Kỷ nguyên chiều chuộng kết thúc khi doanh nghiệp Mỹ siết chặt kỷ luật

Chỉ vài năm trước, Tara Turk-Haynes, một chuyên gia nhân sự tại Los Angeles, còn bận rộn với việc thuê giáo viên yoga hay chuyên gia thiền định đến văn phòng để giúp nhân viên xả stress. Nhưng hiện tại, cô đã thẳng tay cắt bỏ toàn bộ những hoạt động này. Quan điểm của thị trường lao động Mỹ đang thay đổi một cách tàn nhẫn: Khi việc giữ chân nhân tài không còn là bài toán khó, phúc lợi tinh thần lập tức bị gạch tên khỏi danh sách ưu tiên.

Môi trường công sở tại xứ sở cờ hoa đang chứng kiến sự thoái trào của những "viên kẹo ngọt". Các đặc quyền thời đại dịch bốc hơi nhanh chóng, quy định làm việc tại văn phòng bị siết chặt tối đa. Dù lợi nhuận công ty vẫn ổn định, làn sóng sa thải âm thầm vẫn tiếp diễn khiến không khí làm việc trở nên thực dụng hơn bao giờ hết.

Cán cân quyền lực nghiêng hẳn về phía ông chủ

Bối cảnh kinh tế với chi phí sinh hoạt leo thang cùng sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo đã tạo ra cú hích lớn, đẩy quyền lực trở lại tay các ông chủ. Jessica Kriegel, Giám đốc chiến lược tại Culture Partners nhận định thời thế đã thay đổi hoàn toàn so với giai đoạn hậu đại dịch, khi người lao động từng nắm đằng chuôi.

Các tập đoàn lớn đang đi đầu trong cuộc "thanh trừng" phong cách làm việc cũ. Meta vừa triển khai chương trình đánh giá nhân sự mới, nơi mọi cơ hội thăng tiến đều bị trói buộc chặt chẽ với các con số biết nói. Tại Citi, CEO Jane Fraser tuyên bố xóa sổ những cơ chế rườm rà để tối ưu hóa bộ máy. Thậm chí nhà mạng AT&T cũng dứt khoát từ bỏ chế độ thưởng thâm niên để chuyển sang mô hình thưởng dựa trên năng lực thực tế.

Giáo sư Peter Cappelli từ Trường Wharton chỉ ra một nghịch lý cay đắng đang diễn ra: Thị trường chứng khoán liên tiếp lập đỉnh, doanh nghiệp lãi lớn nhưng họ vẫn tìm mọi cách siết chặt nhân viên. Tư duy quản trị hiện tại không còn chỗ cho sự cảm thông chung chung mà đòi hỏi hiệu quả đo lường được bằng tiền hoặc thời gian.

Người lao động buộc phải thích nghi để sinh tồn trước cơn bão AI

Mối đe dọa từ AI không còn là dự báo xa vời mà đã trở thành vấn đề sinh tồn. Nhiều lãnh đạo như Tobi Lütke của Shopify đã đặt ra yêu cầu khắc nghiệt cho các quản lý cấp trung: Phải chứng minh tại sao không dùng AI trước khi đề xuất tuyển thêm người mới. Áp lực đầu tư hàng trăm tỷ USD vào công nghệ buộc các doanh nghiệp phải "thắt lưng buộc bụng" ở mảng nhân sự.

Thị trường việc làm rơi vào trạng thái đóng băng với nghịch lý "ít tuyển dụng, ít sa thải". Chuyên gia tuyển dụng Lars Schmidt tại Washington D.C. cho biết người lao động đang chịu tổn thương tâm lý nặng nề vì nỗi lo thất nghiệp dài hạn nếu chẳng may mất ghế. Khảo sát từ Trường Quản lý Yale càng tô đậm bức tranh ảm đạm khi gần hai phần ba CEO Mỹ xác nhận không có ý định tăng quy mô nhân sự trong năm 2026.

Hệ quả là tâm lý "phòng thủ" bao trùm giới văn phòng. Nhân viên ngại nhảy việc, chấp nhận các quy định khắt khe như bắt buộc đến văn phòng 5 ngày mỗi tuần mà không dám phàn nàn. Giảng viên Jeff LeBlanc của Đại học Bentley nhận xét chua chát rằng sẽ không còn những cuộc nổi loạn hay yêu sách, đơn giản vì mọi người đã quá kiệt sức và lo sợ.

Tuy nhiên, thay vì bi quan, các chuyên gia khuyên người lao động nên chủ động biến nguy thành cơ. Chiến lược khôn ngoan nhất lúc này là học cách điều khiển AI để xử lý các tác vụ lặp lại, từ đó nhân đôi hiệu suất cá nhân. Bên cạnh đó, việc tập trung phát triển các "vùng cấm" mà máy móc chưa thể chạm tới như trí tuệ cảm xúc (EQ), khả năng đàm phán hay tư duy phản biện sẽ là tấm khiên bảo vệ vững chắc nhất cho sự nghiệp trong giai đoạn đầy biến động này.

×