Làng này ở Bình Định, nay là tỉnh Gia Lai, dân sống giữa nhà cổ trăm năm, ngày ngày trồng rau sạch cung cấp cho siêu thị

Giữ nguyên dáng làng xưa bên sông Kôn

Đến cuối năm 2025, làng nghề trồng rau Thuận Nghĩa bước vào hành trình mới khi phát triển mô hình du lịch cộng đồng, mang đến cho du khách trải nghiệm “3 cùng” độc đáo: cùng ăn, cùng ở, cùng làm với người dân địa phương.

Dọc những con đường làng rợp bóng cây, Thuận Nghĩa hiện còn ít nhất 10 ngôi nhà cổ có tuổi đời hàng trăm năm, tập trung chủ yếu ở các dòng họ Quách, Trần, Nguyễn.

Điểm chung của những ngôi nhà này là kiến trúc truyền thống miền Trung với kiểu nhà gỗ 5 gian, hai chái, mái lợp ngói âm dương.

Toàn bộ khung nhà được dựng bằng gỗ quý, liên kết với nhau bằng mộng thủ công và chốt tre, hoàn toàn không sử dụng đinh sắt.

Điều đặc biệt là dù trải qua hàng trăm năm mưa bão, khí hậu khắc nghiệt miền Trung, nhiều ngôi nhà vẫn còn chắc chắn, gần như nguyên vẹn.

Người dân trong làng cho biết ông bà xưa chọn gỗ làm nhà rất kỹ, ưu tiên những loại gỗ bền chắc, ít bị mối mọt, chịu được thời tiết khắc nghiệt nên công trình có thể tồn tại qua nhiều thế hệ.

Nổi bật nhất trong số đó là nhà cổ của tổ tộc họ Quách, công trình hơn 300 năm tuổi được người dân xem như “báu vật” của làng rau Thuận Nghĩa và gắn với dấu ấn nghĩa quân Tây Sơn.

Suốt nhiều đời, cư dân Thuận Nghĩa sống dựa vào nghề trồng rau ven sông Kôn. Những cánh đồng màu mỡ đã nuôi sống bao thế hệ và tạo nên thương hiệu rau nổi tiếng của vùng đất này.

Bước ngoặt lớn đến vào năm 2016 khi người dân tham gia Dự án sinh kế nông thôn bền vững, sản xuất rau an toàn do Chính phủ New Zealand tài trợ. Từ phương thức canh tác truyền thống, bà con bắt đầu chuyển sang sản xuất rau sạch theo tiêu chuẩn VietGAP với thương hiệu Lá Lành.

Từ các nhóm sở thích ban đầu, HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa được thành lập, tập hợp hàng trăm hộ dân cùng sản xuất rau an toàn.

Người dân được đào tạo kỹ thuật chăm sóc, thu hoạch, sơ chế, đóng gói và đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị hiện đại.

Đi dọc cánh đồng Thuận Nghĩa những ngày này, màu xanh của cải thìa, rau thơm, dưa leo, khổ qua trải dài mướt mắt. Mùi rau non quyện trong gió tạo cảm giác thanh mát đặc trưng của làng quê ven sông.

Bà Nguyễn Thị Kim Vương, thành viên HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa, cho biết gia đình bà sống nhờ 5 sào rau sạch.

“Hai ngày một lần tôi thu rau thơm theo đơn hàng của HTX để chuyển xuống các siêu thị ở Quy Nhơn.

Rau Thuận Nghĩa đã có thương hiệu nên ai cũng ý thức giữ đúng quy trình canh tác để đảm bảo rau sạch tới tay người tiêu dùng”, bà Vương nói.

Theo bà Vương, giữ chất lượng rau cũng chính là giữ sinh kế và giữ hồn làng nghề.

Làm du lịch bằng chính nhịp sống của nông dân

Cuối năm 2025, Thuận Nghĩa bắt đầu mở cửa đón khách du lịch cộng đồng với mô hình trải nghiệm nông nghiệp.

Ông Quách Văn Cầu – Giám đốc HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa cho biết, sản phẩm đặc trưng của làng là tour "3 cùng": cùng ăn, cùng ở, cùng làm với nông dân.

Du khách đến đây không chỉ tham quan mà thực sự xuống ruộng cùng người dân gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch, sơ chế rau.

Vào mùa vụ, khách còn có thể trải nghiệm chong đèn cắt rau đêm hay thu hoạch đậu phộng cùng bà con.

“Chúng tôi làm thế nào thì hướng dẫn cho khách như vậy. Khách được trực tiếp tưới rau, nhổ cỏ, tìm hiểu bao nhiêu ngày thì thu hoạch, khi nào phải cho đất nghỉ. Không khí rất vui”, bà Vương chia sẻ.

Những bữa cơm quê cũng trở thành trải nghiệm đáng nhớ với du khách. Rau vừa hái ngoài vườn, chén mắm chấm cà tươi, các món ăn dân dã nhưng đậm vị quê nhà khiến nhiều người thích thú.

Khi đêm xuống, giữa không gian yên tĩnh bên sông Kôn, du khách có thể nghe các bậc cao niên kể chuyện lập làng, chuyện nghề rau và những ký ức về vùng đất Tây Sơn xưa.

Kết nối du lịch vùng Tây Sơn

Theo ông Đỗ Thành Quyết - Phó trưởng phòng Văn hóa - xã hội xã Tây Sơn, sản phẩm du lịch cộng đồng Thuận Nghĩa được xây dựng trên nhiều tầng trải nghiệm gồm: nông nghiệp VietGAP, tham quan nhà cổ, tìm hiểu lịch sử lập làng và thưởng thức ẩm thực từ chính vườn rau của làng.

Thuận Nghĩa còn có lợi thế nằm gần nhiều điểm du lịch nổi tiếng của vùng Tây Sơn như Bảo tàng Quang Trung, tháp Chăm Dương Long, khu du lịch sinh thái Hầm Hô… giúp du khách thuận tiện kết nối hành trình khám phá.

“Chúng tôi chú trọng quảng bá du lịch trải nghiệm nông nghiệp, kết nối với các đơn vị lữ hành để đưa khách về Thuận Nghĩa nhiều hơn”, ông Quyết cho biết.

Hiện HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa duy trì sản xuất 38ha hoa màu; có 224 thành viên thuộc 9 nhóm sở thích tham gia sản xuất rau VietGAP với diện tích hơn 19ha.

Sản phẩm rau sạch của HTX đang được tiêu thụ tại nhiều hệ thống siêu thị lớn như Co.op Mart Quy Nhơn, Co.op Food Quy Nhơn, Big C cùng nhiều kênh phân phối khác.

Không chỉ là một làng rau lâu đời, Thuận Nghĩa hôm nay đang trở thành điểm đến mới của du lịch cộng đồng miền Trung, nơi những giá trị xưa cũ vẫn được gìn giữ giữa nhịp sống hiện đại.

×