ, ngành như Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Xây dựng cùng chính quyền địa phương.

Vì vậy, cần phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan để việc triển khai được đồng bộ và hiệu quả.

×