Lấy mẫu ADN liệt sĩ ở Đồng Nai: Chạy đua với thời gian để gọi đúng tên những người anh hùng

Việc lấy mẫu ADN liệt sĩ Đồng Nai được xem là chiến dịch quy mô lớn chưa từng có, cũng là công việc đầy áp lực. Từ những hố khai quật giữa mùa mưa đến phòng giám định ADN, từ công tác số hóa dữ liệu đến việc tìm kiếm nhân chứng lịch sử, mọi khâu đều đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối. Mỗi sai sót đều có thể ảnh hưởng đến cơ hội xác định danh tính của một liệt sĩ sau hơn nửa thế kỷ.

Mưa gió, hài cốt phân hủy và áp lực dữ liệu khiến việc lấy mẫu ADN liệt sĩ Đồng Nai đầy thử thách

Tại Nghĩa trang liệt sĩ Bình Phước, nơi có hơn 2.800 phần mộ chưa xác định danh tính, các tổ công tác làm việc liên tục từ sáng đến chiều.

Mỗi đợt chỉ khai quật 5 phần mộ. Sau đó là hàng loạt công đoạn nối tiếp nhau như đánh số, số hóa, lập sơ đồ vị trí, cập nhật dữ liệu, lấy mẫu, niêm phong và bàn giao.

Không chỉ làm đúng quy trình, mọi thao tác đều phải bảo đảm tuyệt đối chính xác.

Trung tá Lữ Tấn Hoài - Chính trị viên phó, Ban Chỉ huy quân sự xã Đồng Tâm cho biết, số lượng phần mộ rất lớn, công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và kỹ thuật cao.

Dù áp lực lớn nhưng các lực lượng đều quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ để góp phần đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình bằng đúng tên tuổi của mình.

Khó khăn đầu tiên đến từ thời tiết. Chiến dịch diễn ra khi mùa mưa bắt đầu. Mưa lớn nhiều ngày liên tiếp khiến việc khai quật nhiều thời điểm phải tạm dừng hoặc triển khai trong điều kiện rất khó khăn.

Để bảo đảm tiến độ, UBND xã Đồng Tâm phải dựng thêm nhà bạt, gia cố khu vực bảo quản mẫu dưới các tán cây lớn, bố trí nơi lưu giữ mẫu riêng nhằm tránh ảnh hưởng của mưa gió.

Ông Nguyễn Văn Hải - Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm cho biết, địa phương đã khảo sát nhiều vị trí để lắp đặt khu làm việc tạm, đồng thời tăng cường các biện pháp bảo quản mẫu nhằm bảo đảm không xảy ra sai lệch thông tin.

Thử thách còn đến từ chính thời gian. Theo báo cáo của Phòng Người có công (Sở Nội vụ TP.Đồng Nai), nửa đầu năm 2026, toàn thành phố đã khai quật được 1.139 phần mộ nhưng chỉ thu được 580 mẫu sinh phẩm đạt tiêu chuẩn giám định ADN.

Có tới 559 phần mộ không thể lấy được mẫu, chiếm gần 49,1% số mộ đã khai quật.

Nguyên nhân chủ yếu là hài cốt đã nằm trong lòng đất nhiều chục năm. Điều kiện thổ nhưỡng, độ ẩm và tính axit của đất khiến nhiều bộ hài cốt chỉ còn đất đen hoặc những mảnh xương rất nhỏ, không còn đủ vật chất di truyền để phân tích.

Nhiều phần mộ cũng từng được quy tập qua nhiều địa điểm trong thời chiến. Hài cốt bị phân rã qua nhiều lần di chuyển, khiến việc thu được mẫu ADN càng trở nên khó khăn hơn.

Không chỉ khó ở thực địa, công tác số hóa dữ liệu cũng đặt ra yêu cầu rất cao.

Theo Sở Nội vụ TP.Đồng Nai, hệ thống quản lý dữ liệu được đồng bộ trực tiếp. Nếu cán bộ vô tình chụp nhầm hình ảnh đất hoặc di vật vào mục lưu ảnh mẫu hài cốt, phần mềm sẽ tự động ghi nhận là đã lấy được mẫu ADN. Điều này có thể làm sai lệch toàn bộ dữ liệu phục vụ giám định ở các bước tiếp theo.

Trong khi đó, áp lực tiến độ vẫn rất lớn. Toàn thành phố còn hơn hàng ngàn phần mộ chưa khai quật, tập trung chủ yếu tại các nghĩa trang Bình Phước và Đồng Nai.

Lấy mẫu ADN liệt sĩ: Mỗi mẫu sinh phẩm là thêm một cơ hội đưa các anh trở về

Khó khăn chồng chất nhưng các lực lượng tham gia chiến dịch vẫn giữ quyết tâm rất cao.

Bác sĩ chuyên khoa I Ngô Quang Dưỡng, Khoa Giám định, Trung tâm Pháp y TP.Đồng Nai chia sẻ: "Suốt quá trình lấy mẫu, chúng tôi luôn làm việc với trách nhiệm rất cao, coi đây là mệnh lệnh từ trái tim. Chúng tôi rất tự hào khi được góp phần xác định danh tính các liệt sĩ".

Với nhiều gia đình, mỗi mẫu ADN được lấy thành công là thêm một hy vọng.

Gần 70 năm kể từ ngày liệt sĩ Lê Xuân Hai hy sinh, gia đình ông Lê Xuân Hăng ở phường Tân Khai, TP.Đồng Nai vẫn chưa tìm được nơi an nghỉ của người cha.

"Tôi đã đi tìm rất nhiều nơi nhưng chưa có kết quả. Chỉ mong tìm được cha để đưa về quê hương", ông Hăng chia sẻ.

Tại Nghĩa trang liệt sĩ Bình Long, nơi còn 995 phần mộ chưa rõ danh tính, lượng thân nhân từ nhiều tỉnh, thành tìm đến ngày càng đông.

Bà Nguyễn Hoàng Yến, công tác tại Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Tân Khai cho biết, nhiều gia đình từ miền Bắc, miền Trung đã đến nghĩa trang. Sau khi hoàn tất giám định, cơ quan chức năng tiếp tục hướng dẫn người thân lấy mẫu ADN để đối chiếu với ngân hàng dữ liệu.

Song song với lấy mẫu ADN, Đội K72 Bộ CHQS TP.Đồng Nai cũng đang mở rộng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại xã Minh Đức.

Lực lượng đã phát hiện 2 vị trí nghi có mộ tập thể cùng nhiều di vật như súng AK, bình tông, dép cao su và đặc biệt là cây bút khắc dòng chữ "Tiến Quy".

Ban Chỉ đạo 515 đang kêu gọi các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và thân nhân liệt sĩ cung cấp thêm thông tin để phục vụ công tác quy tập.

Theo Trung tá Lê Quang Trung, Trưởng ban Chính sách, Bộ CHQS TP.Đồng Nai, đến nay đã có 8/12 nghĩa trang hoàn thành việc lấy mẫu ADN, 4 nghĩa trang còn lại đang được đẩy nhanh tiến độ.

Mỗi mẫu ADN được thu thập, mỗi thông tin được đối chiếu thành công đều là thêm một cơ hội để một gia đình khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài hơn nửa thế kỷ và để một người lính được trở về với đúng tên tuổi của mình.

×