Làng bè trên sông Châu Đốc An Giang xưa nuôi cá là chính, nay làm kiểu gì là chính mà xóm nổi đẹp như phim?

Nép mình bên ngã ba sông thơ mộng, làng bè cá Châu Đốc từ lâu đã trở thành điểm nhấn đặc trưng, một biểu tượng văn hóa – kinh tế của vùng biên giới An Giang.

Nếu có dịp đứng trên cầu Cồn Tiên nối đôi bờ Châu Đốc - Vĩnh Hậu nhìn xuống, du khách sẽ thấy hàng trăm ngôi nhà bè san sát, nhấp nhô theo con nước.

Đó không chỉ là nơi cư ngụ của nhiều thế hệ mà còn là chứng nhân cho một thời kỳ hưng thịnh bậc nhất của ngành thủy sản miền Tây.

Ký ức hoàng kim và phận người bên những lồng bè thoái trào

Theo nhiều ngư dân nơi đây cho biết, làng bè cá Châu Đốc bắt đầu hình thành từ những bước chân "cắm sào” của các gia đình đi từ phía Biển Hồ (Campuchia) về vào những năm đầu thập niên 70.

Những ngư dân kỳ cựu như ông Nguyễn Văn Thừa kể lại, ban đầu dân làng bè chủ yếu sống bằng nghề câu lưới, người có điều kiện hơn thì đóng bè nhỏ nuôi cá bán quanh các chợ trong vùng.

Mọi chuyện thay đổi khi con cá tra, cá basa bắt đầu bước ra thế giới. Giai đoạn 1995 - 2000 được coi là thời kỳ vàng son của làng bè Châu Đốc.

Khi giá cá tăng cao, nhà nhà đổ xô đóng bè, người người dồn vốn liếng đầu tư. Một chiếc bè rộng 60 - 100m2 lúc bấy giờ có thể tốn hàng trăm triệu đồng đầu tư – một con số khổng lồ ở thời điểm đó, nhưng nếu trúng giá, chủ bè có thể thu lời nhanh chóng.

“Ở thời điểm thịnh vượng nhất, khúc sông Châu Đốc dày đặc bè cá, tạo nên một thành phố nổi lung linh ánh đèn về đêm. Con cá basa không chỉ mang lại cơm ăn áo mặc mà còn giúp nhiều gia đình đổi đời, xây dựng nên những ngôi biệt thự trên sông", ông Nguyễn Văn Thừa kể lại.

Chỉ tay về hướng tượng đài cá tra, cá basa tại công viên 30/4 (phường Châu Đốc), ông Nguyễn Văn Thừa nói: “Tượng đài cá tra, cá basa là dấu ấn rực rỡ một thời của vùng đất này!”.

Thế nhưng, quy luật thị trường nghiệt ngã đã đẩy con cá tra, cá basa vào giai đoạn thoái trào. Những rào cản thương mại từ quốc tế, sự biến động về giá và chi phí thức ăn tăng cao khiến nghề nuôi cá bè không còn là mỏ vàng dễ khai thác. Từ chỗ thu mua cả chục tấn cá chỉ trong một ngày, giờ đây thương lái gạn cá nhỏ giọt mỗi ngày vài ba tấn.

Những hộ nuôi cá sản lượng lớn 60 - 70 tấn dần ít đi, thay vào đó là lối nuôi cầm chừng, liệu cơm gắp mắm theo đồng vốn của gia đình. Cuộc sống của những người làm thuê tại làng bè cũng bấp bênh hơn.

Anh Nguyễn Văn Năng Dù (một công dân làng bè) chia sẻ, mỗi ngày anh gạn cá thuê có thể kiếm từ 300.000 - 450.000 đồng, nhưng công việc không đều đặn, có khi cả tuần mới có một ngày.

Cảnh nhộn nhịp mua bán, ghe tàu tấp nập của những năm 90 đã lùi xa, để lại nỗi đau đáu trong mắt những ngư dân phong trần đã dành cả đời gắn bó với mặt nước.

Thay “áo mới” sắc màu cho làng bè

Trước thực tế nghề nuôi cá gặp khó khăn, ngành du lịch An Giang đã tìm thấy cơ hội mới để hồi sinh làng bè. Năm 2024, dự án “Làng bè sắc màu ngã ba sông Châu Đốc” chính thức ra mắt, tạo nên một luồng sinh khí mới.

161 chiếc bè nuôi cá đã được khoác lên mình những mảng màu rực rỡ: Đỏ, vàng, cam, lục, lam, tím, tạo nên một dải lụa màu sắc độc đáo trên ngã ba sông.

Chuyển hướng sang du lịch, làng bè không còn chỉ là nơi sản xuất cá đơn thuần mà đã trở thành điểm đến trải nghiệm.

Du khách đến đây có thể tự tay cho cá ăn, thưởng thức ẩm thực ngay trên bè hoặc tìm hiểu về nếp sống sông nước của cư dân bản địa. Tuy nhiên, để sự chuyển mình này thực sự bền vững, cần nhiều hơn là những mảng màu sơn.

Ông Lê Trung Hiếu – cha đẻ của dự án làng bè sắc màu, chia sẻ rằng hiện nay dịch vụ tại làng bè vẫn còn khá đơn điệu. Để giữ chân du khách, làng bè cần đa dạng hóa sản phẩm như: Tổ chức các buổi diễn đờn ca tài tử trên sông, phát triển dịch vụ lưu trú (homestay trên bè) và các hoạt động ăn uống, giải trí về đêm…

Sự hồi sinh của làng bè Châu Đốc không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là việc giữ gìn một nét văn hóa đặc thù của miền Tây Nam Bộ. Việc kết nối làng bè với các tour du lịch văn hóa Chăm, du lịch tâm linh tại địa phương sẽ giúp người dân khai thác tối đa giá trị từ chính không gian sống của mình.

Sau nửa thế kỷ thăng trầm theo con nước và phận cá basa, làng bè Châu Đốc đang đứng trước ngưỡng cửa của một cuộc hồi sinh mới.

Dẫu không còn cảnh một đêm thành triệu phú nhờ cá, nhưng bằng sự linh hoạt và sáng tạo, người dân ngã ba sông đang dần khẳng định: Sóng nước vẫn luôn ưu đãi những ai biết trân trọng và thay đổi để thích nghi.

×