Lê tai nung Mường Khương, cây thấp tè trái nhú quá trời, dân nơi này của Lào Cai thêm khá giả

Xã Pha Long, tỉnh Lào Cai được hình thành trên cơ sở sáp nhập từ 4 xã Pha Long, Tả Ngải Chồ, Dìn Chin và Tả Gia Khâu.

Xã hiện có diện tích tự nhiên hơn 105 km² với trên 14.600 nhân khẩu sinh sống tại 35 thôn, bản, trong đó có tới 17 thôn giáp biên giới. Nằm ở vùng núi cao, địa hình nơi đây bị chia cắt mạnh, đất sản xuất ít, tầng canh tác mỏng và khả năng giữ nước cực kỳ kém.

Lê tai nung bén rễ, mang "quả ngọt" về cho đồng bào vùng biên

Không chỉ gặp áp lực lớn từ thiên nhiên, địa phương này còn phải đối mặt với nhiều rào cản từ tập quán sản xuất lạc hậu của người dân.

Với khoảng 60% dân số là đồng bào người Mông, cùng sinh sống với các dân tộc khác như Nùng, Bố Y, Pa Dí…, nhiều hộ dân từ trước đến nay vẫn duy trì phương thức canh tác truyền thống, sản xuất tự cung tự cấp và hoàn toàn “phó mặc cho trời”.

Thói quen canh tác lúa, ngô truyền thống trên các sườn núi dốc đã không còn phù hợp với bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu ngày càng cao của nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại.

Trước thực trạng đó, việc tìm kiếm một loại cây trồng mới chịu hạn tốt, mang lại giá trị kinh tế cao để thay thế cây ngô, cây lúa đã trở thành bài toán cấp thiết của cấp ủy, chính quyền địa phương.

Đến thôn Sín Chải B - nơi có 100% cư dân sinh sống là người Mông. Đứng bên vườn lê tai nung xanh mướt trải dài khắp các sườn đồi, ông Lừu Seo Hoa phấn khởi cho biết, bà con trong thôn đang dần chuyển đổi những diện tích trồng ngô, trồng lúa kém hiệu quả sang trồng giống lê Tai nung.

Nhớ lại những ngày tháng nhọc nhằn trước đây, ông Hoa chia sẻ: "Trước đây trồng lúa nương, trồng ngô vất vả, vì không có nước nên mỗi năm cũng chỉ được một vụ. Gặp năm thiên tai là mất trắng. Giờ trồng lê, quýt đã cho thu nhập ổn định hơn, bà con phấn khởi lắm".

Vườn lê của gia đình ông Hoa hiện có khoảng 300 gốc, được xuống giống trồng hơn 4 năm và năm nay bắt đầu cho vụ quả bói đầu tiên.

Trên các cành cây, từng chùm quả non bằng ngón tay cái đung đưa trước gió, báo hiệu một mùa thu hoạch đầy ắp hy vọng.

Làm một phép tính so sánh đơn giản, ông Hoa bộc bạch rằng, một thửa ruộng trước đây gia đình ông dốc sức làm thu hoạch cũng chỉ được 7-8 bao thóc (tương đương khoảng 3-4 tạ), nếu bán với giá thị trường 12.000 đồng/kg thì số tiền thu về chẳng đáng là bao so với công sức bỏ ra.

Nhưng từ khi chuyển sang trồng cây lê tai nung giá trị kinh tế được triển vọng sẽ thay đổi, nâng cao rõ rệt.

Ông Hoa khẳng định: “Với giá bán bình quân hiện tại ở khu vực được khoảng 30.000 – 40.000 đồng/1 kg, một gốc lê có thể cho thu vài trăm nghìn đến cả triệu đồng mỗi vụ. Nếu chăm sóc tốt thì hiệu quả hơn hẳn trồng lúa, trồng ngô, lê tai nung đem lại thu nhập gấp 3-4 lần các loại cây trồng truyền thống.”

Không chỉ có người dân ở thôn Sín Chải B mạnh dạn thay đổi tư duy, tại thôn Máo Chóa Sủ, gia đình ông Hảng Seo Dư cũng là một trong những hộ dân đi tiên phong trong việc đưa giống lê tai nung đặc sản này từ huyện Bắc Hà (cũ) về trồng trên đất Pha Long cách đây gần 8 năm.

Những ngày đầu bắt tay vào công cuộc chuyển đổi cơ cấu cây trồng đối với gia đình ông Dư không hề dễ dàng. Trong ba năm đầu tiên, cây chưa cho quả nên gần như không có thu nhập, người trồng phải thực sự kiên trì, dành nhiều thời gian chăm sóc, tạo tán và tỉa cành đúng kỹ thuật.

Nhờ sự kiên trì không bỏ cuộc, cây lê đã không phụ công người khi mang lại “quả ngọt” xứng đáng. Ông Dư hồ hởi chia sẻ về thành quả của gia đình: “Năm vừa rồi, hơn 200 gốc lê cho thu hoạch giúp gia đình tôi thu về hơn 80 triệu đồng”.

Nhận thấy tiềm năng kinh tế to lớn, hiện tại vườn lê của ông Dư đã được mở rộng quy mô lên hơn 1.000 gốc trên tổng diện tích hơn 2 ha. Điều đáng quý là gia đình ông vẫn tuân thủ duy trì phương thức canh tác thủ công, hạn chế tối đa việc sử dụng các loại hóa chất độc hại để vừa giữ sạch nguồn đất, vừa đảm bảo chất lượng quả chín tự nhiên, an toàn cho người tiêu dùng.

Lê tai nung được kỳ vọng trở thành sản phẩm OCOP, khẳng định thương hiệu nông sản

Theo ông Trần Văn Thắng, Trưởng phòng Kinh tế xã Pha Long, tỉnh Lào Cai việc tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng là hướng đi tất yếu, không thể đảo ngược trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu ngày càng thể hiện rõ nét tại địa phương.

Ông Thắng phân tích sâu hơn: “Nhiều diện tích canh tác ở Pha Long thường xuyên khô hạn nên không còn phù hợp với cây lúa, cây ngô truyền thống. Qua khảo nghiệm thực tế, lê Tai nung thích nghi rất tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng nơi đây”.

Thực tế đã chứng minh, không chỉ phù hợp với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, quả lê vùng biên Pha Long còn được thị trường tiêu dùng đánh giá rất cao nhờ sở hữu vị ngọt thanh đặc trưng, quả giòn và mọng nước. Trong những năm gần đây, sản lượng cũng như chất lượng quả thu hoạch luôn duy trì ở mức khá ổn định, mở ra triển vọng lớn để phát triển loại cây này thành cây trồng chủ lực của địa phương.

Để cây lê thực sự phát huy vai trò là cây xóa nghèo cho đồng bào, chính quyền xã Pha Long đã tăng cường lực lượng cán bộ khuyến nông trực tiếp xuống tận các nhà vườn để "cầm tay chỉ việc" cho từng hộ bà con.

Tất cả các quy trình kỹ thuật từ mật độ trồng, kỹ thuật bón phân hợp lý, phòng trừ sâu bệnh gây hại đến những kỹ thuật chuyên sâu như vít cành, tỉa cành để tạo dáng tán đẹp, tăng tỷ lệ đậu quả đều được cán bộ hướng dẫn một cách tỉ mỉ, giúp đồng bào dễ dàng tiếp thu và áp dụng hiệu quả.

Tính đến thời điểm hiện tại, xã Pha Long đã phát triển được vùng trồng rộng hơn 100ha lê, quy hoạch tập trung chủ yếu ở 18 thôn thuộc khu vực vùng Pha Long và Tả Ngài Chồ cũ. Trong thời gian tới, cấp ủy và chính quyền xã sẽ tiếp tục tập trung các nguồn lực để đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ người dân mở rộng diện tích trồng lên khoảng 400-500 ha.

Nói về định hướng phát triển lâu dài và bền vững cho nông sản địa phương, ôngTrần Văn Thắng, Trưởng Phòng Kinh tế xã Pha Long, tỉnh Lào Cai cho hay: “Xã xây dựng kế hoạch đưa lê Tai nung trở thành sản phẩm OCOP trong năm 2026 bằng việc tăng cường thiết lập chuỗi liên kết tiêu thụ bền vững. Thương hiệu OCOP sẽ là tấm vé thông hành để quả lê Pha Long vươn tới các thị trường rộng lớn và chuyên nghiệp hơn, đảm bảo sinh kế lâu dài cho người dân."

Trao đổi với PV Dân Việt, ông Nguyễn Đức Luân - Phó Chủ tịch UBND xã Pha Long chia sẻ, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở Pha Long nằm trong định hướng chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa theo tinh thần Nghị quyết 10 của Tỉnh ủy Lào Cai. Địa phương đã xác định rõ danh mục các cây trồng chủ lực để tập trung đầu tư, gồm có: chè Shan với quy mô gần 300 ha, giống lê Tai nung hơn 100 ha, quýt Mường Khương hơn 60 ha và chuối khoảng 44 ha.

Song song với nhiệm vụ mở rộng vùng sản xuất tập trung, chính quyền xã Pha Long cũng đang chủ động, tích cực kết nối người nông dân trực tiếp với các doanh nghiệp, hợp tác xã để ký kết hợp đồng bao tiêu, nhằm đảm bảo đầu ra ổn định và bền vững cho các loại nông sản của địa phương, giúp đồng bào yên tâm gắn bó với đồng ruộng, vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

×