Lá thư từ chiến trường và hành trình gần 40 năm đưa liệt sĩ là nhà giáo trở về quê hương

Nhà giáo xếp giáo án, tạm biệt học trò lên đường nhập ngũ

“Gia Định, 22h ngày 7/4/1973

Bà - Bố - Mẹ kính mến của con!

Chị và các em mến nhớ!

… Bố mẹ kính mến của con. Con tin chắc rằng lúc này gia đình cũng không còn hy vọng ở sự sống của con vì đã quá lâu biệt tin. Nhưng hiện nay con còn sống còn khỏe và công tác chiến đấu tốt đó là một nguồn tin vui nhất con xin báo để gia đình biết…

Bố mẹ và gia đình như thế nào rồi, có thay đổi gì không,... Chắc rằng lúc này gặp Đạt ngoài đời, anh Phương khó mà nhận được…”.

Đó là những trích đoạn rất xúc động trong bức thư của liệt sĩ - nhà giáo Nguyễn Chân Phương (trước là xã Tân Lập, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên, nay là xã Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên) gửi từ chiến trường về cho gia đình.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, rất nhiều nhà giáo đã xếp lại những trang giáo án, tạm biệt học trò, khoác ba lô lên đường vào Nam chiến đấu. Nhà giáo Nguyễn Chân Phương là một trong số đó.

Liệt sĩ - nhà giáo Nguyễn Chân Phương sinh năm 1951 trong một gia đình có 6 anh chị em, giàu truyền thống hiếu học ở xã Yên Mỹ. Ngay từ nhỏ, nhà giáo Nguyễn Chân Phương đã nổi tiếng chăm chỉ, học giỏi, chữ viết đẹp và luôn ấp ủ ước mơ trở thành thầy giáo.

Theo chia sẻ từ người thân trong gia đình,  ngày ấy hoàn cảnh rất khó khăn nhưng gia đình luôn tạo mọi điều kiện để Phương thực hiện ước mơ. Sau những năm tháng miệt mài đèn sách, tốt nghiệp Trường Sư phạm Trung cấp Hưng Yên, năm 1968, chàng sinh viên trẻ được phân công giảng dạy tại trường phổ thông cơ sở Liêu Xá, xã Yên Mỹ.

Đứng trên bục giảng chưa được bao lâu, tháng 6/1968, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhà giáo Nguyễn Chân Phương khi ấy mới 17 tuổi đã xếp giáo án, tạm biệt gia đình, mái trường yêu dấu và đám trò nhỏ lên đường vào Nam chiến đấu.

Chiến trường ác liệt, thông tin có phần gián đoạn, bố mẹ, chị gái và đàn em thơ bặt tin nhà giáo Nguyễn Chân Phương nhiều tháng ngày. Đến tháng 4/1973, gia đình mới nhận được lá thư của ông với nhiều nội dung xúc động gửi về.

Ngay đầu thư, ông Phương mong bố mẹ hiểu và tha lỗi cho điều kiện và hoàn cảnh của mình nơi chiến tuyến khi đã lâu không biên thư về. Ông dành cho mọi người những tình cảm nhớ thương, hỏi han sức khỏe từng người trong gia đình.

Trong thư, ông Phương cũng cập nhật tình hình chiến trường cho gia đình, không quên động viên bố mẹ, chị và các em giữ gìn sức khỏe, trong chiến trường ông chiến đấu và công tác tốt.

Nhận được bức thư không lâu, gia đình nhận được tin ông hy sinh trong một trận đánh tại khu vực Cầu Xe, Trảng Bàng (tỉnh Tây Ninh) ngày 17/12/1973. Tin dữ được báo đến là một biến cố lớn đối với gia đình.

Những kỷ vật quý của liệt sĩ – nhà giáo Nguyễn Chân Phương

Nhẹ nhàng mở chiếc tủ gỗ của gia đình, ông Nguyễn Mạnh Đạt (nguyên Trưởng phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục & Đào tạo tỉnh Hưng Yên), em trai ruột liệt sĩ - nhà giáo Nguyễn Chân Phương xúc động khi nhìn thấy những kỷ vật của anh trai.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, những kỷ vật, giấy tờ liên quan đến liệt sĩ - nhà giáo Nguyễn Chân Phương được gia đình gìn giữ rất cẩn thận. Từ những trang giáo án được liệt sĩ Phương soạn để giảng bài cho học trò những năm 1968 đến bức thư của liệt sĩ gửi về, ông Đạt và gia đình đều gói ghém cẩn thận, thậm chí ép plastic để lưu giữ kỷ vật của người thân được lâu hơn.

Cầm trên tay từng cuốn sổ đã ngả màu vàng, những trang giáo án viết tay với nét chữ ngay ngắn, thẳng hàng và lá thư gửi từ chiến trường của anh trai, ông Đạt không khỏi xúc động.

Trong số những kỷ vật còn lưu giữ về liệt sĩ - nhà giáo Nguyễn Chân Phương, cuốn giáo án viết tay với nét chữ nắn nót và lá thư đề ngày 7/4/1973 được gia đình xem là báu vật.

Dù đã hơn nửa thế kỷ trôi qua nhưng sự ảnh hưởng của thời gian cũng không thể làm mờ đi những trang giáo án tâm huyết của người thầy năm nào.

“Tập đọc lớp 2

Miền Nam có Bác

Mục đích yêu cầu: Kiến thức: Cho học sinh học thuộc bài này tại lớp; Tình cảm: Cho học sinh biết yêu quý Bác, biết nghe lời Bác…” – một trong những nội dung từ giáo án của nhà giáo Nguyễn Chân Phương viết năm 1968.

Đọc lại những dòng thư đã ngả màu thời gian của anh trai, ông Đạt chia sẻ, trước đó gia đình đã nhiều năm hoàn toàn mất liên lạc với ông Phương, không có bất kỳ tin tức nào từ chiến trường sau thời gian khá lâu anh đi chiến đấu.

Khi lá thư liệt sĩ đề ngày 7/4/1973 được gửi về, gia đình vỡ òa trong xúc động bởi quá lâu họ không nhận được tin tức gì của người thân. Chính trong bức thư, nhà giáo Nguyễn Chân Phương cũng tự nhắn nhủ rằng “con tin chắc rằng lúc này gia đình cũng không còn hy vọng ở sự sống của con vì đã quá lâu biệt tin”.

Lá thư gửi từ mặt trận của nhà giáo Phương giống như một phép màu đến với gia đình. Chính vì thế, khi nhận tin dữ về anh trai ngay cuối năm 1973, một cú sốc lớn đã xảy đến với gia đình liệt sĩ.

Ngày nhận giấy báo tử, nỗi đau càng lớn hơn khi thông tin về thời điểm hy sinh và nơi an táng chưa đầy đủ. Gia đình không biết liệt sĩ Nguyễn Chân Phương nằm lại nơi đâu giữa chiến trường miền Nam.

Nhớ về người anh trai, ông Đạt bộc bạch, ông từng nghe người thân trong gia đình kể lại, khung cảnh chiến đấu thời gian đó rất gấp gáp, khẩn trương. Có lần anh trai ông đã tranh thủ về thăm nhà lúc đêm. Chỉ thăm nhà được ít phút, nhà giáo Phương lại nhờ người chở đi để theo cho kịp đơn vị hành quân.

Kể từ ngày anh trai hy sinh, gia đình ông không khỏi mong ngóng về nơi an nghỉ của liệt sĩ, và ước nguyện đón người thân trở về càng trở lên thôi thúc sau khi hòa bình lập lại.

Mang theo tâm nguyện của cha mẹ, ông Đạt bắt đầu hành trình đi tìm anh trai. Năm 2001, ông cùng người thân vào tỉnh Tây Ninh tìm gặp những cựu chiến binh, những người dân từng sống ở khu vực Cầu Xe, lắng nghe từng câu chuyện về trận đánh năm xưa.

Mặc dù đã xác định được nơi liệt sĩ Phương hy sinh nhưng mọi nỗ lực tìm kiếm của gia đình ở huyện Trảng Bàng đều chưa có kết quả. Quyết tâm phải đón được anh trai về, ông Đạt cùng người thân tiếp tục kiên trì lần theo từng manh mối, gửi thư, liên hệ với đồng đội cũ của anh và các đơn vị chức năng với hy vọng có thêm thông tin.

Đến năm 2009, cựu Trung đoàn trưởng Trung đoàn 16 Lê Trường Giang trong hành trình tìm đồng đội đã gửi về địa phương thông báo, xác định nơi quy tập hài cốt liệt sĩ Nguyễn Chân Phương tại Nghĩa trang Cầu Xe, huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh.

Tiếp nhận thông tin này, theo ông Đạt, gia đình trước đó dù đã tìm nhiều lần ở Nghĩa trang Cầu Xe nhưng không thấy phần mộ anh trai, tuy nhiên thông tin cũng thắp lên một hy vọng mới với gia đình.

Không lâu sau đó, một thông báo khác xác nhận hài cốt liệt sĩ đã được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh. Cuối năm 2009, nhân chuyến vào TP.Hồ Chí Minh cùng vợ, ông Đạt đã đến Nghĩa trang liệt sĩ Tân Biên để tìm kiếm mộ phần anh trai.

Tại đây, ông nhanh chóng tìm được phần mộ mang tên Nguyễn Chân Phương của anh trai. Sau hơn ba mươi năm mòn mỏi kiếm tìm, cuối cùng ông Đạt cũng có thể thắp cho anh trai một nén hương, được nhìn thấy anh nằm trong vòng tay của đồng đội tại Nghĩa trang liệt sĩ Tân Biên.

Biết được nơi an nghỉ của anh trai, ông Đạt cùng gia đình sau đó đã tiếp tục hoàn thiện các hồ sơ, đối chiếu thông tin với đồng đội cũ, cơ quan quân đội và chính quyền địa phương. 3 năm sau, tức là năm 2012, gia đình chính thức đón hài cốt liệt sĩ - nhà giáo Nguyễn Chân Phương trở về quê hương sau gần 40 năm nằm lại chiến trường.

Ngày đón anh trai về, theo chia sẻ của ông Đạt, mọi chuyện rất thuận lợi. Khoảnh khắc mở phần mộ liệt sĩ Phương, bên trong còn tấm bia xi măng ghi tên Nguyễn Chân Phương, với gia đình, đó là lời khẳng định chắc chắn rằng người thân đã trở về.

×