Làm đũa từ loài cây thẳng tắp, không bị mốc, cứ gần Tết dân làng này ở Hà Tĩnh nhận đơn hàng tới tấp

Gắn bó với nghề, nuôi con ăn học

Xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh vốn nổi tiếng với bưởi Phúc Trạch, dó trầm và các sản phẩm từ dó trầm.

Bên cạnh đó, đũa cau Nàng Rưng cũng là một sản phẩm thủ công truyền thống được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng.

Trải qua nhiều năm, nghề vót đũa cau đã trở thành sinh kế quen thuộc của một số hộ dân, góp phần giữ gìn nét văn hóa lao động đặc trưng của vùng quê miền núi Hà Tĩnh.

Vào những tháng cuối năm, nhu cầu thị trường tăng cao khiến các hộ sản xuất phải làm việc liên tục.

Mỗi ngày, từ đôi tay khéo léo của người thợ, hàng trăm đôi đũa được hoàn thiện, mang theo hương vị mộc mạc, truyền thống đến mâm cơm ngày Tết của nhiều gia đình.

Gia đình anh Đoàn Vương Hải (ở xã Phúc Trạch) là một trong những hộ làm đũa có tiếng tại địa phương. Gắn bó với nghề từ năm 2005, vợ chồng anh đã xây dựng được ngôi nhà khang trang trị giá hàng trăm triệu đồng và nuôi các con ăn học đầy đủ nhờ nguồn thu từ nghề vót đũa cau Nàng Rưng.

Theo anh Hải, trước đây hai vợ chồng từng đi làm công nhân trong miền Nam nhưng thu nhập bấp bênh, cuộc sống không ổn định. Sau nhiều năm bươn chải, họ quyết định trở về quê hương để lập nghiệp với nghề truyền thống.

“Nghề này không cần vốn lớn, nguyên liệu dễ kiếm, sản phẩm lại dễ tiêu thụ. Quan trọng nhất là cả gia đình đều có thể tham gia làm", anh Hải chia sẻ.

Trung bình mỗi ngày, hai vợ chồng anh hoàn thiện khoảng 300 đôi đũa. Vào thời gian rảnh, các con cũng phụ giúp những công đoạn đơn giản như phơi cau, lau bóng đũa.

Đặc biệt, những ngày cận Tết và sau Tết, gia đình phải làm việc liên tục từ sáng sớm đến tối muộn mới kịp giao hàng cho khách.

Không chỉ anh Hải, bà Trịnh Thị Oanh (62 tuổi) cũng đã có hơn 25 năm gắn bó với nghề vót đũa. Bắt đầu làm nghề từ khi các con còn nhỏ, bà Oanh từng dùng thu nhập từ việc bán đũa để nuôi con ăn học. Đến nay, dù con cái đã trưởng thành và có cuộc sống ổn định, bà vẫn duy trì nghề như một thói quen và niềm vui tuổi già.

“Mỗi ngày tôi làm được khoảng 100-150 đôi. Nghề nhẹ nhàng, không quá vất vả, lại có thêm thu nhập", bà Oanh nói.

Theo bà, trước đây việc làm đũa khá đơn giản, nguyên liệu sẵn có trong rừng. Nay, nguồn cau khan hiếm hơn, người làm nghề phải tìm mua từ các địa phương khác.

Để sản phẩm đẹp và đồng đều, người dân đã tự chế các loại bào nhỏ, khuôn gỗ giúp đũa tròn đều, tăng tính thẩm mỹ. Nhờ vậy, đũa cau Phúc Trạch ngày càng được thị trường ưa chuộng.

Đũa cau Nàng Rưng, sản phẩm tự nhiên, bền đẹp

Hiện nay, giá đũa cau dao động từ 2.000-5.000 đồng/đôi, tùy loại và chất lượng. Với mức giá này, mỗi lao động có thể kiếm được từ 100.000-500.000 đồng/ngày, nhất là vào mùa cao điểm trước Tết.

Theo người dân địa phương, trước kia nguồn cau chủ yếu được khai thác trong rừng. Những cây cau già, từ 3 năm tuổi trở lên, thân thẳng, ít mắt được lựa chọn để làm đũa.

Tuy nhiên, khi số hộ làm nghề tăng lên, nguồn nguyên liệu dần cạn kiệt. Người dân phải đi xa hơn, thậm chí sang các xã Hương Sơn (Hà Tĩnh), Quảng Bình (nay Quảng Trị), Nghệ An để thu mua cau.

Cây cau sau khi mua về được cưa thành từng đoạn, chẻ nhỏ theo hình chiếc đũa, đem phơi khô rồi tiến hành trau, chuốt và đánh bóng.

Đặc biệt, đũa cau Nàng Rưng không qua ngâm tẩm hóa chất. Sau khi hoàn thiện, người thợ dùng lá chuối khô để lau bóng, tạo độ sáng tự nhiên cho sản phẩm.

Ưu điểm của đũa cau là thân thẳng, không cong vênh, bền chắc và đẹp mắt. Khi sử dụng, người dùng chỉ cần rửa sạch, để khô nước là đũa luôn sáng đẹp, không bị mốc.

Để có sản phẩm chất lượng cao, nguyên liệu phải là những cây cau trên 10 năm tuổi, đốt đều và mọc thẳng.

Đũa được tiêu thụ quanh năm, nhưng cao điểm nhất vẫn là dịp trước và sau Tết Nguyên đán. Có thời điểm, số lượng đũa sản xuất ra không đủ đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Hiện nay, sản phẩm đũa cau Phúc Trạch không chỉ được tiêu thụ trong nước mà còn xuất khẩu ra nước ngoài, góp phần quảng bá hình ảnh làng nghề truyền thống của Hà Tĩnh.

Năm 2014, Tổ hợp tác làm đũa Phúc Trạch được thành lập với 10 hộ dân tham gia. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ chưa gia nhập.

Nghề làm đũa hiện nay chủ yếu dựa vào lao động thủ công, máy móc hỗ trợ còn hạn chế, đòi hỏi người thợ phải khéo tay, kiên trì và chăm chỉ.

Lãnh đạo Phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Phúc Trạch cho biết: Trước đây toàn xã có khá nhiều hộ làm đũa. Tuy nhiên, do tuổi tác và khó khăn về nguồn nguyên liệu, hiện chỉ còn hơn 10 hộ duy trì nghề.

Dù vậy, vào mỗi dịp cận Tết, nhu cầu thị trường tăng mạnh, người dân lại tất bật ngày đêm để kịp hoàn thành các đơn hàng.

×