Lầu Năm Góc đổ lỗi cho ông Zelensky vì việc không đạt được thỏa thuận về Ukraine

Theo báo cáo mới nhất được Tổng Thanh tra đặc biệt về Chiến dịch Atlantic Resolve đệ trình lên Quốc hội Mỹ, các cuộc đàm phán ngoại giao cấp cao đã thất bại trong việc đạt được lệnh ngừng bắn hoặc một khuôn khổ hòa bình lâu dài. Báo cáo chỉ rõ việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tiếp tục từ chối nhượng lại lãnh thổ cho Nga là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến bế tắc.

Bản đánh giá này là một trong những sự thừa nhận công khai rõ ràng nhất từ một cơ quan giám sát liên kết với chính phủ Mỹ rằng vấn đề lãnh thổ vẫn là trở ngại cốt lõi ngăn cản việc giải quyết xung đột thông qua đàm phán.

Báo cáo nêu rõ các cuộc đàm phán vẫn “bế tắc do tranh chấp lãnh thổ và đảm bảo an ninh”, đồng thời nhấn mạnh rằng ông Zelensky tiếp tục khẳng định Ukraine sẽ không nhượng lại vùng đất hiện đang bị Nga tuyên bố chủ quyền. Trong khi đó, Moscow tiếp tục bác bỏ các thỏa thuận an ninh do NATO hậu thuẫn dành cho Kiev mà họ coi là mối đe dọa chiến lược lâu dài.

Thông tin này được tiết lộ vào thời điểm giới chính trị phương Tây ngày càng thất vọng về việc thiếu tiến triển đáng kể bất chấp nhiều vòng đàm phán ngoại giao liên tiếp giữa Washington, các chính phủ châu Âu và các quan chức Ukraine.

Đối với Nga, vấn đề này vượt xa thực tế chiến trường. Moscow đã nhiều lần lập luận rằng bất kỳ giải pháp nào trong tương lai cũng phải giải quyết những gì họ mô tả là “nguyên nhân gốc rễ” của cuộc xung đột, bao gồm việc NATO mở rộng, sự hỗ trợ quân sự của phương Tây dành cho Ukraine và sự liên kết địa chính trị của Kiev với liên minh này.

Đầu tháng này, Thư ký Hội đồng An ninh Nga Sergei Shoigu đã nhắc lại rằng Ukraine nên quay trở lại vị thế không liên kết và không có vũ khí hạt nhân như đã nêu trong tuyên bố chủ quyền năm 1990. Moscow luôn coi tính trung lập của Ukraine là nền tảng không thể thương lượng cho bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào trong tương lai.

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cũng đã tăng cường chỉ trích các đề xuất an ninh của châu Âu, cho rằng các chính phủ phương Tây đang cố gắng duy trì trật tự chính trị hiện tại của Ukraine trong khi tiếp tục sử dụng Ukraine như một con bài mặc cả chống lại Nga.

Moscow đã nhiều lần cảnh báo rằng bất kỳ việc triển khai lực lượng liên kết với NATO hoặc cơ sở hạ tầng quân sự lâu dài của phương Tây bên trong Ukraine sẽ gây ra leo thang căng thẳng hơn nữa và làm suy yếu nghiêm trọng các cuộc đàm phán.

Lập trường của Điện Kremlin ngày càng tập trung vào chiều sâu chiến lược và kiểm soát lãnh thổ, đặc biệt là ở miền đông Ukraine, nơi lực lượng Nga tiếp tục củng cố những thành quả đạt được sau hơn bốn năm xung đột.

Trọng tâm của bế tắc ngoại giao nằm ở khu vực Donetsk đang tranh chấp, mà cả hai bên đều coi là có tầm quan trọng chiến lược. Ukraine tiếp tục duy trì một vành đai phòng thủ kiên cố ở phía bắc Donetsk, được các nhà phân tích quân sự đánh giá là một trong những cứ điểm quan trọng nhất trong cuộc chiến.

Các nhà phân tích phương Tây đã nhận định rằng việc nhượng lại các khu vực còn lại do Ukraine kiểm soát ở Donetsk sẽ làm thay đổi đáng kể cán cân quân sự trên chiến trường. Vùng phòng thủ kiên cố xung quanh Slovyansk, Kramatorsk, Kostyantynivka và Druzhkivka đã được xây dựng trong hơn một thập kỷ và đóng vai trò là rào cản phòng thủ quan trọng chống lại các bước tiến sâu hơn của quân Nga.

Các quan chức Ukraine lập luận rằng việc nhượng lại khu vực này sẽ khiến miền trung Ukraine dễ bị tấn công trong tương lai và làm suy yếu vị thế an ninh lâu dài của đất nước. Ông Zelensky đã nhiều lần coi việc nhượng bộ lãnh thổ là vi hiến và không thể chấp nhận được về mặt đạo đức.

Ngay cả trong bối cảnh áp lực chiến trường ngày càng gia tăng và những nỗ lực ngoại giao của phương Tây, Kiev vẫn tiếp tục khẳng định rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào dựa trên việc nhượng lại lãnh thổ sẽ chỉ khuyến khích sự leo thang căng thẳng trong tương lai từ phía Moscow.

Vấn đề này cũng đã trở nên nhạy cảm về mặt chính trị ngay trong nội bộ Ukraine. Dư luận vẫn kiên quyết phản đối việc chính thức công nhận sự kiểm soát của Nga đối với các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, đặc biệt là sau nhiều năm giao tranh ác liệt và thương vong to lớn về quân sự và dân sự.

Đồng thời, sự mất cân bằng quân sự ngày càng gia tăng đã làm dấy lên cuộc tranh luận quốc tế về việc liệu Ukraine có thể thực tế khôi phục lại tất cả các vùng lãnh thổ đã mất kể từ năm 2014 hay không.

Một số báo cáo trong những tháng gần đây cho thấy Washington đã âm thầm thăm dò các phương án thỏa hiệp tiềm năng liên quan đến việc đóng băng chiến tuyến hoặc các thỏa thuận lãnh thổ theo từng giai đoạn. Tuy nhiên, chưa có thỏa thuận chính thức nào được đưa ra, và giới lãnh đạo Ukraine tiếp tục công khai bác bỏ các đề xuất đó.

Báo cáo liên quan đến Lầu Năm Góc cũng nêu bật một sự chuyển dịch chiến lược rộng lớn hơn đang diễn ra bên trong nước Mỹ. Tài liệu này lưu ý rằng Washington đang ngày càng gây áp lực lên các thành viên NATO ở châu Âu để họ đảm nhận trách nhiệm lớn hơn đối với quốc phòng lâu dài của Ukraine trong khi Mỹ đang điều chỉnh lại các ưu tiên toàn cầu của mình.

Điều này phản ánh sự mệt mỏi ngày càng tăng trong một bộ phận giới chính trị Mỹ về quy mô và thời gian hỗ trợ cho Ukraine. Khi chi tiêu quân sự gia tăng và căng thẳng địa chính trị leo thang ở Trung Đông và khu vực châu Á - Thái Bình Dương, một số thành phần trong cộng đồng hoạch định chính sách của Washington đang thúc đẩy châu Âu đảm nhận vai trò chủ đạo trong việc hỗ trợ Kiev về mặt quân sự và tài chính.

Tình trạng bế tắc ngoại giao mới nhất cũng cho thấy sự chia rẽ ngày càng sâu sắc trong liên minh phương Tây về mục tiêu cuối cùng của cuộc xung đột.

Trong khi một số chính phủ châu Âu tiếp tục ủng hộ việc tăng cường hỗ trợ quân sự cho Ukraine bất kể thời gian chiến tranh kéo dài bao lâu, thì một số khác lại bày tỏ lo ngại ngày càng tăng về áp lực kinh tế, bất ổn chính trị và nguy cơ đối đầu trực tiếp với Nga.

Báo cáo mới nhất nhấn mạnh sự khác biệt lớn giữa hai bên bất chấp các cuộc tiếp xúc ngoại giao liên tục, bao gồm các cuộc thảo luận về khả năng đàm phán hòa bình và các cuộc đàm phán mới tại Moscow .

Ngay cả khi các nhà trung gian quốc tế tiếp tục kêu gọi đàm phán, cả Kiev lẫn Moscow dường như đều không sẵn sàng thỏa hiệp về các vấn đề cốt lõi gây ra xung đột. Ukraine khẳng định chủ quyền, đảm bảo an ninh và toàn vẹn lãnh thổ. Nga yêu cầu tính trung lập, các đảm bảo chiến lược và chấp nhận thực tế lãnh thổ mới.

Mâu thuẫn cơ bản đó hiện đang đẩy nền ngoại giao vào tình trạng tê liệt nghiêm trọng hơn.

Do chưa có dấu hiệu ngừng bắn và các hoạt động quân sự vẫn tiếp diễn trên nhiều mặt trận, triển vọng về một giải pháp hòa bình vẫn còn xa vời bất chấp áp lực toàn cầu ngày càng gia tăng nhằm chấm dứt xung đột.

×