Lo nông dân khó bán lúa vụ đông xuân, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long liên hệ gấp lãnh đạo Trung ương

Lý do Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long liên hệ lãnh đạo Bộ tìm hướng tiêu thụ lúa gạo vụ đông xuân 2026

Theo ông Tuấn, việc phải chủ động liên hệ với lãnh đạo Bộ xuất phát từ thực tế các hợp tác xã và nông dân ngoài đồng đang lo lắng về khả năng tiêu thụ lúa đông xuân 2026 khi bước vào thu hoạch rộ. Thậm chí đã xuất hiện tình trạng thương lái bỏ cọc, khiến nông dân không bán được lúa.

“Trong khi chúng ta đang ngồi họp bàn tại đây thì hàng nghìn nông dân vẫn đang đổ mồ hôi trên cánh đồng với nỗi lo thường trực về giá cả đầu ra”, ông Tuấn nói.

Thực tế cho thấy, không phải nông dân nào cũng có điều kiện ứng phó. Những hộ có cơ sở vật chất có thể trữ lúa chờ giá, trong khi nhiều hộ khác không có điều kiện lưu trữ nên buộc phải bán ngay và đối mặt với nhiều rủi ro, áp lực.

Vụ Đông Xuân tại Vĩnh Long có khoảng 110.000ha, với sản lượng ước đạt khoảng 730.000 tấn.

Tuy nhiên, năng lực tiêu thụ tại chỗ còn hạn chế. Toàn tỉnh hiện chỉ có 2 doanh nghiệp kinh doanh lúa gạo quy mô lớn. Trong đó, một doanh nghiệp đang điều chỉnh giấy phép nên tham gia xuất khẩu rất hạn chế; doanh nghiệp còn lại chỉ thu mua gạo IR 50404 để chế biến bánh tráng xuất khẩu, không tham gia thu mua lúa cho nông dân. Điều này khiến đầu ra lúa gạo trên địa bàn trở nên bấp bênh.

Không chỉ gặp khó khăn trong nước, hoạt động xuất khẩu gạo còn đang đối mặt với “cơn gió ngược” từ thị trường quốc tế. Các thị trường như Indonesia, Malaysia và Philippines đều có những điều chỉnh mạnh về chính sách nhập khẩu gạo.

Cùng với đó, nhiều yếu tố chi phí trong nước gia tăng gây áp lực lớn lên doanh nghiệp. Giá xăng dầu tăng đã đẩy chi phí vận chuyển lên 20–30%. Lãi vay ngân hàng hiện ở mức 9–9,5%, cao hơn nhiều so với khoảng 5,5% cùng kỳ, trong khi room tín dụng bị thu hẹp. Những yếu tố này khiến doanh nghiệp hạn chế thu mua lúa gạo.

Hệ quả là hiệu quả kinh doanh toàn ngành bị ảnh hưởng rõ rệt. Báo cáo của Cục Xuất nhập khẩu cho thấy lợi nhuận đang ở mức đáng báo động: Sản lượng xuất khẩu trong 2 tháng đầu năm chỉ tăng 2,3% so với cùng kỳ, nhưng giá trị lại giảm 8,7%; giá gạo xuất khẩu bình quân giảm tới 10,7%, trong khi chi phí đầu vào tiếp tục tăng mạnh, riêng giá phân bón và vật tư nông nghiệp tăng từ 15–20%.

Kiến nghị Chính phủ có chính sách thu mua tạm trữ lúa gạo đủ mạnh trong vụ Đông Xuân 2026

Ông Tuấn cho hay, để thực hiện hiệu quả Công điện số 21 ngày 11/3 của Thủ tướng Chính phủ, Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long tổ chức đoàn đi làm việc với doanh nghiệp, các hợp tác xã, đơn vị thu mua lúa gạo ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm với nông dân.

Theo đó, đoàn đã khuyến khích, động viên doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị thu mua lúa gạo cố gắng chia sẻ, hỗ trợ cho nông dân trong thời điểm khó khăn này. Riêng với thương lái, lực lượng chức năng sẽ giám sát, không để xảy ra tình trạng ép giá người nông dân.

Tuy nhiên, ông Tuấn cho rằng, để có một hệ sinh thái lúa gạo bền vững, doanh nghiệp có lợi nhuận và nông dân có nụ cười trong thời gian tới, đầu tiên, ông kiến nghị Chính phủ có cơ chế chính sách thu mua tạm trữ lúa gạo đủ mạnh cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long trong vụ Đông Xuân 2026.

Kế đến là có một gói vay lãi suất ưu đãi cố định và mở rộng room tín dụng riêng cho các doanh nghiệp thu mua lúa gạo. "Khi lãi vay cao mà room tín dụng bó hẹp thì doanh nghiệp không có cách nào đủ vốn để thu mua lúa gạo" - ông Tuấn phân tích.

Tiếp theo, ông Tuấn kiến nghị Chính phủ cần đẩy mạnh ngoại giao kinh tế để mở rộng các thị trường mới. Đồng thời, kết nối sâu với các hệ thống phân phối nội địa như là Go, Co.op Mart... nhằm đưa những sản phẩm gạo chất lượng cao vào tiêu thụ tại thị trường nội địa.

Cuối cùng, ông Tuấn cho rằng cần phải có một cơ chế kiểm soát tốt gạo nhập khẩu nhưng vẫn tuân thủ các hiệp định thương mại đa phương. Bởi hiện nay gạo Ấn Độ, gạo Campuchia rẻ hơn gạo Việt Nam, nhập khẩu vào Việt Nam làm cho nông dân vốn đã khó khăn, càng khó khăn nhiều hơn.

Ông Trần Quốc Tuấn - Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long cho biết địa phương đã thoát ly dần nhóm lúa chất lượng thấp IR 50404 (hiện chỉ còn khoảng 29,4%) và đang tập trung mạnh mẽ vào nhóm gạo thơm, gạo chất lượng cao, gạo đặc sản (chiếm trên 68%) như là nhóm OM 5451, OM 18 hay ST 24, ST 25.

×