Mất sạch quân đội và được Hoàng Thái Cực nghị hoà, vì sao hoàng đế Sùng Trinh lại... từ chối?

Mất sạch quân đội và được Hoàng Thái Cực nghị hoà, vì sao hoàng đế Sùng Trinh lại... từ chối?

Năm đó, cuộc chiến Tùng – Cẩm kéo dài suốt hai năm giữa Hoàng Thái Cực và triều Minh cuối cùng cũng đi đến hồi kết. Sau thất bại ở Tùng – Cẩm, những tướng lĩnh quan trọng nhất của nhà Minh như Tổ Đại Thọ và Hồng Thừa Trù lần lượt đầu hàng quân Thanh. Lực lượng tinh nhuệ của hệ thống cửu biên quân trấn mà nhà Minh dày công xây dựng gần như bị tiêu diệt hoàn toàn. Có thể nói, lực lượng quân sự thực sự còn lại của nhà Minh lúc ấy chỉ còn khoảng ba vạn tàn quân do Ngô Tam Quế trấn giữ tại Ninh Viễn. Ngoài thành Ninh Viễn cô độc của Ngô Tam Quế, toàn bộ hệ thống phòng ngự ngoài Sơn Hải quan gần như đã mất sạch.

Cũng đúng vào thời điểm ấy, Hoàng Thái Cực nảy ra ý định nghị hòa với nhà Minh. Tuy nhiên, cuối cùng hoàng đế Sùng Trinh lại không đồng ý, thậm chí còn giết cả Trần Tân Giáp — người tham gia việc nghị hòa. Từ đó, nhà Minh đánh mất cơ hội cuối cùng để hòa đàm với nhà Thanh.

Phải biết rằng, vào năm 1642, nhà Minh đã ở trong tình thế nguy cấp. Không chỉ vì quân Thanh đã chiếm toàn bộ vùng Quan Ngoại, chỉ chờ Hoàng Thái Cực ra lệnh là có thể tiến vào Trung Nguyên, mà tình hình trong nước cũng rối ren vô cùng. Lý Tự Thành đã khuấy đảo vùng Tây Bắc, còn Trương Hiến Trung cũng tung hoành ở Tây Nam. Có thể nói, khắp thiên hạ khi ấy đều không yên ổn.

Điều kiện nghị hòa mà Hoàng Thái Cực đưa ra về sau được ghi lại trong bộ “Thanh Thái Tông thực lục”. Tóm lược lại, nội dung chủ yếu gồm:

Thứ nhất, khi hai bên có việc hiếu hỷ, phải cử sứ thần sang chúc mừng hoặc viếng tang.

Thứ hai, mỗi năm nhà Minh phải cấp cho nhà Thanh một vạn lượng vàng và một triệu lượng bạc; đổi lại, nhà Thanh sẽ cung cấp cho nhà Minh một nghìn cân nhân sâm và một nghìn tấm da chồn.

Thứ ba, người Thanh vượt biên sang đất Minh phải được trao trả về nước, và phía Thanh cũng làm điều tương tự.

Thứ tư, hai bên sẽ phân định lại biên giới, nhà Minh phải thừa nhận những vùng đất mà nhà Thanh đã chiếm được thuộc quyền sở hữu của nhà Thanh.

Trong những điều kiện này, điều thứ nhất thực chất là yêu cầu nhà Minh phải đặt nhà Thanh ở vị thế ngang hàng, chứ không còn là quan hệ tông chủ – phiên thuộc như trước. Điều thứ hai, dù chưa chắc là trao đổi ngang giá, nhưng ít ra cũng là “trao đổi qua lại”, chứ không phải ép nhà Minh cắt đất bồi thường. Điều thứ ba chủ yếu để nhà Thanh duy trì dân số, còn nhà Minh cũng không chịu thiệt hại gì rõ rệt. Điều cuối cùng, dù nhà Minh không muốn phân định lại biên giới, thì thực tế quân Thanh đã kiểm soát những vùng đất ấy, nhà Minh không công nhận cũng chẳng thay đổi được gì.

Nhìn chung, điều kiện nghị hòa của nhà Thanh khi ấy không thể xem là quá hà khắc. Hơn nữa, lúc đó nhà Minh còn đang bị các cuộc khởi nghĩa nông dân tấn công dữ dội. Nếu thật sự hòa đàm thành công với quân Thanh, triều đình có thể tranh thủ thời gian hồi phục, tập trung lực lượng tiêu diệt quân nổi dậy trong nước. Sau khi ổn định nội bộ rồi mới quay lại đối phó với nhà Thanh, chẳng phải sẽ có lợi hơn sao? Vậy vì sao hoàng đế Sùng Trinh lại không làm như vậy?

Nói chính xác hơn, thực ra hoàng đế Sùng Trinh không hẳn là phản đối nghị hòa. Khi ấy, ông từng bí mật phái đại tướng biên quan Trần Tân Giáp đi thương lượng với Hoàng Thái Cực. Sau đó, Trần Tân Giáp tiến cử Mã Thiệu Du và Lý Ngự Lan trực tiếp sang đàm phán với phía Thanh.

Tuy nhiên, khi Mã Thiệu Du và Lý Ngự Lan tới nơi, Hoàng Thái Cực phát hiện họ không mang theo quốc thư chính thức của hoàng đế nhà Minh nên vô cùng tức giận, cho rằng triều Minh thiếu thành ý. Hai người chỉ còn cách quay về Tháp Sơn, mang điều kiện nghị hòa của nhà Thanh báo lại cho Trần Tân Giáp.

Nhưng Trần Tân Giáp lại không coi trọng việc này, tiện tay để thư trên bàn, khiến tin tức bị lộ ra ngoài.

Sau khi các đại thần trong triều biết chuyện, họ đồng loạt dâng sớ phản đối. Đến lúc ấy, hoàng đế Sùng Trinh cũng không tiện thừa nhận chính mình là người đứng sau chủ trương nghị hòa, nên đã bắt giam Trần Tân Giáp, sau đó xử tử ông ta.

Một mặt, Trần Tân Giáp trở thành “vật hy sinh” thay cho hoàng đế. Mặt khác, bản thân ông cũng có lỗi vì xử lý bất cẩn, khiến chuyện cơ mật bị bại lộ. Vì vậy, cái chết ấy phần nào cũng là tự chuốc lấy.

Tuy nhiên, xét từ cách hành xử do dự và thiếu quyết đoán của Sùng Trinh, có thể thấy ông thật sự không đủ kiên định trong vấn đề nghị hòa. Vậy tại sao lại như vậy?

Dĩ nhiên, tâm lý sĩ diện chắc chắn là một nguyên nhân. Nhà Minh từ lâu luôn tự nhận là “thiên triều thượng quốc”, vậy mà nay lại phải thừa nhận một “phiên bang” ngang hàng với mình, thậm chí công nhận những vùng đất bị chiếm thuộc về đối phương. Đó rõ ràng là chuyện vô cùng mất mặt.

Sau này, khi Lý Tự Thành tiến sát Bắc Kinh, ông ta cũng từng đề nghị hòa đàm với Sùng Trinh, chỉ cần được phong làm Tây Bắc vương thì sẽ rút quân. Nhưng Sùng Trinh vẫn không đồng ý. Đối với ông, phong vương cho một kẻ phản loạn là điều tuyệt đối không thể chấp nhận.

Tuy nhiên, sĩ diện thực ra chỉ là một phần nhỏ. Quan trọng hơn, Sùng Trinh hiểu rất rõ rằng việc nghị hòa với Hoàng Thái Cực chưa chắc đã có ích.

Bản thân Hoàng Thái Cực lúc ấy cũng hiểu rằng sức mạnh của nhà Minh vẫn còn rất lớn, muốn một hơi tiêu diệt hoàn toàn đối phương là điều không dễ. Nếu nhà Minh tiếp tục duy trì trọng binh nơi biên giới, quân Thanh sẽ rất khó tiến vào Trung Nguyên.

Vì vậy, cách tốt nhất đối với Hoàng Thái Cực là khiến nhà Minh điều quân biên cương đi đàn áp khởi nghĩa nông dân. Chỉ khi đó quân Thanh mới có cơ hội thừa cơ nam hạ.

Chính vì mục đích ấy mà điều kiện nghị hòa của Hoàng Thái Cực không thể quá khắt khe. Ông muốn nhanh chóng đạt được thỏa thuận để chờ nhà Minh tự điều chỉnh chiến lược.

Sùng Trinh cũng hiểu rõ toan tính này. Cộng thêm tính đa nghi và sĩ diện vốn có, cuối cùng việc nghị hòa giữa hai bên đã không thể thành công.

×