Lời giải nào cho áp lực huy động 38 triệu tỷ đồng giai đoạn tới?

Phát biểu tại Hội thảo "Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn" - sự kiện thường niên do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, để phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu vốn của nền kinh tế là rất lớn.

Khoảng trống 120-150 tỷ USD mỗi năm sẽ đến từ đâu?

Theo ước tính, tổng vốn đầu tư trong giai đoạn này lên tới khoảng 38 triệu tỷ đồng. Trong đó, nguồn lực từ ngân sách nhà nước chỉ khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương 20%; khoảng 80% còn lại phải được huy động từ khu vực tư nhân và các nguồn vốn quốc tế.

Riêng thị trường chứng khoán, theo dự tính của Bộ Tài chính, cần huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, cao hơn gấp đôi tổng lượng vốn huy động trong giai đoạn 2020-2025.

Trong bối cảnh nguồn lực ngân sách hữu hạn và dư địa tín dụng có giới hạn, ông Hải cho rằng yêu cầu tái cấu trúc các kênh dẫn vốn trở nên cấp thiết. Thị trường chứng khoán cần phát huy mạnh hơn vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Nếu những con số được lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đưa ra cho thấy, quy mô vốn nền kinh tế cần huy động trong 5 năm tới, tính toán của Dragon Capital lại đặt ra câu hỏi về khả năng đáp ứng của từng kênh vốn hiện nay.

Theo bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital, với mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần duy trì tốc độ tăng trưởng GDP cao trong nhiều năm, kéo theo nhu cầu đầu tư rất lớn.

Với tỷ lệ đầu tư/GDP khoảng 40%, Dragon Capital ước tính tổng nhu cầu vốn giai đoạn 2026-2030 có thể lên tới 1.500 tỷ USD. Con số này tương đương khoảng 2,5 lần GDP năm 2025 và gấp khoảng 4 lần quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán hiện nay. Đây là một con số lớn chưa từng có đối với cả nền kinh tế và thị trường tài chính Việt Nam.

Tuy nhiên, theo tính toán của tổ chức này, tín dụng ngân hàng chỉ có thể đáp ứng khoảng 25-30% nhu cầu vốn trong 5 năm tới, trong khi FDI và các dòng vốn đầu tư quốc tế có thể đóng góp thêm khoảng 15-20%.

Như vậy, phần vốn còn thiếu, khoảng 120-150 tỷ USD mỗi năm, sẽ cần được bổ sung thông qua các kênh thị trường vốn, rong đó có cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý, theo bà Minh, tái cấu trúc các kênh dẫn vốn không đơn thuần là tìm thêm nguồn tiền cho nền kinh tế, mà quan trọng hơn là thay đổi cách thức phân bổ nguồn lực.

Vốn vay ngân hàng đi kèm nghĩa vụ trả lãi và hoàn vốn theo kỳ hạn, trong khi vốn cổ phần tạo điều kiện cho doanh nghiệp triển khai các kế hoạch đầu tư dài hạn mà không chịu áp lực trả nợ định kỳ. Vì vậy, đối với các dự án hạ tầng, chuyển đổi năng lượng, phát triển công nghệ hay mở rộng sản xuất quy mô lớn, thị trường cổ phiếu và trái phiếu cần đảm nhận vai trò lớn hơn.

"Nếu chúng ta muốn xây dựng một nền kinh tế phát triển trong 20-30 năm tới, chúng ta cần những nguồn vốn có thời hạn tương ứng", bà Minh nhấn mạnh.

Như vậy, vấn đề đặt ra không phải là thay thế tín dụng ngân hàng bằng thị trường vốn, mà là xác lập lại vai trò của từng kênh: Vốn ngắn hạn được đáp ứng bởi những nguồn phù hợp với kỳ hạn ngắn, trong khi nhu cầu đầu tư dài hạn cần được hỗ trợ nhiều hơn bởi cổ phiếu, trái phiếu và các định chế đầu tư dài hạn.

Từ một góc nhìn khác, bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quỹ đầu tư PV (PVI AM) chỉ ra một nghịch lý đáng chú ý hơn.

"Chúng ta không thiếu tiền, tiền trong dân rất nhiều. Thống kê về thị trường vàng hay crypto của chúng ta đều đứng hàng đầu thế giới. Nhưng làm sao nắn dòng vốn đó vào các kênh dài hạn mới là thách thức lớn nhất", bà Giao nói.

Muốn hút vốn dài hạn, thị trường phải có hàng hóa dài hạn

Từ góc nhìn Dragon Capital, quá trình tái cấu trúc dòng vốn cần tập trung vào ba nhóm giải pháp.

Thứ nhất, về nguồn cung, thị trường cần có thêm các doanh nghiệp chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, sản xuất và dịch vụ; đồng thời thúc đẩy cổ phần hóa, niêm yết doanh nghiệp nhà nước và nâng cao sức hấp dẫn của hàng hóa trên thị trường.

Thứ hai, về phía cầu, cần thúc đẩy sự phát triển của các quỹ đầu tư trong nước, đồng thời tạo cơ chế khuyến khích những dòng vốn dài hạn như quỹ hưu trí và quỹ mở.

Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và thể chế thị trường vốn, tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn và nhà đầu tư tham gia thị trường.

"Việt Nam đã có nền tảng rất mạnh, sự cam kết lớn từ Chính phủ và khả năng tiếp cận thị trường ngày càng được cải thiện. Chúng ta chỉ cần giải quyết hai vấn đề cốt lõi là tăng hàng hóa chất lượng cao và phát triển nhà đầu tư dài hạn", bà Minh kết luận.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc (KBC) cho rằng cần phân định rõ hơn vai trò của từng kênh dẫn vốn.

Theo đó, ngân hàng nên tập trung cung cấp vốn ngắn hạn và vốn lưu động, đặc biệt cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong khi đó, các doanh nghiệp lớn cần tăng cường huy động vốn thông qua cổ phiếu, trái phiếu và các quỹ đầu tư.

Để mô hình này vận hành hiệu quả, theo ông Tâm, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết, thúc đẩy cổ phần hóa và tăng tính minh bạch của thị trường nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Chủ tịch KBC cũng cho rằng Việt Nam cần tiếp tục thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới gắn với công nghệ cao, tăng trưởng xanh và nâng tỷ lệ nội địa hóa, qua đó phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước và tận dụng xu hướng đầu tư xanh toàn cầu.

×