Kỳ lạ “cụ” muỗm hơn 330 tuổi cao 8 mét, ruột rỗng hết cả vẫn xanh tốt giữa chùa cổ Ninh Bình

Hai cây muỗm cổ thụ trong sân chùa nổi tiếng ở Ninh Bình

Chùa Phổ Minh (hay còn gọi là chùa Tháp) là một trong những ngôi chùa cổ kính, linh thiêng bậc nhất vùng đất Sơn Nam Hạ xưa. Trải qua hơn 800 năm lịch sử cùng bao biến thiên của thời cuộc, quần thể di tích này vẫn giữ trọn nét trầm mặc, uy nghiêm.

Nơi đây không chỉ nổi tiếng với Tháp Phổ Minh, kiệt tác kiến trúc thời Trần, mà còn sở hữu hai "báu vật" thiên nhiên vô cùng đặc biệt: hai cây muỗm cổ thụ nằm ngay lối vào phía bên phải tháp.

Theo kết quả đánh giá của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam trong hồ sơ công nhận Cây Di sản, hai cây muỗm này có niên đại lần lượt là 316 và 317 năm (tính tại thời điểm lập hồ sơ năm 2012).

Đến nay, hai "cụ" cây đã bước sang tuổi 330. Năm 2012, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đã chính thức công nhận hai cây muỗm tại chùa Phổ Minh (tỉnh Nam Định cũ) là Cây Di sản Việt Nam.

Với chiều cao gần 20 mét, đường kính thân cây rộng khoảng 1 mét, hai cây muỗm sừng sững như những người hộ pháp canh giữ cho chốn thanh tịnh. Thân cây bề thế, tán lá xòe rộng tỏa bóng mát rượi khắp khoảng sân chùa, tạo nên không gian thanh bình, linh thiêng cho người dân và du khách thập phương mỗi lần ghé thăm.

Cây muỗm có tên khoa học là Mangifera Foetida Lour (hay còn gọi là cây quéo), là loài thực vật thuộc họ Đào lộn hột (Anacardiaceae), phân bố phổ biến ở các nước Đông Nam Á như: Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Thailand, Myanmar... Cây có dáng vẻ bề thế, thân tròn, lá đơn thuôn dài mọc chụm ở đầu cành.

Kỳ lạ "cụ" cây rỗng ruột gần 8 mét vẫn đơm hoa, kết trái

Điều khiến du khách và các nhà khoa học ngạc nhiên nhất chính là sức sống phi thường của cây muỗm nằm phía bên phải Tháp Phổ Minh (theo hướng từ cổng chùa đi vào).

Quan sát trực tiếp, thân chính của cây đã bị mục rỗng ruột hoàn toàn từ rễ, gốc kéo dài lên đến thân cành ở độ cao khoảng 8 mét. Vết rỗng, rỗng to huếch tạo thành một "hang động" nhỏ tự nhiên bên trong thân cây, đủ cho một người nhỏ chui tọt vào trong.

Thế nhưng, trái ngược với phần thân tưởng chừng như chỉ còn là lớp vỏ mỏng mong manh, toàn bộ phần ngọn và cành lá của cây vẫn vươn dài xanh mướt.

Đại diện Ban quản lý Di tích quốc gia đặc biệt Đền Trần, chùa Phổ Minh chia sẻ: "Nhiều năm qua, dù bên trong mục rỗng nhưng cây vẫn đứng vững vàng trước mưa bão. Cành lá sum sê, đến mùa vẫn ra rất nhiều quả ngọt khiến ai chứng kiến cũng phải ngỡ ngàng trước sức sống kỳ diệu ấy”.

Sự tồn tại bền bỉ của "cụ" cây rỗng ruột giữa chốn thiền môn không chỉ là một hiện tượng thiên nhiên kỳ thú mà còn mang nhiều yếu tố tâm linh kỳ diệu. Sư cô Thích Đàm Thoan, Phó trụ trì chùa Phổ Minh kể lại: Năm 2018, trong một trận bão lớn, cây muỗm rỗng ruột đã bị gãy một số cành lớn.

"Điều kỳ lạ là những cành muỗm này vươn rất gần Tháp Phổ Minh, nhưng khi gãy đổ xuống lại gãy chệch ra ngoài, không hề va chạm hay làm ảnh hưởng dù chỉ một chút đến ngọn tháp cổ. Cành cây lớn rơi xuống mái chùa có làm hư hỏng một phần mái ngói, cột, kèo, nhưng tuyệt nhiên các pho tượng pháp hay bát hương bên trong đều nguyên vẹn, không hề xô lệch. Nhân dân và nhà chùa đều tin rằng đó là sự che chở linh thiêng của đất Phật", Sư cô Thích Đàm Thoan xúc động nhớ lại.

Nỗ lực gìn giữ "báu vật" cho thế hệ mai sau

Hai cây muỗm cổ thụ từ lâu đã trở thành một phần di sản sống, gắn liền với đời sống tâm linh của nhà chùa và người dân địa phương. Việc Di tích lịch sử - văn hóa Đền Trần, chùa Phổ Minh được Nhà nước xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt càng làm gia tăng giá trị to lớn của hai Cây Di sản này.

Tuy nhiên, trước áp lực của thời gian, tuổi tác cùng sự tàn phá của thời tiết, việc bảo tồn hai "cụ" cây đang đặt ra nhiều thách thức lớn. Phần thân rỗng ruột cùng nguy cơ gãy đổ trong mùa mưa bão luôn là nỗi trăn trở của nhà chùa và chính quyền địa phương.

Để bảo vệ "báu vật" này, những năm gần đây, các cơ quan chức năng, nhà khoa học đã liên tục nghiên cứu và áp dụng nhiều giải pháp khoa học kỹ thuật hiện đại để chăm sóc, nuôi dưỡng, gia cố cho cây.

Hiện nay, Ban quản lý di tích và nhà chùa đã cho lắp đặt hệ thống khung sắt chống đỡ kiên cố xung quanh thân cây rỗng ruột, giúp gia tăng khả năng chịu lực, tránh nguy cơ gãy đổ khi có gió bão lớn. Đồng thời, công tác kiểm tra, phun thuốc phòng trừ sâu bệnh, xử lý các sinh vật gây hại cho gỗ và rễ cây cũng được thực hiện định kỳ, bài bản.

Đến chùa Phổ Minh (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) hôm nay, đứng dưới bóng mát của hai cây muỗm 330 năm tuổi, lắng nghe tiếng chuông chùa ngân nga trong không gian tĩnh mịch, du khách không chỉ cảm nhận được nét trầm mặc của một ngôi chùa cổ hơn 800 năm mà còn được chiêm ngưỡng sức sống bền bỉ của thiên nhiên. Hai "cụ" cây muỗm vẫn sẽ tiếp tục tỏa bóng, chứng kiến những đổi thay của vùng đất Nam Định (cũ), Ninh Bình hôm nay và là gạch nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai.

×