Loại quả nổi tiếng ở An Giang, bao người đau đầu vì điệp khúc "được mùa rớt giá", nay sang trang mới nhờ chế biến sâu

Từ nỗi lo khóm "được mùa rớt giá" đến bước chuyển mình chế biến sâu

Khóm (dứa) Tắc Cậu từ lâu đã nổi tiếng với mùi thơm đặc trưng, quả to, mọng nước, ngọt thanh, ít xơ. Hơn nửa thế kỷ qua, trái khóm Tắc Cậu đã từng bước bước vào các thị trường lớn, xuất hiện trên sạp hàng của người tiêu dùng tại TP.HCM, Cần Thơ, Đồng Nai...

Thế nhưng, do ảnh hưởng từ sự biến động của thị trường xuất khẩu, nguồn cung - cầu thường xuyên rơi vào trạng thái thiếu ổn định, phần lớn sản lượng khóm của bà con vẫn phải bán thô cho thương lái để làm nguyên liệu cho các nhà máy chế biến ở xa. Chuỗi cung ứng quá dài này khiến giá khóm luôn chịu cảnh bấp bênh theo giá thị trường.

Trước thực trạng đó, vài năm trở lại đây, nhiều hộ dân tại xã Bình An, Châu Thành đã mạnh dạn chuyển hướng sang mô hình chế biến sâu. Thay vì bán tươi hoàn toàn, những trái khóm chín mọng đã được chế biến thành nhiều sản phẩm đa dạng, có giá trị kinh tế cao và bảo quản được lâu hơn, như bánh khóm, nước màu khóm, nước ép khóm, khóm sấy dẻo... Đây chính là bước đi mang tính bước ngoặt, giúp nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản địa phương.

Chị Vu Mỹ Thuyền (xã Bình An) là một trong những nông dân đi đầu chuyển hướng từ khóm tươi sang chế biến sâu. Trước năm 2022, gia đình chị Thuyền chỉ làm bánh khóm (hay còn gọi là bánh hoa mai) với quy mô nhỏ lẻ, mang tính chất "cây nhà lá vườn". Khách hàng chủ yếu là người quen đặt mua để sử dụng hoặc làm quà biếu trong các dịp lễ Tết truyền thống như Tết Nguyên đán, Tết Thanh minh hay tiệc tùng, cưới hỏi, với sản lượng trung bình mỗi năm khiêm tốn ở mức khoảng 1.200 hộp.

Tuy nhiên, nhờ hương vị thơm ngon đặc trưng, nên tiếng lành đồn xa, chiếc bánh khóm của gia đình chị ngày càng được nhiều người biết đến và ưa chuộng. Nhận thấy tiềm năng phát triển lớn, vài năm gần đây, chị Thuyền đã quyết định mở rộng quy mô sản xuất để đưa sản phẩm tiếp cận rộng rãi hơn với thị trường.

Hiện nay, sản lượng bánh khóm bán ra của gia đình chị đã tăng hơn gấp đôi, đạt trung bình khoảng 3.000 hộp mỗi năm. Chưa dừng lại ở đó, chị còn chế biến thêm nước khóm đóng chai để bỏ sỉ và bán lẻ ra thị trường, mang lại sản lượng tiêu thụ ấn tượng khoảng 2.000 chai mỗi tháng.

Chị Thuyền chia sẻ, mỗi năm chị tiêu thụ hơn 50.000 trái khóm tươi cho bà con nông dân trong vùng. “Ở xã Bình An bà con trồng xen canh khóm, cau, dừa nên nguồn nguyên liệu dừa khô và khóm trái làm nhân bánh, thịt bánh rất dồi dào, đảm bảo tươi ngon. Vì vậy, tôi và mẹ mở rộng quy mô làm bánh nhiều hơn vừa giúp tăng thu nhập cho gia đình, vừa góp phần tiêu thụ khóm trái cho bà con nông dân”, chị Thuyền chia sẻ.

Tại xã Châu Thành, chị Lư Mỹ Đào, Chủ cơ sở sản xuất bánh khóm Việt Đào cũng đã chọn lối đi riêng bằng cách kết hợp giữa công thức truyền thống và công nghệ số để đưa sản phẩm chế biến sâu từ khóm đến tay người tiêu dùng.

Tại cơ sở của chị Đào tập trung chế biến các mặt hàng đặc trưng như bánh khóm, bánh quai vạt và nước màu khóm. Điểm đặc biệt là thay vì phụ thuộc vào các kênh chợ truyền thống, chị Đào đã chủ động đưa sản phẩm lên các nền tảng mạng xã hội phổ biến hiện nay như: Facebook, TikTok, Zalo, YouTube... Việc livestream, quay video giới thiệu quy trình làm bánh sạch, nguyên liệu chuẩn vị đã giúp cơ sở Việt Đào tiếp cận được lượng khách hàng lớn trên khắp mọi miền đất nước.

Khát vọng OCOP giữ vững thương hiệu và giải quyết đầu ra cho quả khóm Tắc Cậu

Mặc dù mở ra hướng đi đầy triển vọng, song những người giữ lửa nghề chế biến khóm tại địa phương cũng đang phải đối mặt với không ít rào cản. Nghề làm bánh khóm hay thắng nước màu khóm đòi hỏi rất nhiều công sức, phần lớn các công đoạn hiện nay vẫn phải làm thủ công tỉ mỉ. Trong khi đó, lợi nhuận thu về trong giai đoạn đầu chưa thực sự cao, đòi hỏi người làm nghề phải có một sự kiên trì lớn.

Chị Lư Mỹ Đào tâm sự: “Nghề làm bánh khóm, nước màu khóm tốn nhiều công sức, chủ yếu làm thủ công nhưng lợi nhuận không nhiều nên nếu như không có tình yêu với trái khóm quê nhà sẽ khó duy trì, phát triển được nghề. Riêng gia đình tôi 3 đời gắn bó với cây khóm Tắc Cậu nên rất tâm huyết làm sao để nâng cao giá trị và gìn giữ thương hiệu trái khóm này”.

Chính niềm tự hào và sự gắn bó ba thế hệ đã trở thành động lực để chị Đào không ngừng cải tiến, cố gắng tương tác với khách hàng trên các nền tảng số nhằm tối ưu hóa doanh số.

Ông Nguyễn Văn Lộc, Phó Chủ tịch UBND xã Bình An cho biết, nghề trồng khóm tại địa phương tồn tại khoảng 70 năm qua, hiện toàn xã hiện có hơn 10.000ha trồng khóm, trong đó hầu hết nông dân trồng xen canh theo mô hình sinh thái 3 tầng khóm, cau, dừa; sản lượng trái thu hoạch mỗi năm khoảng 2 triệu trái.

Tuy nhiên, dù địa phương đã hỗ trợ đầu ra cho nông dân rất nhiều nhưng đến nay đầu ra của trái khóm vẫn khá bấp bênh, phụ thuộc vào thương lái và có những thời điểm vào mùa thu hoạch rộ gặp phải tình trạng cung vượt cầu, giá thấp, ảnh hưởng đến thu nhập của nhà vườn.

“Thời gian tới xã tập trung xây dựng vùng nguyên liệu, vùng trồng, bảo vệ thương hiệu khóm Tắc Cậu gắn với chỉ dẫn địa lý; đồng thời hướng dẫn người dân làm các sản phẩm OCOP từ quả khóm Tắc Cậu; đẩy mạnh liên kết doanh nghiệp tìm đầu ra ổn định cho người dân và xây dựng phát triển du lịch sinh thái để nâng cao giá trị, thu nhập cho người trồng khóm”, ông Lộc cho biết.

×