Loài cây ký sinh, ở Việt Nam thu hái quanh năm, ẩn chứa nhiều giá trị dược liệu, giúp thải độc, mát gan

Tầm gửi là cây gì?

Tầm gửi là dạng cây dây leo, sống ký sinh bằng cách bám và hút dưỡng chất từ thân cây chủ. Cây có thể thu hái quanh năm, dùng tươi hoặc phơi khô để làm dược liệu. Hầu hết các bộ phận của cây đều được sử dụng trong các bài thuốc Đông y.

Tầm gửi là loại cây thân leo. Rễ cây thuộc loại rễ giác mút, nhờ vậy cây có khả năng bám chặt vào cây chủ để kí sinh. Rễ cây bám chặt và hút các chất dinh dưỡng từ cây chủ để nuôi sống tầm gửi. Cành cây giòn, trơn, có nhiều đốt. Lá tầm gửi mọc đối xứng hoặc mọc thành cụm, một chỗ có khoảng vài lá, trơn bóng và có hình mác hoặc hình bầu dục. Hoa tầm gửi có thể là hoa lưỡng tính hoặc đơn tính, tùy thuộc vào từng cây. Hoa thường mọc thành từng cụm ở kẽ lá, cuống hoa ngắn hay dài và theo dạng tán, bông hoặc sim.

Cây tầm gửi thường ra hoa vào mùa hè khoảng tháng 8-9 và cho quả vào tháng 9-10. Hạt tầm gửi có một chất lỏng sền sệt bên ngoài, đây chính là đặc điểm tự nhiên giúp cây tầm gửi có thể bám vào cây chủ.

Công dụng của cây tầm gửi

Tùy theo cây chủ mà tầm gửi được gọi bằng những tên khác nhau. Một số loại phổ biến gồm: Tầm gửi sống trên cây mít; Tầm gửi sống trên cây dâu; Tầm gửi sống trên cây bưởi; Tầm gửi sống trên cây gạo; Tầm gửi sống trên cây hồng.

Theo quan niệm Đông y, mỗi loại tầm gửi có dược tính khác nhau do chịu ảnh hưởng từ cây chủ.

Phần lớn các loại tầm gửi được sử dụng trong y học cổ truyền với tác dụng khử phong thấp, mạnh gân cốt, bổ can thận và hỗ trợ điều trị một số bệnh mạn tính. Ngoài ra, nhiều người còn dùng tầm gửi để thanh nhiệt, mát gan, giải độc.

Rượu tầm gửi có hương vị ngon nên được nhiều người ưa chuộng. Loại rượu này có tác dụng giải độc và dùng trị một số bệnh lý. Dùng tầm gửi khô hãm nước sôi uống hàng ngày giúp làm mát gan, giải độc rất tốt.

Một số công dụng nổi bật của từng loại tầm gửi gồm:

Tầm gửi mít: Được cho là có tác dụng lợi sữa, hỗ trợ phòng sốt rét, bổ thận, mát gan và hỗ trợ tiêu hóa. Trong một số bài thuốc dân gian, tầm gửi mít còn được phối hợp với các vị khác để hỗ trợ điều trị viêm loét dạ dày.

Tầm gửi dâu: Thường dùng để hỗ trợ điều trị cao huyết áp, an thai, mạnh gân cốt, bổ can thận và cải thiện tình trạng phong thấp.

Tầm gửi bưởi: Được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh xương khớp như viêm khớp, thoái hóa khớp. Ngoài ra, loại này còn giúp cải thiện triệu chứng đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu.

Tầm gửi gạo: Dân gian dùng để hỗ trợ điều trị tiểu buốt, tiểu đục, sỏi thận, sỏi bàng quang, viêm cầu thận. Nhờ đặc tính kháng viêm, tầm gửi gạo còn được dùng trong một số bài thuốc điều trị bệnh ngoài da.

Tầm gửi hồng: Được đánh giá cao trong các bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh đường hô hấp như ho khan, ho có đờm. Khi kết hợp cùng các dược liệu khác, có thể dùng trong các bài thuốc trị bệnh tai - mũi - họng.

Ngoài ra, tầm gửi còn được sử dụng dưới dạng trà hoặc rượu thuốc. Trà tầm gửi thường được dùng để thanh nhiệt, mát gan. Rượu tầm gửi được một số người ưa chuộng nhờ hương vị đặc trưng và được cho là có tác dụng hỗ trợ lưu thông khí huyết.

Cách dùng cây tầm gửi để chữa bệnh

Tầm gửi có thể dùng cả dạng tươi và khô để hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý. Nếu dùng cây tầm gửi tươi tốt nhất nên chọn cây có lá bóng và xanh thẫm, thân giòn. Nếu dùng tầm gửi khô thì nên chọn loại có mùi thơm đặc trưng để đảm bảo dược liệu vẫn còn đảm bảo dược tính.

Có thể chế biến dược liệu tầm gửi theo những cách khác nhau để dùng chữa bệnh như:

- Pha trà:

Lấy một nhúm cây tầm gửi khô cho vào ấm trà rồi đổ chút nước sôi tráng qua để loại bỏ tạp chất sau đó đổ nước này đi và cho vào ấm 150ml nước sôi, đợi khoảng 5 - 7 phút cho trà ngấm thì rót ra chén uống.

- Sắc thuốc:

Rất nhiều người lựa chọn cách dùng một mình hoặc kết hợp tầm gửi với một số dược liệu khác để sắc thuốc uống. Cách sắc rất đơn giản, chỉ cần dùng 58 - 80g tầm gửi khô đã được rửa sạch cho vào ấm với 1.5 lít nước rồi đem sắc lấy nước uống trong ngày.

- Ngâm rượu:

Để ngâm rượu tầm gửi bạn cần có rượu trắng 45 độ và tầm gửi được chặt khúc vừa kích thước bình ngâm, lá vặt để riêng ra. Sau khi đã rửa sạch tầm gửi bạn hãy xếp phần lá xuống dưới đáy bình rồi để phần thân lên trên và đổ rượu cho ngập. Để nguyên như vậy trong 30 sau đó bạn đem ra uống mỗi ngày 1 - 2 chén nhỏ, trong mỗi bữa ăn.

Tuy những công dụng chữa bệnh của cây tầm gửi đã được ghi nhận và được nghiên cứu, phát triển thành các loại thuốc chữa bệnh bán ra thị trường nhưng việc dùng thuốc muốn đạt hiệu quả và tránh tác dụng phụ không đáng có cần có sự tham vấn từ bác sĩ chuyên khoa.

Trước khi sử dụng cây tầm gửi, bạn cần hỏi ý kiến thầy thuốc hoặc bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn. Dược liệu này có thể gây tương tác với các loại thuốc bạn đang sử dụng hoặc ảnh hưởng đến những tình trạng sức khỏe tiềm ẩn. Đặc biệt, không nên tự ý dùng tầm gửi để thay thế các loại thuốc điều trị mà bác sĩ đã chỉ định.

Dùng quá liều hoặc lạm dụng các bài thuốc từ cây tầm gửi có thể dẫn đến tác dụng phụ không mong muốn và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Tuân thủ đúng liều lượng được khuyến cáo là cách tốt nhất để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Khi sắc thuốc từ cây tầm gửi, nên tránh sử dụng dụng cụ bằng kim loại vì chúng có thể làm giảm hoặc thay đổi dược tính của thuốc. Thay vào đó, hãy dùng nồi đất, ấm gốm hoặc ấm sứ để đảm bảo giữ nguyên tác dụng chữa bệnh của dược liệu.

Phụ nữ mang thai, trẻ em, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh mãn tính cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng.

Trong trường hợp có bất kỳ triệu chứng bất thường nào khi sử dụng, bạn cần ngừng ngay và tham khảo ý kiến bác sĩ.

×