Luật trí tuệ nhân tạo có nội dung do AI tạo ra: Sáu nhóm hành vi bị nghiêm cấm

Luật trí tuệ nhân tạo 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026. Theo đó yêu cầu về nội dung được tạo bởi AI gắn với trách nhiệm minh bạch theo Điều 11 Luật trí tuệ nhân tạo 2025 được trình bày như sau:

Nhà cung cấp bảo đảm hệ thống trí tuệ nhân tạo tương tác trực tiếp với con người được thiết kế và vận hành để người sử dụng nhận biết khi đang tương tác với hệ thống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;

Nhà cung cấp bảo đảm các nội dung âm thanh, hình ảnh, video do hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo ra được đánh dấu ở định dạng máy đọc theo quy định của Chính phủ;

Bên triển khai có trách nhiệm thông báo rõ ràng khi cung cấp ra công cộng văn bản, âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo nếu nội dung đó có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;

(Bên triển khai có trách nhiệm bảo đảm âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo nhằm mô phỏng, giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế phải được gắn nhãn dễ nhận biết để phân biệt với nội dung thật;

Đối với sản phẩm là tác phẩm điện ảnh, nghệ thuật hoặc sáng tạo, việc gắn nhãn quy định tại khoản này được thực hiện theo phương thức phù hợp, bảo đảm không làm cản trở việc hiển thị, trình diễn hoặc thưởng thức tác phẩm;

Nhà cung cấp và bên triển khai có trách nhiệm duy trì thông tin minh bạch theo quy định tại Điều 11 Luật trí tuệ nhân tạo 2025 trong suốt quá trình cung cấp hệ thống, sản phẩm hoặc nội dung cho người sử dụng.Chính phủ quy định chi tiết hình thức thông báo, gắn nhãn;

Luật sư Ma Văn Giang, Văn phòng luật sư Nam Hồng, Đoàn luật sư TP.Hà Nội cho biết thêm, sáu nhóm hành vi bị nghiêm cấm trong Luật trí tuệ nhân tạo có nội dung do AI tạo ra bao gồm: Lợi dụng, chiếm đoạt hệ thống trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Phát triển, cung cấp, triển khai hoặc sử dụng các hệ thống trí tuệ nhân tạo nhằm mục đích thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm theo quy định của luật; sử dụng yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người, sự kiện thật để lừa dối hoặc thao túng nhận thức, hành vi của con người một cách có chủ đích và có hệ thống, gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của con người;

Lợi dụng điểm yếu của nhóm người dễ bị tổn thương, bao gồm trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số hoặc người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi để gây tổn hại cho chính họ hoặc người khác; tạo ra hoặc phổ biến nội dung giả mạo có khả năng gây nguy hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Thu thập, xử lý hoặc sử dụng dữ liệu để phát triển, huấn luyện, kiểm thử hoặc vận hành hệ thống trí tuệ nhân tạo trái với quy định của pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ và an ninh mạng.

Cản trở, vô hiệu hóa hoặc làm sai lệch cơ chế giám sát, can thiệp và kiểm soát của con người đối với hệ thống trí tuệ nhân tạo theo quy định của Luật này. Che giấu thông tin bắt buộc phải công khai, minh bạch hoặc giải trình; tẩy xóa, làm sai lệch các thông tin, nhãn, cảnh báo bắt buộc trong hoạt động trí tuệ nhân tạo. Lợi dụng hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá hoặc kiểm định hệ thống trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi trái quy định của luật.

Về đạo đức và trách nhiệm trong hoạt động trí tuệ nhân tạo, Luật trí tuệ nhân tạo 2025 quy định việc xây dựng và áp dụng Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia với các nguyên tắc về công bằng, minh bạch, không gây hại và tôn trọng quyền con người.

Đối với hoạt động quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công, việc ứng dụng AI phải tuân thủ nghiêm ngặt khung đạo đức này và không được thay thế thẩm quyền ra quyết định của con người; người ra quyết định phải chịu trách nhiệm cuối cùng. 

Cơ quan vận hành hệ thống AI có rủi ro cao hoặc tác động lớn đến xã hội bắt buộc phải thực hiện đánh giá tác động, xác định rủi ro và công khai báo cáo đánh giá (trừ các nội dung bí mật) để đảm bảo trách nhiệm giải trình và sự giám sát của xã hội.

Việc ban hành Luật đã tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất cho phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm phát triển an toàn, có trách nhiệm và vì con người; thúc đẩy trí tuệ nhân tạo trở thành hạ tầng trí tuệ quốc gia, là động lực cho tăng trưởng năng suất, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia; tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, nhân văn và đáng tin cậy, khuyến khích hợp tác, sáng tạo, thương mại hóa và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

×