Kỷ cương để mở đường cho nông thôn bứt phá, nông dân làm giàu

​​Nông thôn cần “y tế dự phòng” trong chống lãng phí

Bước vào năm 2026 – năm bản lề trước thềm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Tổng Bí thư nhấn mạnh một điều cốt lõi: Chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là việc hệ trọng để giữ kỷ cương, giữ uy tín và hơn cả là giữ niềm tin của nhân dân. Đáng chú ý, trọng tâm được đặt đồng thời vào cả “lãng phí” – thứ không ồn ào nhưng có thể “ăn mòn” nguồn lực và làm chậm phát triển.

Nghe thì lớn lao, nhưng ở nông thôn lại rất cụ thể. Lãng phí là con đường liên thôn mới làm đã bong tróc; là nhà văn hóa “để khóa”; là công trình thủy lợi có mà nước không về ruộng; là dự án treo kéo dài khiến dân không xây được nhà, không mở được xưởng; là thủ tục rườm rà khiến người dân phải đi lại nhiều lần. Mỗi “chuyện nhỏ” ấy cộng lại thành chi phí lớn – làm nông dân mệt, doanh nghiệp nản, kinh tế nông thôn chậm nhịp.

​Nông thôn muốn bứt phá cần bốn thứ: Đất đai vận hành minh bạch, vốn đầu tư đến đúng chỗ, hạ tầng đủ tốt và niềm tin đủ mạnh. Nhưng nhiều khi “điểm nghẽn” không nằm ở thiếu chủ trương, mà nằm ở đường đi của nguồn lực: Phân bổ manh mún, dự án kéo dài, đấu thầu thiếu cạnh tranh, thủ tục chồng chéo, rồi nỗi sợ trách nhiệm làm bộ máy “né việc”.

Tổng Bí thư nói thẳng vẫn còn nơi, còn lúc “né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm”; vẫn còn kẽ hở cơ chế; và các lĩnh vực như tài sản công, dự án đầu tư, đất đai, đấu thầu… nếu không kiểm soát chặt sẽ dễ phát sinh sai phạm.

Với nông thôn, đây chính là “mạch máu” của phát triển đất đai là tư liệu sống còn; đầu tư công quyết định chất lượng giao thông, thủy lợi, trường – trạm; đấu thầu liên quan trực tiếp chất lượng công trình; còn ngân sách cơ sở tác động đến mọi dịch vụ thiết yếu người dân dùng hàng ngày. Nói cách khác, kỷ cương không phải khẩu hiệu. Kỷ cương là để đồng tiền công không rơi rớt, dự án không đội vốn, thủ tục không kéo dài, và người làm ăn chân chính không bị thiệt.

Một hình ảnh rất đắt trong bài trả lời TTXVN của Tổng Bí thư là: Muốn trị “giặc nội xâm” phải có “vaccine”, có “y tế dự phòng”, “y tế cộng đồng” để phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn kịp thời. Dịch ra theo ngôn ngữ dân dã: Đừng để sai phạm xảy ra rồi mới xử. Phải phòng từ gốc – ngay trong thiết kế chính sách và quy trình ở cấp cơ sở.

“Y tế dự phòng” ấy, theo tôi, nên đi theo ba lớp rất thực tế: Công khai – minh bạch hóa: quy hoạch, danh mục dự án, tiêu chí chọn nhà thầu, tiến độ và quyết toán… phải để dân biết, dân giám sát. Minh bạch càng nhiều, “khoảng tối” càng ít; Chuẩn hóa trách nhiệm – số hóa thủ tục việc nào rõ người, rõ thời hạn, rõ đầu mối; hồ sơ đi đến đâu truy vết được đến đó. Ít “gặp riêng”, ít “xin – cho”, thì nhũng nhiễu khó sống.

​Lãng phí làm hao mòn tiền, thời gian, cơ hội và lòng tin

​Tổng Bí thư nhấn mạnh cần cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Nông thôn đang cần những cán bộ như vậy: Dám giải quyết hồ sơ đúng hạn, dám xử lý vi phạm đất đai, dám quyết dự án có lợi cho dân. Nếu người làm đúng không có điểm tựa, bộ máy sẽ chọn cách “an toàn” không làm, hoặc làm cầm chừng.

Ông cũng coi chống lãng phí là mặt trận rất quan trọng vì lãng phí là “hao mòn” tiền, thời gian, cơ hội và lòng tin. Đặc biệt, cần rà soát, xử lý dự án chậm tiến độ, kéo dài, kém hiệu quả; siết kỷ luật tài chính – ngân sách; nâng chất quản trị công để tài sản công thực sự phục vụ phát triển và phục vụ nhân dân.

Chống lãng phí ở nông thôn không phải việc “xa vời”. Nó nằm ở lựa chọn đúng dự án “đáng làm” và làm đến nơi đến chốn. Một tuyến đường nội đồng tốt giúp giảm chi phí vận chuyển nông sản. Một kho lạnh, một trạm trung chuyển hợp lý có thể giữ giá nông sản, giảm cảnh “được mùa rớt giá”. Một hệ thống thủy lợi vận hành chuẩn giúp nông dân không mất mùa vì hạn – úng bất thường.

Những khoản chi đó nếu làm đúng sẽ biến thành thu nhập. Ngược lại, lãng phí là công trình làm cho có, rồi xuống cấp, lại xin tiền sửa; là dự án treo làm đất bỏ hoang; là mua sắm dàn trải. Lãng phí kiểu ấy khiến nông thôn chậm nhịp và tạo cảm giác “tiền nhà nước không biết đi đâu”.

​Trong thông điệp, Tổng Bí thư nhấn mạnh những điểm lớn về đoàn kết – niềm tin; kỷ cương – đột phá; phát triển vì con người và bằng tri thức, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát huy mọi nguồn lực xã hội, coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng. Thông điệp ấy rất hợp với nông thôn lúc này. Đoàn kết và niềm tin nông thôn muốn thoát manh mún phải liên kết chuỗi – từ nông dân, hợp tác xã đến doanh nghiệp.

Thiếu niềm tin, chuỗi dễ đứt, vùng nguyên liệu khó bền, nông sản khó lên hàng hóa lớn. Kỷ cương và đột phá nông thôn muốn đi nhanh phải tháo “nút thắt thật”: Đất đai, thủ tục, chất lượng công vụ, hạ tầng sản xuất – logistics. Nhưng muốn đi xa phải có kỷ cương để đột phá không biến thành phong trào, làm dở rồi bỏ.

Vì con người phát triển phải đo bằng việc làm và thu nhập tốt hơn, dịch vụ công tử tế hơn, con cái học thuận lợi hơn, người già được chăm sóc tốt hơn. Và “tri thức” ở nông thôn hôm nay nằm ở giống tốt, canh tác thông minh, chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử, quản trị hợp tác xã theo chuẩn thị trường.

Thước đo cuối cùng là thu nhập của nông dân

​Đại hội XIV dự kiến diễn ra từ 19/1/2026 đến 25/1/2026 tại Hà Nội. Nông thôn kỳ vọng Đại hội sẽ mở ra một nhịp cải cách mạnh mẽ, để “đường đi” của nguồn lực thông suốt từ Trung ương tới thôn, bản; để người làm đúng được bảo vệ; để tiêu cực bị chặn từ sớm; và để đầu tư về nông thôn không còn phải “gặp gỡ” quá nhiều.

​Tổng Bí thư gửi lời chúc năm mới và nhấn mạnh với cán bộ, đảng viên chức vụ càng cao trách nhiệm càng lớn; càng có quyền càng phải tự ràng buộc bằng kỷ luật, liêm chính và sự gương mẫu; việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì gây phiền cho dân thì hết sức tránh; điều gì sai phải sửa, điều gì tốt phải bảo vệ.

Đây là đoạn “đúng và trúng” với nông thôn. Vì “phiền cho dân” đôi khi chỉ là: Một giấy xác nhận, một lần đi lại, một hẹn “tuần sau”, một yêu cầu hồ sơ không rõ căn cứ, một thủ tục kéo dài vì “chờ ký”. Những cái phiền ấy làm dân tốn thời gian – mà thời gian ở nông thôn là mùa vụ, là công nhật, là bữa cơm. Giảm phiền cho dân, vì thế, không chỉ là thái độ phục vụ.

Đó là mệnh lệnh của tăng trưởng khi thủ tục gọn, chi phí giao dịch giảm; doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã dễ thở; người dân có thêm thời gian cho sản xuất; đầu tư về quê thuận lợi hơn; và niềm tin được “tích lũy” từng ngày.

​​Đời sống kỷ cương phải đo được bằng kết quả thật – thu nhập nông hộ tăng, giá nông sản bớt bấp bênh, dịch vụ công bớt nhũng nhiễu, công trình công cộng bền và dùng được, người trẻ có cơ hội ở lại quê lập nghiệp.

Muốn vậy, ngay từ đầu năm 2026, bộ máy Nhà nước nên tập trung vào ba việc chính.

Thứ nhất, kỷ cương thể chế để khơi thông đất – vốn – dự án quy trình rõ, công khai minh bạch, phân cấp đi đôi kiểm soát quyền lực, không để kẽ hở thành “khoảng tối”.

Thứ hai, kỷ cương ngân sách để chống lãng phí, ưu tiên sinh kế: Rà soát dứt điểm dự án kéo dài, kém hiệu quả; nâng chất quản trị công để từng đồng tiền công đi đúng việc, đúng chỗ.

Và cuối cùng, kỷ cương công vụ để “đỡ phiền cho dân” và bảo vệ người làm đúng xử lý nghiêm để răn đe, đồng thời tạo điểm tựa cho cán bộ làm vì lợi ích chung.

Năm mới 2026 mở ra bằng lời chúc bình an và lời nhắc liêm chính. Nông thôn cần đúng điều đó: Một bộ máy trong sạch để dân tin, vững vàng để làm việc, và tử tế để quy tụ. Khi kỷ cương trở thành “hạ tầng mềm” của phát triển, nông thôn sẽ không chỉ là nơi sản xuất, mà là nơi đáng sống – nơi nông dân yên tâm làm ăn, doanh nghiệp yên tâm đầu tư, và con em yên tâm lập nghiệp trên chính quê hương mình.

×