Luật Phát triển công nghiệp văn hóa: Đừng chỉ khai thác vốn văn hóa...

Hội thảo quy tụ đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các doanh nghiệp sáng tạo nhằm góp ý hoàn thiện hành lang pháp lý cho một ngành kinh tế đầy tiềm năng nhưng còn nhiều điểm nghẽn.

Cần tư duy mở về chủ thể và bảo vệ bản quyền trong hệ sinh thái

Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Lê Tùng Sơn khoa Triết học cho rằng dự thảo Luật cần tái cấu trúc lại các quy định về chính sách nhà nước tại Điều 6 theo hướng phân loại rõ ràng các nội dung Nhà nước ưu tiên, tập trung trọng điểm hoặc khuyến khích xã hội hóa. Đặc biệt, góp ý về Hệ sinh thái công nghiệp văn hóa tại Điều 8, Tiến sĩ Lê Tùng Sơn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc định danh rõ các chủ thể tham gia.

Bên cạnh các doanh nghiệp sáng tạo, luật cần bổ sung nhóm các thiết chế văn hóa công lập như nhà hát, trung tâm văn hóa, bảo tàng hay thư viện. Đây là những nơi lưu giữ kho tàng tài sản trí tuệ khổng lồ, nếu có cơ chế số hóa và khai thác bản quyền phù hợp sẽ tạo ra nguồn lực kinh tế rất lớn. Đồng thời, ông đề xuất bổ sung một chương riêng quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của các chủ thể sáng tạo, tạo tiền đề bảo vệ nghệ sĩ và xây dựng một thị trường văn hóa lành mạnh.

Lối ra cho địa phương: Định giá và thế chấp tài sản trí tuệ

Đồng quan điểm về việc mở rộng không gian pháp lý, Tiến sĩ Nguyễn Khánh Phương, chuyên gia tư vấn chính sách phát triển văn hóa địa phương, đã chia sẻ những vướng mắc thực tế từ các tỉnh, thành. Nhiều địa phương dù sở hữu quy hoạch công nghiệp văn hóa tiềm năng nhưng không thể triển khai do thiếu cơ chế thế chấp và bảo lãnh tín dụng bằng tài sản trí tuệ. Tiến sĩ Nguyễn Khánh Phương đánh giá cao các quy định đột phá tại dự thảo như Điều 12 về định giá tài sản trí tuệ và Điều 13 về thế chấp tài sản trí tuệ. Việc luật hóa các quy định này, kết hợp với việc áp mã ngành kinh tế VSIC và hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia, sẽ giúp đo lường chính xác đóng góp kinh tế của công nghiệp văn hóa vào GDP.

Bên cạnh đó, Tiến sĩ Nguyễn Khánh Phương lưu ý Ban soạn thảo cần nhìn nhận đúng bản quyền di sản. Phần lớn các tài sản văn hóa truyền thống hiện nay thuộc sở hữu tư nhân, gia đình hoặc dòng họ như các bí truyền nghề hay dòng họ di sản. Luật cần công nhận và bảo hộ các chủ thể này để họ yên tâm đầu tư, phát triển thành các thương hiệu văn hóa lâu đời, đóng góp vào mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa đạt 7% GDP vào năm 2030 theo định hướng của Nghị quyết 80-NQ/TW.

Chuyển từ khai thác sang tái đầu tư cho vốn văn hóa

Một doanh nghiệp đại diện cho khối doanh nghiệp và đơn vị thực hành sáng tạo nhấn mạnh tầm nhìn dài hạn của đạo luật. Vị này cho rằng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa không nên chỉ dừng lại ở việc liệt kê danh mục ngành nghề hay khai thác cạn kiệt tài nguyên văn hóa sẵn có, mà phải tạo ra cơ chế tái đầu tư để làm giàu thêm vốn văn hóa dân tộc.

Theo vị đại diện này, một ngành công nghiệp văn hóa chỉ thực sự hình thành khi có sự vận hành hoàn chỉnh của thị trường từ khâu sáng tạo, sản xuất, phân phối, định giá giao dịch tài sản trí tuệ cho đến khả năng thu hồi vốn. Nhà nước không nên làm thay thị trường mà cần tập trung kiến tạo hạ tầng cứng lẫn hạ tầng mềm bao gồm hạ tầng pháp lý, dữ liệu số, tín dụng và tiêu chuẩn giao dịch.

Bên cạnh đó doanh nghiệp này cho hay, khái quát mô hình phát triển bền vững qua chuỗi giá trị tuần hoàn khép kín. Quá trình này bắt đầu từ việc khai thác vốn văn hóa và tri thức di sản để sáng tạo nên các tài sản trí tuệ cùng quyền sở hữu trí tuệ. Từ các tài sản trí tuệ đó, các đơn vị sẽ sản xuất thành sản phẩm và trải nghiệm văn hóa hoàn chỉnh rồi đưa ra thị trường thông qua các doanh nghiệp để thu hút đầu tư. Khi thị trường vận hành hiệu quả, dòng tiền và giá trị kinh tế thu được sẽ tiếp tục quay trở lại tái đầu tư cho việc bảo tồn, phát triển và làm giàu thêm nguồn vốn văn hóa ban đầu.

Các ý kiến tâm huyết tại hội thảo đã phản ánh đúng thực tiễn và kỳ vọng của giới chuyên môn. Phát biểu kết luận phiên thảo luận, đại diện Ban soạn thảo ghi nhận toàn bộ các đóng góp sâu sắc, khẳng định sẽ nghiên cứu tiếp thu để hoàn thiện dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, sớm trình Quốc hội ban hành hành lang pháp lý đáp ứng sự mong mỏi của cộng đồng sáng tạo cả nước.

×