Lộ diện vị đô đốc khét tiếng chỉ huy chiến trường và chính trị trong cuộc chiến tranh Iran của ông Trump

Phiến quân Houthi ở Yemen đã nổ súng vào các tàu quốc tế, buộc giao thông hàng hải phải tránh một trong những tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới và phải đi vòng hàng nghìn dặm quanh châu Phi. Đến tháng 8, Houthi đã đánh chìm hai tàu và giết chết một số thành viên thủy thủ đoàn, trong khi các cuộc tấn công của Mỹ và Anh không thể ngăn chặn lực lượng này.

Phó Đô đốc Brad Cooper, khi đó là người đứng thứ hai tại Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ, cần phải tận mắt chứng kiến ​​vấn đề.

Theo lời Dan Shapiro chuyên viên Bộ Quốc phòng về các vấn đề Trung Đông, ông Cooper là người chịu trách nhiệm lập kế hoạch chống lại lực lượng Houthi, rất am hiểu tình hình vì từng là chỉ huy Hạm đội 5 Hải quân đóng tại Bahrain. Kinh nghiệm trực tiếp đối mặt với vấn đề này đồng nghĩa với việc ông Cooper sẽ phải đặt mình dưới sự chỉ huy của các sĩ quan cấp dưới nhiều tuổi.

“Thay vì chỉ tiếp nhận báo cáo từ các chỉ huy của những tàu đó, ông ấy đã ra khơi và cùng họ. Ông ấy đã đặt mình vào tình thế nguy hiểm. Điều đó cho thấy ông ấy hiểu rõ mối liên hệ giữa các chi tiết thực tế trên chiến trường và chiến lược", Shapiro nói với CNN.

Hai năm sau, Cooper, lúc này đã là đô đốc, đang chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung ương (CENTCOM), đơn vị dẫn đầu nỗ lực chiến tranh chung giữa Mỹ và Israel chống lại Iran. Một ngày trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh phát động chiến dịch vào ngày 28 tháng 2, Cooper đã báo cáo với tổng thống tại Nhà Trắng về các phương án quân sự.

Nhưng khi cuộc chiến lan rộng khắp khu vực, với việc Iran tấn công các mục tiêu của Mỹ, các nước láng giềng vùng Vịnh và các tàu thương mại, kết cục cuối cùng ngày càng trở nên khó đoán. Và rủi ro cũng tăng lên đáng kể.

Giống như các tướng Norman Schwarzkopf và David Petraeus, những chỉ huy CENTCOM từng giám sát các nỗ lực chiến tranh trước đây của Mỹ ở Trung Đông, ông Cooper đang chịu áp lực rất lớn để giành được một chiến thắng quyết định trên chiến trường. Nhưng ông cũng được yêu cầu thực hiện một kế hoạch chiến tranh chống lại Iran đã tồn tại trong Lầu Năm Góc dưới nhiều hình thức khác nhau trong nhiều năm. Các tổng thống trước đây cuối cùng đã chọn không thực hiện những kế hoạch đó - một phần vì những hậu quả đang diễn ra hiện nay.

Thị trường đang chao đảo vì việc đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Những ngày giao tranh ác liệt vừa qua đã khiến 13 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng và 140 người khác bị thương. Các nhà lập pháp lưỡng đảng đang thúc ép tìm câu trả lời về nguyên nhân dẫn đến việc Mỹ tấn công một trường nữ sinh ở Iran khiến 168 trẻ em thiệt mạng.

Giờ đây, trách nhiệm duy trì chiến dịch quân sự thuộc về Cooper cho đến khi có quyết định chính trị chấm dứt xung đột, dù điều đó có thể mất bao lâu đi nữa.

Các nguồn tin thân cận với ông Cooper cho biết ông đặc biệt phù hợp với thời điểm này, không chỉ nhờ kinh nghiệm chiến trường mà còn nhờ bản năng chính trị, khi đã học được cách điều hướng cả vùng biển tranh chấp ở Trung Đông và các hành lang quyền lực ở Washington. Người phát ngôn của CENTCOM cho biết Cooper không thể trả lời phỏng vấn cho bài báo này.

Tuy nhiên, các cuộc phỏng vấn với các sĩ quan quân đội đương nhiệm và cựu sĩ quan, các quan chức quốc phòng, các nhà lập pháp và các trợ lý quốc hội cho thấy rằng trong suốt sự nghiệp hải quân kéo dài hơn ba thập kỷ, ông Cooper đã chứng tỏ sự hiệu quả cả trong các tương tác với các nhà lập pháp tại Quốc hội, những người giám sát ngân sách của ông, cũng như với các đối tác đồng minh ở Trung Đông.

Điều đó đặc biệt đúng với Lực lượng Phòng vệ Israel hiện đang cùng Mỹ tiến hành các hoạt động quân sự chống lại Iran.

“Sau 5 năm ở khu vực này, tôi tin rằng không có vị tướng nào ở Israel lại không biết ông ấy,” một quan chức quân đội Israel đương nhiệm nói với CNN về nhiệm kỳ lãnh đạo Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ dưới thời Cooper. Vị quan chức này cho biết thêm, Cooper đã đến thăm Israel nhiều lần đến nỗi ông ấy còn biết tên nhiều đại tá Israel.

Một quan chức Israel cho biết, ông Cooper đã nói chuyện gần như hàng ngày - và đôi khi nhiều lần trong một ngày - với tư lệnh quân đội Israel, Trung tướng Eyal Zamir.

Điều hiếm thấy đối với một sĩ quan quân đội, Cooper cũng đã cùng con rể của ông Trump là Jared Kushner và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tham gia các cuộc đàm phán ngoại giao gián tiếp với Iran tại Oman vào tháng trước. Kushner và Witkoff đã đến thăm tàu ​​sân bay USS Abraham Lincoln vào ngày hôm sau theo lời mời của Cooper.

'Người luôn cố gắng làm hài lòng người khác'

Kể từ khi nhậm chức vào tháng 8 năm 2025, hai tháng sau các cuộc tấn công của Mỹ vào các cơ sở hạt nhân của Iran, Cooper chỉ là vị đô đốc hải quân thứ hai lãnh đạo CENTCOM.

Các quan chức cho biết ông là một sự tương phản với người tiền nhiệm, tướng quân đội về hưu Michael “Erik” Kurilla, người có tính cách mạnh mẽ và đôi khi hơi thô lỗ nhưng phần lớn thích ở phía sau hậu trường, trong khi Cooper lại thoải mái hơn khi xuất hiện trước công chúng.

Kurilla, người từng chỉ huy lực lượng đặc nhiệm, có một vị thế gần như huyền thoại trong một số bộ phận của quân đội do thời gian tham chiến của ông, bao gồm cả một đợt triển khai đến Iraq, nơi ông bị bắn nhiều phát nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu. Với dáng vẻ và cá tính mạnh mẽ, "không ai nghi ngờ ai là người nắm quyền" khi Kurilla có mặt trong phòng, một cựu quan chức quốc phòng nói với CNN.

Vị quan chức này nói thêm rằng Kurilla là một "nhà điều hành xuất sắc". Nhưng Cooper, người có vóc dáng nhỏ nhắn hơn và nói năng nhẹ nhàng hơn, với sự nghiệp chủ yếu phục vụ trên các tàu chiến của Hải quân Mỹ - dường như đã thích nghi với các khía cạnh chính trị trong công việc của mình nhanh hơn Kurilla rất nhiều, vị quan chức này nhận định.

“Ông ấy là một chính trị gia, ông ấy bắt tay, dường như thực sự quan tâm đến bất cứ điều gì bạn đang nói, nhớ tên mọi người, ông ấy nắm rõ vị trí tướng bốn sao hơn Kurilla rất nhiều,” cựu quan chức này nói.

Theo lời một cựu quan chức, dưới thời Cooper, thông điệp của CENTCOM trở nên mang tính chính trị hơn ở một số khía cạnh, với nhiều lời nhắc đến ông Trump hơn trong các thông cáo báo chí và video. Ngôn ngữ của ông đôi khi cũng có vẻ giống với ngôn ngữ của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth: Trong một thông điệp gửi đến các binh sĩ khi các chiến dịch chống lại Iran bắt đầu, Cooper đã nói với binh lính rằng hãy "tàn sát không ngừng nghỉ", một thuật ngữ thường được Bộ trưởng Hegseth và nhóm của ông tại Lầu Năm Góc sử dụng.

“Ông ấy là người luôn cố gắng làm hài lòng người khác. Bạn có thể thấy điều đó khi ông tấy làm chứng, ông ấy có vẻ ngoài rất khiêm nhường, kiểu người Alabama,” cựu quan chức quốc phòng nói với CNN.

Sau các cuộc tấn công của Hamas vào Israel ngày 7 tháng 10 năm 2023, Kurilla và Cooper đã hợp tác chặt chẽ với nhau khi cuộc chiến ở Gaza diễn ra.

“Erik và Brad là một đội tuyệt vời trong một trong những giai đoạn khó khăn nhất mà Trung Đông từng chứng kiến,” Brett McGurk, cựu điều phối viên Nhà Trắng về Trung Đông và Bắc Phi, người đã làm việc rộng rãi với Cooper trong chính quyền Biden, cho biết.

“Lịch sử vẫn chưa ghi lại câu chuyện thực sự về những gì chúng ta phải đối mặt trong giai đoạn này, khi Iran mở rộng các mặt trận khắp Trung Đông, tấn công binh lính Mỹ ở Iraq, Syria, Jordan và các tàu Mỹ ở Biển Đỏ”, McGurk, hiện là nhà phân tích các vấn đề toàn cầu của CNN, cho biết.

Trong một tuyên bố với CNN, Bộ trưởng Hegseth nói rằng, ông Cooper “có được sự tin tưởng hoàn toàn của tôi” và rằng “sự hiểu biết sâu sắc của Cooper về khu vực và sự tập trung vào cuộc chiến là rất quan trọng đối với nhiệm vụ và sự thành công liên tục của các chiến binh của chúng ta đang hỗ trợ Chiến dịch Epic Fury ngày hôm nay.”

Bộ trưởng Hegseth cho biết chiến dịch hiện tại sẽ không thể thực hiện được nếu không có “thành công hoàn toàn” của các cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân của Iran hồi mùa hè năm ngoái, dưới sự chỉ đạo của Kurilla. “Dưới sự lãnh đạo của cả hai vị chỉ huy, CENTCOM đã tăng cường phối hợp với các đối tác khu vực quan trọng, đồng thời tập trung lực lượng vào việc đánh bại các mối đe dọa và bảo vệ lợi ích của Mỹ”, ông Hegseth nói.

Khi Kurilla chuẩn bị nghỉ hưu, cựu quan chức quốc phòng này cho biết ông đã vận động để Cooper được nhận chức vụ đó, trực tiếp nói với ông Trump rằng Cooper nên đảm nhiệm vị trí chỉ huy CENTCOM tiếp theo bất chấp những cái tên khác được nhắc đến. Và ông Trump, người rất tôn trọng Kurilla, đã xem xét nghiêm túc đề xuất của ông, cựu quan chức này nói thêm.

Điều hướng trong biển cả chính trường Washington

Là con trai của một sĩ quan quân đội chuyên nghiệp, Cooper tốt nghiệp Học viện Hải quân Mỹ năm 1989. Ông học quan hệ quốc tế tại Harvard và Tufts và nhận bằng thạc sĩ về tình báo chiến lược từ Đại học Tình báo Quốc gia.

Sự nghiệp của Cooper bao gồm các giai đoạn lãnh đạo các đơn vị đóng tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Bahrain, nơi ông nắm giữ một số chức vụ chỉ huy trước khi lãnh đạo Hạm đội 5 của Hải quân.

Tại Washington, ông từng giữ chức trợ lý điều hành và quân sự tại Nhà Trắng, Văn phòng Bộ trưởng Quốc phòng và là người đứng đầu văn phòng phụ trách các vấn đề lập pháp của Hải quân.

Là trợ lý quân sự tại Nhà Trắng dưới thời Barack Obama, Cooper phụ trách một sáng kiến ​​do Đệ nhất phu nhân lúc bấy giờ là Michelle Obama khởi xướng nhằm đảm bảo việc làm và giáo dục cho cựu chiến binh khi tổng thống giảm dần sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Iraq.

Công việc phụ trách các vấn đề lập pháp của Hải quân đã giúp Cooper tiếp xúc với các ủy ban Quốc hội hiện đang giám sát cuộc chiến của Mỹ ở Iran và bất kỳ yêu cầu chi tiêu bổ sung nào để tài trợ cho cuộc chiến. Đây là một công việc hữu ích giúp các chỉ huy cấp cao học cách điều hướng “vùng biển chính trị” ở Washington, theo lời cựu dân biểu Mac Thornberry, một đảng viên Cộng hòa đến từ Texas, người từng chủ trì Ủy ban Quân sự Hạ viện.

“Bất kỳ tư lệnh chiến trường nào của chúng ta cũng sẽ đưa ra những quyết định chịu nhiều sự soi xét. Công việc phụ trách vấn đề lập pháp giúp họ nhận thức rõ hơn về một số yếu tố đó. Thêm vào đó, rõ ràng là nó giúp họ thấy tận mắt nguồn kinh phí của mình đến từ đâu, Thornberry nói.

Ông Cooper bắt đầu gặp gỡ nhiều nhà lập pháp hơn khi nhậm chức Tư lệnh Hạm đội 5. Một nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện, người hoạt động tích cực trong các vấn đề quân sự, đã ca ngợi ông Cooper là người “thông minh và chu đáo”, đồng thời chỉ ra lực lượng đặc nhiệm đầy sáng tạo mà ông lãnh đạo, sử dụng máy bay không người lái ở eo biển Hormuz.

“Ông ấy nổi tiếng là người thẳng thắn. Tôi nghĩ nhìn chung mọi người ở Quốc hội đều thích ông ấy, nhưng theo kinh nghiệm của chúng tôi, ông ấy cũng là một người chuyên nghiệp, rất cởi mở", một trợ lý nghị sĩ đảng Dân chủ nói với CNN.

Mối quan hệ sâu sắc với Israel

Trong nhiều năm qua, Cooper đã có mối liên hệ sâu sắc với Israel — một mối liên hệ xuất phát “từ tận đáy lòng”, theo lời một cựu quan chức cấp cao của quân đội Israel, người từng làm việc thân cận với ông.

Mối quan hệ đó bắt nguồn từ thời Cooper còn là chỉ huy của Hạm đội 5.

“Đã có sự hợp tác chưa từng có với hải quân Israel. Một trong những quyết định chính được đưa ra vào thời điểm đó là cử một sĩ quan liên lạc người Mỹ đến hải quân Israel và một sĩ quan liên lạc người Israel đến căn cứ hải quân ở Manama, điều này cho thấy mức độ hợp tác rộng lớn", một cựu quan chức quân đội Israel cho biết.

Cựu quan chức này cho biết Cooper đã tổ chức các cuộc họp giữa các lực lượng hải quân trong khu vực và kết nối các chỉ huy hải quân để tạo ra một "lực lượng giám sát hàng hải khu vực chống khủng bố".

Mối quan hệ của Cooper với Israel vượt ra ngoài phạm vi công việc. Vào tháng 11, ông đã phát biểu tại lễ tang của con tin người Mỹ gốc Israel Omer Neutra, người mà hài cốt đã được Hamas trả lại sau hai năm chiến tranh ở Gaza. “Omer đã hy sinh sự hy sinh cao cả mà chúng ta hy vọng không người lính nào phải trải qua, nhưng nhiều người vẫn đã làm vậy, để phục vụ cho một lý tưởng cao cả hơn”, Cooper nói.

Sau khi Iran lần đầu tiên phóng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái vào Israel hồi tháng 4 năm 2024, hệ thống Kurilla đã nhanh chóng được triển khai khắp Trung Đông, thiết lập một mạng lưới phòng thủ tên lửa khu vực giữa các quốc gia không phải tất cả đều có quan hệ ngoại giao với Israel.

Khi Cooper được thăng chức lên làm người đứng đầu CENTCOM vào tháng 8 năm ngoái, ông đã tiếp nối những gì Kurilla đã làm, các quan chức nói với CNN, củng cố thêm các mối quan hệ mà người tiền nhiệm của ông đã gieo mầm.

Một quan chức quân sự Israel cho biết, ông đã tự mình đánh giá lại các hoạt động của Mỹ và Israel chống lại Iran hồi tháng 6 năm ngoái, đồng thời vẫn giữ liên lạc với người tiền nhiệm. Quan chức này cho biết hai nước bắt đầu tìm cách “hợp tác và phối hợp” trong trường hợp xảy ra một vòng xung đột khác, chia sẻ kinh nghiệm và xem xét các kịch bản khu vực.

Các cuộc thảo luận đã tạo tiền đề cho cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel vào Iran hồi tháng trước. Một quan chức quân đội Israel cho biết: “Điều thuận lợi là cả hai bên đều có cùng tinh thần và không có gì thay đổi đáng kể, cũng như việc người chỉ huy tiếp tục đi theo con đường của người chỉ huy tiền nhiệm".

×