Lãnh đạo các trường “mổ xẻ” áp lực và kỳ vọng của phụ huynh, sinh viên với giáo dục

Một khảo sát thực hiện tháng 4/2026 cho thấy, hơn 33% trong số hơn 9.200 sinh viên ở 10 trường đại học trả lời họ đang phân vân hoặc muốn đổi ngành học nếu được chọn lại; gần 20% không thực sự tự hào về ngôi trường mình đang theo học.

Đặc biệt, trong cuộc khảo sát ở nhóm cựu sinh viên tiến hành cùng thời gian nói trên, khi được yêu cầu đánh giá về sự hài lòng với các hỗ trợ của nhà trường trong kết nối việc làm, có tới 68% người cho điểm từ 5 trở xuống và 1/5 chấm điểm “0” tuyệt đối.

Những con số này đặt ra nhiều vấn đề đáng suy nghĩ: Mỗi năm, các trường đại học ở Việt Nam cho ra trường hàng trăm nghìn sinh viên. Nhưng làm thế nào để sinh viên không chỉ là tấm bằng cử nhân mà là sự trưởng thành và tự tin để sống một cuộc đời có ý nghĩa? Làm thế nào để họ nhìn lại quãng thời gian học đại học với niềm tự hào và hạnh phúc?

Những câu hỏi này cũng là chủ đề thảo luận tại Hội thảo “Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động”, do Trường Đại học Đại Nam và Soha.vn đồng tổ chức ngày 22/5.

Chia sẻ tại hội thảo, PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam - nhấn mạnh vai trò của nội lực cá nhân, sức khỏe tinh thần và khả năng thích nghi trong thời đại AI.

Theo ông, giáo dục đại học không thể chỉ dừng ở việc truyền đạt tri thức mà cần giúp người học phát triển năng lực tự học, khả năng phục hồi tâm lý và năng lực học tập suốt đời.

GS.TS Nguyễn Văn Nội - Chủ tịch Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội - nhấn mạnh rằng giáo dục đại học không được đánh mất chiều sâu học thuật nhưng cũng không thể tách rời thực tiễn xã hội. “Sinh viên cần được trang bị "tư duy nền tảng" vững chắc để khi quăng vào bất cứ môi trường nào họ cũng có thể tự học và thích ứng nhanh chóng, tức là phải dùng tư duy học thuật để giải quyết các bài toán thực chiến”, ông nhận định. Do đó, đại học thành công và hạnh phúc phải là cầu nối giữa "pháo đài học thuật" và "chợ thị trường thực chiến".

“Một sinh viên yếu ớt không thể có cuộc đời hạnh phúc”

Trong tham luận của mình, TS Lê Đắc Sơn – Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam – cho rằng áp lực không phải lúc nào cũng tiêu cực. Điều quan trọng là người học có được hỗ trợ để vượt qua áp lực và trưởng thành hay không.

Ông nhấn mạnh: “Hạnh phúc không phải là sự dễ chịu. Hạnh phúc là sự trưởng thành mạnh mẽ”, và khẳng định “Một sinh viên yếu ớt không thể có cuộc đời hạnh phúc”.

Từ thực tiễn triển khai mô hình giáo dục theo chuẩn đầu ra (OBE), ứng dụng AI và triết lý “kỷ luật hỗ trợ” tại Trường, ông cho rằng giáo dục đại học cần giúp sinh viên hình thành năng lực thực thay vì chỉ chạy theo thành tích hình thức.

“Một trường đại học hạnh phúc không phải là nơi sinh viên cười nhiều nhất mà là nơi sinh viên ra trường có thể đứng vững trước cuộc đời và khi tự hỏi ‘Mình có hạnh phúc không?’, họ có đủ năng lực và bản lĩnh để trả lời ‘Có’”, TS Lê Đắc Sơn kết luận.

GS Rick Bennett - Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) - cho rằng giáo dục đại học cần chuyển từ tư duy “mở rộng số lượng” sang xây dựng “chất lượng thực chất và niềm tin quốc tế”.

Theo ông, điều quan trọng không chỉ là bảng xếp hạng hay kiểm định mà là việc trường đại học có thực sự giúp sinh viên hình thành năng lực, khả năng thích nghi và sự tự tin để bước vào thế giới đầy biến động hay không.

"Một trường đại học hạnh phúc cũng cần có cơ sở vật chất, dịch vụ và môi trường học tập tốt. Sinh viên cần được hỗ trợ bởi thư viện, phòng thực hành và hệ thống công nghệ hiện đại. Các quy trình hành chính cần vận hành hiệu quả và thuận tiện. Phụ huynh cũng cần cảm thấy yên tâm về sự an toàn, chỉn chu và chuyên nghiệp của môi trường học tập.

Cuối cùng là uy tín, niềm tin và giá trị mà người học nhận được. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam, khi các gia đình dành nhiều sự đầu tư và kỳ vọng cho giáo dục. Sinh viên mong muốn tấm bằng của mình có uy tín và được công nhận rộng rãi. Phụ huynh cần cảm thấy rằng khoản đầu tư cho giáo dục là xứng đáng. Doanh nghiệp cần tin tưởng vào chất lượng sinh viên tốt nghiệp từ trường. Những yếu tố này thường được phản ánh qua các bảng xếp hạng, uy tín thương hiệu, thành công của cựu sinh viên và mức độ sẵn sàng giới thiệu trường tới người khác", GS Rick Bennett cho hay.

×