Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi: Bước ngoặt mới cho chất xám, công nghệ trở thành tài sản góp vốn

Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi được Quốc hội thông qua tháng 12/2025 được đánh giá có nhiều nội dung sửa đổi mang tính toàn diện, gồm những vấn đề lớn như công nghệ xanh - sạch, bổ sung cơ chế phù hợp xu thế phát triển của khoa học và công nghệ toàn cầu; làm rõ các khái niệm, mở rộng phạm vi điều chỉnh, tăng tính minh bạch và kiểm soát trong hoạt động chuyển giao công nghệ.

Trong bài phân tích và đánh giá tháng 1/2026 về luật mới này, ba luật sư Đặng Thế Đức, Vũ Hoàng Hà Thư và Nguyễn Trung Nghĩa của công ty luật Indochine Counsel (có văn phòng tại TP.HCM) đã nhấn mạnh những điểm mới nổi bật nhất.

Đáng chú ý, chuyển giao công nghệ giờ đây được định nghĩa lại là hoạt động đổi mới sáng tạo với mục tiêu tối hậu là đưa sản phẩm vào ứng dụng thực tiễn để tạo ra các giá trị mới cho nền kinh tế nhằm hỗ trợ thúc đẩy quá trình phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Doanh nghiệp làm chủ công nghệ thay vì chỉ đi thuê

Đặc biệt, luật mới đã giải tỏa các điểm nghẽn về dòng vốn trí tuệ khi cho phép góp vốn bằng công nghệ vào mọi loại hình doanh nghiệp, đồng thời lần đầu tiên trao cho bên nhận quyền năng quan trọng là được tự do cải tiến và phát triển công nghệ thay vì chỉ khai thác nguyên bản.

Phân tích và đánh giá của 3 luật sư trên nhấn mạnh: Cốt lõi trong cách tiếp cận định nghĩa “chuyển giao công nghệ” đã chuyển trọng tâm từ việc xác lập quyền sở hữu đơn thuần sang việc thúc đẩy hiệu quả thương mại hóa thực chất.

Điều này không chỉ khuyến khích các bên đưa công nghệ vào sản xuất thực tế mà còn gián tiếp yêu cầu bên nhận phải chủ động nâng cao năng lực hấp thụ để tạo ra lợi nhuận bền vững.

Bên cạnh đó, Nhà nước cũng thể hiện vai trò kiến tạo thông qua việc bổ sung “công nghệ chiến lược” vào danh mục ưu tiên khuyến khích chuyển giao từ nước ngoài vào Việt Nam, thúc đẩy sự lan tỏa tri thức từ khối doanh nghiệp FDI sang doanh nghiệp nội địa theo cơ chế dựa trên lợi ích và cam kết tự nguyện.

“Đây là bước chuyển mình mạnh mẽ từ mô hình quản lý mang tính kiểm soát sang cơ chế thúc đẩy, phù hợp với các thông lệ quốc tế và bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư”, bài phân tích nhấn mạnh.

Cũng theo 3 luật sư nói trên, các quy định mới về quyền cải tiến công nghệ trong luật mới được xem là một bước tiến vượt bậc, giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý và tạo động lực cho các doanh nghiệp trong nước mạnh dạn đầu tư sâu vào công nghệ nhận chuyển giao.

Đồng thời, Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi đã làm rõ nguyên tắc tách biệt giữa quyền đối với công nghệ và quyền đối với máy móc, thiết bị đi kèm, giúp các bên minh bạch hóa các giao dịch và tránh những tranh chấp không đáng có trong quá trình thực thi hợp đồng. Sự bổ sung này giúp xây dựng một thị trường công nghệ hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn, nơi các bên có thể tự tin khai thác tối đa giá trị kinh tế của tài sản trí tuệ.

Khi công nghệ trở thành tài sản góp vốn trực tiếp vào doanh nghiệp

Về khía cạnh tài chính và đầu tư, chính sách cho phép góp vốn bằng công nghệ trực tiếp vào doanh nghiệp (thay vì chỉ giới hạn trong các dự án đầu tư như trước đây) đã phản ánh sát thực tiễn kinh doanh và tạo hành lang thông thoáng cho các nhà khoa học cùng các tổ chức nghiên cứu thương mại hóa kết quả của mình.

Theo đánh giá của hãng luật Indochine Counsel, thay đổi này đảm bảo tính đồng bộ giữa Luật Chuyển giao công nghệ với Luật Đầu tư và các quy định về sở hữu trí tuệ hiện hành. Nhà nước cũng cam kết hỗ trợ tối đa thông qua các biện pháp định giá công nghệ và xác lập quyền để bảo vệ lợi ích của mọi tầng lớp tham gia vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Để khắc phục tình trạng tỷ lệ đăng ký chuyển giao còn thấp, luật mới đã thiết lập cơ chế ưu đãi thiết thực thông qua việc sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký như một căn cứ để ưu tiên lựa chọn thực hiện các nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp quốc gia.

Ngoài ra, việc khuyến khích số hóa dữ liệu trên Nền tảng số quốc gia về quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ giúp hình thành một hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, hỗ trợ đắc lực cho việc hoạch định chính sách và phát triển thị trường.

Với lộ trình chuyển tiếp rõ ràng cho các hồ sơ đang thực hiện, Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi hứa hẹn sẽ là bệ phóng vững chắc, khơi dậy tiềm năng sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới.

×