Lưu Bị đặt tên 2 con là “Phong” và “Thiện”, hàm ý đầy bất ngờ

Lưu Bị có thực sự một lòng muốn khôi phục lại nhà Hán?

Trong Tam Quốc diễn nghĩa, hai điển tích nổi tiếng nhất về Lưu Bị có lẽ là chuyện kết nghĩa vườn đào với Quan Vũ, Trương Phi và Thanh mai chử tửu luận anh hùng với Tào Tháo.

Tuy nhiên, nếu đối chiếu với sử liệu, câu chuyện kết nghĩa vườn đào hoàn toàn không được ghi chép trong chính sử. Lịch sử chỉ xác nhận Quan Vũ, Trương Phi và Lưu Bị có quan hệ vô cùng thân thiết, "ân tình như anh em", chứ không hề chính thức kết bái.

Ngược lại, câu chuyện Thanh mai chử tửu luận anh hùng lại có khá nhiều căn cứ trong các bộ chính sử như Tam Quốc chí, cho thấy sự kiện này thực sự đã từng diễn ra.

Thực chất, cuộc đối thoại giữa Tào Tháo và Lưu Bị được nhiều học giả ví như một phiên bản khác của Hồng Môn yến thời Hán Sở. Khi ấy, Tào Tháo muốn dò xét xem Lưu Bị có phải là đối thủ tiềm tàng hay không.

Theo ghi chép lịch sử, năm Kiến An thứ tư (199), Tào Tháo đã gần như nắm toàn bộ quyền lực triều đình Đông Hán. Sau khi đưa Hán Hiến Đế dời đô đến Hứa Xương, ông công khai thực hiện chính sách "phụng thiên tử để hiệu lệnh chư hầu". Dù danh nghĩa vẫn là thần tử nhà Hán, nhưng tham vọng thống nhất thiên hạ của Tào Tháo đã không còn là điều bí mật.

Trong thiên hạ chỉ có thể tồn tại một hoàng đế.

Vì thế, với con mắt chính trị sắc bén của mình, Tào Tháo không thể không đề phòng những người có khả năng trở thành đối thủ trong tương lai, dù lực lượng của họ khi ấy còn rất nhỏ.

Lưu Bị chính là một trong số đó.

Lúc ấy, ông chỉ giữ chức Tả tướng quân, nhưng lại nổi tiếng khắp nơi vì tính cách nhân hậu, biết thu phục lòng người, giỏi kết giao hào kiệt và có tài cầm quân. Quan trọng hơn, Lưu Bị luôn tự nhận mình là hậu duệ của Trung Sơn Tĩnh Vương Lưu Thắng, cháu nhiều đời của Hán Cảnh Đế. Chính dòng dõi hoàng thất ấy khiến ông mang danh "Hoàng thúc", sở hữu tính chính danh mà rất ít người thời bấy giờ có được.

Đó cũng là lý do khiến Tào Tháo muốn trực tiếp thử lòng Lưu Bị.

Trong bữa tiệc rượu với mận xanh, sau khi lần lượt phủ nhận hết các chư hầu đương thời, Tào Tháo bất ngờ nói: "Anh hùng trong thiên hạ, chỉ có sứ quân và Tào Tháo mà thôi”.

Lời nói ấy khiến Lưu Bị giật mình đánh rơi cả đôi đũa đang cầm.

Đúng lúc ấy, ngoài trời nổi lên tiếng sấm lớn. Lưu Bị lập tức mượn cớ mình sợ sấm để che giấu sự bối rối, nói rằng: "Oai của tiếng sét khiến tôi kinh hãi đến mức này”.

Chính phản ứng nhanh trí ấy đã giúp ông xua tan phần nào sự nghi ngờ của Tào Tháo. Một người đàn ông còn giật mình vì tiếng sấm, dường như khó có thể là người mang chí lớn tranh thiên hạ.

Ít nhất, đó là điều Tào Tháo muốn tin.

Thế nhưng, nếu nhìn vào những việc Lưu Bị làm sau này, nhiều người lại đặt câu hỏi: Liệu ông có thật sự chỉ muốn phò tá nhà Hán?

Một chi tiết rất thú vị chính là tên của hai người con trai.

Năm 205, sau khi đến nương nhờ Lưu Biểu ở Kinh Châu, Lưu Bị nhận nuôi con trai của Khấu Thị, hậu duệ dòng họ La Hầu thời Tiên Tần, và đặt tên là Lưu Phong.

Hai năm sau, năm 207, Cam phu nhân sinh cho ông người con trai đầu tiên, chính là Lưu Thiện.

Thoạt nhìn, hai cái tên này hoàn toàn bình thường.

Nhưng nếu ghép hai chữ "Phong" (封) và "Thiện" (禅) lại với nhau, sẽ tạo thành cụm từ "Phong Thiện" (封禅).

Đây lại là một khái niệm có ý nghĩa đặc biệt trong văn hóa chính trị Trung Hoa cổ đại.

Phong Thiện là đại lễ tối cao mà các hoàng đế cử hành tại núi Thái Sơn để tế trời đất, báo cáo thiên mệnh và khẳng định tính chính danh của triều đại.

Trong lịch sử, không phải vị vua nào cũng có tư cách thực hiện nghi lễ này.

Thông thường, chỉ những hoàng đế khai quốc, người lập nên triều đại mới, hoặc những minh quân lập được công lao cực lớn, bình định thiên hạ, đưa đất nước vào thời kỳ thái bình thịnh trị mới dám tiến hành lễ Phong Thiện.

Nổi tiếng nhất là Tần Thủy Hoàng, Hán Vũ Đế, Đường Cao Tông hay Đường Huyền Tông.

Chính vì vậy, nhiều học giả đời sau cho rằng việc Lưu Bị đặt tên hai người con là Phong và Thiện không hề ngẫu nhiên.

Đó có thể là cách ông gửi gắm một khát vọng rất lớn: một ngày nào đó sẽ khôi phục cơ nghiệp họ Lưu, thống nhất thiên hạ và đủ tư cách cử hành đại lễ Phong Thiện như các bậc đế vương chính thống.

Dĩ nhiên, đây chỉ là một cách diễn giải của hậu thế, bởi chính sử không hề ghi rõ Lưu Bị đặt tên con với dụng ý ấy.

Tuy nhiên, nếu đặt trong toàn bộ cuộc đời của Lưu Bị, giả thuyết này cũng không phải không có cơ sở.

Bề ngoài, ông luôn giương cao ngọn cờ "phò Hán", lấy danh nghĩa khôi phục nhà Hán để tập hợp nhân tâm. Nhưng sau khi Hán Hiến Đế bị Tào Phi phế truất năm 220, Lưu Bị không đưa một hậu duệ khác của Đông Hán lên ngôi mà tự xưng hoàng đế ở Thành Đô, lập nên nhà Thục Hán.

Điều đó cho thấy mục tiêu cuối cùng của ông không chỉ đơn thuần là làm một trung thần.

Có lẽ, trong suy nghĩ của Lưu Bị, người duy nhất đủ tư cách kế tục chính thống nhà Hán chính là... bản thân ông.

Nếu quả thật việc đặt tên Lưu Phong và Lưu Thiện mang hàm ý "Phong Thiện", thì tham vọng ấy đã được Lưu Bị gửi gắm từ rất sớm, ngay cả khi ông vẫn còn đang sống những năm tháng long đong ở Kinh Châu, chưa hề sở hữu một tấc đất riêng. Đó cũng là một chi tiết thú vị khiến giới nghiên cứu ngày nay tiếp tục tranh luận về con người thật của vị quân chủ khai sáng nhà Thục Hán: một trung thần tận tụy với nhà Hán, hay một chính trị gia khéo léo biết mượn danh nghĩa "phò Hán" để từng bước hiện thực hóa giấc mộng đế vương của chính mình.

×