Liên quan đến sầu riêng: Mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói là gì, trường hợp nào bị thu hồi?

Việt Nam có bao nhiêu mã số vùng trồng?

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam trong tháng 6/2026 ước đạt 6,34 tỷ USD, tăng 3% so với tháng trước và tăng 10,1% so với cùng kỳ năm 2025.

Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 35,88 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước.

Trong cơ cấu các mặt hàng, xuất khẩu nông sản chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt 18,59 tỷ USD, tăng 0,2%. Tiếp đó, đến thủy sản, đạt 5,7 tỷ USD, tăng 11,4%; lâm sản, đạt 9,2 tỷ USD, tăng 4,6%...

Theo đánh giá của các chuyên gia, các mặt hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam như rau quả, gạo, cà phê, cao su, tiêu, điều... ngày càng khẳng định được vị thế và uy tín trên trường quốc tế nhờ chất lượng, sản lượng cao, đáp ứng được các tiêu chuẩn, quy định của nước nhập khẩu.

Đặc biệt, Việt Nam đã xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đối với nhiều mặt hàng trái cây như sầu riêng, bưởi, chanh leo, mít...

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến tháng 5/2026, cả nước đã có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang nhiều thị trường lớn. Riêng thị trường Trung Quốc có 4.323 mã số vùng trồng và 1.332 cơ sở đóng gói được phê duyệt.

Tuy nhiên, đi cùng với tốc độ mở rộng nhanh là áp lực kiểm soát ngày càng lớn. Chỉ tính từ năm 2025 đến nay, phía Trung Quốc đã phát cảnh báo không tuân thủ đối với 403 mã số vùng trồng và 240 cơ sở đóng gói của Việt Nam; trong đó 167 mã số vùng trồng và 99 cơ sở đóng gói bị tạm dừng hoặc thu hồi.

Trong nhiều năm qua, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được xem là “tấm hộ chiếu” bắt buộc đối với nông sản xuất khẩu. Nhưng khi các thị trường nhập khẩu liên tục siết chặt yêu cầu về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, tư duy quản lý cũng buộc phải thay đổi.

Nếu trước đây nhiều nơi còn coi mã số chủ yếu để “đủ điều kiện xuất khẩu”, thì nay các thị trường như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Australia đều yêu cầu duy trì liên tục các điều kiện kỹ thuật liên quan đến sinh vật gây hại, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện đóng gói và hồ sơ giám sát. Chỉ một vài trường hợp vi phạm cũng có thể ảnh hưởng đến cả ngành hàng, thậm chí tác động tới uy tín quốc gia và khả năng duy trì thị trường xuất khẩu.

Thực tế cho thấy, cùng với việc mở rộng danh mục nông sản xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, yêu cầu quản lý ngày càng chặt chẽ hơn. Đến nay, Việt Nam và Trung Quốc đã ký hơn 20 thỏa thuận, nghị định thư liên quan đến xuất khẩu nông, lâm, thủy sản; riêng trái cây đã có khoảng 10 loại được xuất khẩu chính ngạch.

Từ năm 2024 đến nay, nhiều mặt hàng mới như sầu riêng đông lạnh, dừa tươi, ớt, mít, bưởi tươi và chanh tươi liên tiếp được mở cửa thị trường. Đây là tín hiệu tích cực cho nông sản Việt Nam, nhưng cũng đồng nghĩa với yêu cầu chuẩn hóa vùng nguyên liệu và hệ thống đóng gói ngày càng cao.

Đối với bưởi và chanh tươi, tất cả vùng trồng và cơ sở đóng gói muốn xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc đều phải đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông qua Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đồng thời được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt trước khi xuất khẩu.

Không chỉ vậy, các vùng trồng phải áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP), quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), giám sát sinh vật gây hại theo yêu cầu của phía Trung Quốc; thực hiện ghi chép, lưu trữ hồ sơ đầy đủ. Riêng với bưởi, việc bao trái tối thiểu 60 ngày trước thu hoạch là yêu cầu bắt buộc.

Thu hồi mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói trong trường hợp nào?

Hiện nay, quy định về cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được thực hiện theo Điều 64 Luật Trồng trọt được sửa đổi, bổ sung tại khoản 6 Điều 15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường và Nghị định số 38 ngày 24/1/2026.

Theo Điều 64 Luật Trồng trọt được sửa đổi, bổ sung tại khoản 6 Điều 15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói là mã định danh được cấp cho vùng trồng, cơ sở đóng gói sản phẩm cây trồng nhằm theo dõi, kiểm soát tình hình sản xuất và truy xuất nguồn gốc.

Còn theo Nghị định số 38 ngày 24/1/2026, vùng trồng là nơi sản xuất một loại cây trồng theo cùng một quy trình sản xuất, bảo đảm đồng nhất về điều kiện tự nhiên. Cơ sở đóng gói là địa điểm thực hiện việc phân loại, sơ chế, đóng gới và bảo quản sản phẩm cây trồng.

Theo Điều 12 Nghị định số 38, thu hồi mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói trong các trường hợp sau: khi sử dụng hóa chất cấm, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không có trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam (trừ trường hợp thực hiện khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vật theo Giấy phép khảo nghiệm);

Sử dụng giấy tờ, tài liệu giả trong thành phần hồ sơ đề nghị cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói;

Theo đề nghị của tổ chức, cá nhân được cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói;

Vùng trồng, cơ sở đóng gói đã chấm dứt hoạt động sản xuất hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc chuyển đổi cây trồng không đúng với đăng ký ban đầu;

Không có báo cáo khắc phục sau 60 ngày kể từ ngày cơ quan chuyên môn được giao ban hành thông báo tạm dừng sử dụng mã số theo khoản 3 Điều 11 Nghị định này hoặc báo cáo khắc phục không đạt yêu cầu kỹ thuật.

Tại cuộc họp ngày 13/7/2026 của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp với các địa phương về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, ông cho biết, Nghị định số 38 ngày 24/1/2026 đang có nhiều bất cập, vì vậy, Bộ đang lấy ý kiến và trình Chính phủ ban hành Nghị quyết về đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.

Tối 28/7, Bộ Công an cho biết Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) đã bắt tạm giam ông Hoàng Trung, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường về tội Nhận hối lộ.

Cùng tội danh, ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cũng bị khởi tố, bắt tạm giam.

Hai bị can Nguyễn Thị Hà, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm dịch vùng 7 thuộc Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, và Bế Thị Thu Hiền, Trạm trưởng Trạm Kiểm dịch Hữu Nghị - Lạng Sơn, bị bắt về tội Giả mạo trong công tác, theo Điều 359 Bộ luật Hình sự.

Động thái này được C03 đưa ra khi mở rộng điều tra vụ án liên quan hoạt động xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc.

Vụ án xảy ra tại Trung tâm Kiểm nghiệm kiểm chứng và Dịch vụ chất lượng, Công ty TNHH Công nghệ NhoNho, Công ty TNHH MTV Trái cây Thủy cùng các đơn vị, cá nhân liên quan.

Theo C03, ông Hoàng Trung, khi giữ chức Thứ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã cùng ông Nguyễn Quang Hiếu lợi dụng chức vụ, quyền hạn để ban hành các chính sách trái pháp luật, có dấu hiệu tạo ra "giấy phép con", phục vụ lợi ích nhóm và trục lợi cá nhân số tiền đặc biệt lớn.

Hai ông còn bị cáo buộc can thiệp, chỉ đạo cấp dưới cấp khống giấy kiểm nghiệm và mã số vùng trồng; mua bán trái phép mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói.

Cơ quan điều tra cho rằng các sai phạm gây thiệt hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người trồng và doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng; làm thất thu đặc biệt lớn cho ngân sách, đồng thời ảnh hưởng xấu đến uy tín, thương hiệu ngành nông sản Việt Nam.

×