Lý do gì khiến nhiều công nhân, lao động không muốn kết hôn, sinh con?

Tiền lương thấp làm lao động sợ kết hôn

Chị Nguyễn Kim Ngân (30 tuổi) quê Nghệ An ra Hà Nội làm công nhân đã được 5 năm. Sau 5 năm làm việc chị thú thật tích cóp được khoản tiền gần 200 triệu đồng, nhưng đây là khoản tiền chị muốn dành dụm để gửi về quê xây nhà cho bố mẹ.

Chia sẻ với PV Báo Dân Việt, chị Ngân cho biết: "Sau 5 năm làm việc tiền lương của tôi cũng tăng dần từ chỗ chỉ có 5 triệu đồng/tháng lên 8 triệu đồng/tháng, chưa kể tiền tăng ca và các khoản thưởng lặt vặt. Tuy vậy, mức lương vẫn chỉ đủ chi tiêu không có dư nên đến giờ tôi vẫn không muốn lấy chồng sinh con".

Không chỉ chị Ngân, nhiều lao động khác cũng cho biết, tiền lương thấp, không có nhà ở... không đảm bảo an sinh khiến lao động sợ không muốn kết hôn.

Tương tự, anh Nguyễn Văn Khang (27 tuổi, quê Ninh Bình) đang làm công nhân tại Hà Nội cũng cùng chung hoàn cảnh. Anh Khang đã cưới vợ được 2 năm, vợ chồng anh cùng làm công nhân ở khu công nghiệp Bắc Thăng Long, Hà Nội nhưng tới nay anh chị vẫn chưa sinh con.

"Một phần vì vợ chồng tôi hiếm muộn, một phần vì không có tiền đi làm khám bệnh làm IVF. Với tổng thu nhập chưa được 20 triệu đồng của vợ chồng tôi chắc cũng phải tích cóp thêm 1-2 năm nữa may ra mới đủ tiền đi làm thụ tinh trong ống nghiệm", anh Khang chia sẻ thêm.

Chia sẻ trên của người lao động hoàn toàn trùng khớp với khảo sát về đời sống công nhân, lao động được Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam công bố mới đây, tại phiên họp thứ nhất của Hội đồng tiền lương quốc gia bàn về tăng lương tối thiểu vùng năm 2027. Báo cáo được khảo sát tại 196 doanh nghiệp với gần 2.000 lao động hồi tháng 4/2026.

Kết quả khảo sát có 55,3% tổng số người chưa lập gia đình tham gia khảo sát cho biết tiền lương là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến quyết định lập gia đình của họ.

Bên cạnh đó, người lao động được khảo sát cảm thấy mức thu nhập hiện tại không đủ để đảm bảo cuộc sống ổn định khi bắt đầu lập gia đình, đặc biệt là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và nuôi dưỡng con cái ngày càng tăng.

Mức lương không chỉ ảnh hưởng đến khả năng chi tiêu hàng ngày mà còn tác động đến việc mua nhà, tiết kiệm cho tương lai và đảm bảo các nhu cầu cơ bản cho một gia đình mới.

Có 72,9% lao động được khảo sát đã lập gia đình cho biết, tiền lương thu nhập hiện tại ảnh hưởng đến quyết định sinh thêm con của họ. Mức thu nhập ở mức đủ sống khiến các cặp vợ chồng lo lắng về khả năng tài chính để nuôi dạy con cái.

Trong khi chi phí nuôi con, đặc biệt là chi phí giáo dục và chăm sóc sức khỏe ngày càng đắt đỏ nên công nhân đang trì hoãn sinh con để đảm bảo chất lượng cuộc sống cho bản thân và gia đình.

Hơn 17% lao động phải chi tiêu tằn tiện, kham khổ vì lương thấp

Khảo sát trên cũng cho thấy 54,3% người lao động cho biết tiền lương, thu nhập của họ vừa đủ chi tiêu cơ bản của gia đình. Tiếp đến, 17,2% lao động phải tằn tiện, chi tiêu kham khổ.

Có 20,6% lao động không đủ sống, phải làm thêm giờ. Còn 7,9% số lao động cơ bản dư dả, có tích lũy. Đánh giá chung, chi tiêu cơ bản của người lao động khảo sát trong năm 2026 có xu hướng khó khăn hơn so với năm 2025, đa số chỉ đủ trang trải cuộc sống, trong khi khả năng tích lũy còn thấp.

Liên quan đến bù đắp chi tiêu, nhiều trường hợp người lao động phải vay mượn để chi trả cho các nhu cầu phát sinh đột xuất. Cụ thể, kết quả khảo sát cho thấy có 26,8% người lao động hằng tháng phải vay mượn tiền để ổn định cuộc sống.

Bên cạnh đó, 32,7% người lao động thỉnh thoảng (3-4 tháng/lần) phải vay mượn tiền. So với kết quả khảo sát năm 2025 cho thấy tần suất vay tiền của người lao động năm 2026 tăng lên rõ rệt, phản ánh áp lực tài chính có xu hướng gia tăng. Xu hướng này phản ánh áp lực chi phí sinh hoạt tăng nhanh hơn thu nhập thực tế, làm giảm khả năng tích lũy và gia tăng rủi ro tài chính cá nhân.

Bà Nguyễn Thị Kim Ngân - Phó trưởng Ban Quan hệ lao động - Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho rằng, từ lâu tiền lương thấp đã tác động rất lớn tới đời sống của công nhân, lao động, nhất là lao động trẻ. Trong khi giá cả leo thang, tiền lương tăng không đủ bù trượt giá. Điều này làm nhiều lao động lâm vào cảnh khó khăn, dẫn tới ngại kết hôn, hoặc đã kết hôn thì ngại sinh con.

"Phần đa trong số này là những người chưa lập gia đình, không có nhà ở. Họ làm việc và tăng ca liên tục để cải thiện thu nhập, do vậy không có nhiều thời gian cho gia đình, cho bản thân, tìm hiểu yêu đương", bà Ngân nói.

Trong bối cảnh đó, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất 2 phương án tăng lương tối thiểu vùng từ 1/1/2027. 2 phương án tăng là 9,8% hoặc 8,5% so với năm 2026. Đồng thời đại diện người lao động cũng đề xuất tăng lương từ ngay 1/1/2027 tới.

Theo bà Ngân đây được xem là giải pháp căn cơ để có thể thay đổi nền tiền lương thấp của công nhân, lao động trong thời gian tới.

×