Máy bay không người lái tầm trung của Ukraine biến hành lang trên bộ của ông Putin thành hố đen

Ngày 27 tháng 5, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov tuyên bố "Phong tỏa hậu cần". Trong giai đoạn đầu, Bộ Quốc phòng và Bộ Tổng tham mưu đã phân bổ thêm 5 tỷ UAH (112,6 triệu USD) trực tiếp cho quân đội để mua máy bay không người lái tầm trung hiện đại, với các lữ đoàn hiệu quả nhất nhận được kinh phí thông qua hệ thống tính điểm.

"Nhiệm vụ của chúng ta bây giờ, theo chỉ thị của tổng thống, là tối đa hóa đòn tấn công tầm trung và, phối hợp với quân đội, tạo ra một sự phong tỏa hoàn toàn về hậu cần cho kẻ thù", ông Fedorov giải thích. Công thức của ông rất đơn giản: kẻ thù "sẽ không còn cảm thấy an toàn ngay cả ở khoảng cách rất xa so với tiền tuyến".

Nguồn kinh phí được phân bổ qua hai kênh: mua sắm trực tiếp bởi Bộ Quốc phòng và Cơ quan Mua sắm Quốc phòng - và 112 triệu đô la mà các lữ đoàn có thể chi tiêu trực tiếp cho nhu cầu của họ.

Chiến lược này đã phát huy hiệu quả. Vào tháng 4 và tháng 5, Lữ đoàn Vệ binh Quốc gia Azov tuyên bố đã chính thức trở lại Mariupol, giành quyền kiểm soát trên không các tuyến đường cao tốc trọng yếu xung quanh thành phố bị chiếm đóng. Sau đó, máy bay không người lái của Ukraine bắt đầu phá hủy có hệ thống các xe tải và xe chở nhiên liệu trên đường cao tốc R-280, kéo dài từ Mariupol qua Berdyansk và Melitopol đến Crimea.

Chỉ riêng trong tháng 5, người dân địa phương đã ghi nhận ít nhất 17 xe chở nhiên liệu và xe quân sự bị đốt cháy trên đoạn đường giữa Melitopol và Crimea. Chính quyền Nga ở Sevastopol, và sau đó trên khắp Crimea, đã áp dụng chế độ phân phối nhiên liệu khi nguồn cung cạn kiệt. Các biện pháp tương tự cũng được thực hiện bởi các thế lực thân Kremlin ở "Cộng hòa Nhân dân Luhansk (LPR)" và các nhà lãnh đạo của hai tỉnh thuộc Nga.

Theo nhà phân tích OSINT nổi tiếng người Pháp Clément Molin, máy bay không người lái của Ukraine đã thực hiện hơn 1.000 cuộc tấn công có định vị địa lý vào sâu trong hậu phương của Nga (hơn 100 km) kể từ đầu năm 2026. Khoảng 35% nhắm mục tiêu vào kho đạn dược, nhiên liệu và thiết bị, 20% tấn công phương tiện vận tải và 7% tấn công hệ thống phòng không. Một nhóm giám sát khác đã thống kê được hơn 60 phương tiện bị phá hủy chỉ riêng trên các tuyến đường cao tốc M-14 và N-20, trong khi các nhà phân tích phương Tây ghi nhận hơn 125 xe tải bị phá hủy trên tuyến đường bộ quan trọng từ Nga đến Crimea. Reuters mô tả đây không phải là một loạt các sự kiện riêng lẻ, mà là một chiến dịch có hệ thống các cuộc tấn công tầm trung ở độ sâu hoạt động từ 30 đến 180 km.

Chiến dịch này đã gây bất ngờ cho người Nga, mặc dù về mặt logic nó xuất phát từ sự leo thang của cuộc chiến. Chuyên gia quân sự Viktor Kevliuk gọi đó là một nghịch lý công nghệ: để tấn công các mục tiêu cách xa 200-250 km, Ukraine cần máy bay không người lái có khả năng tiếp cận và tự động tấn công mục tiêu.

"Ở giai đoạn cuối của quỹ đạo, mục tiêu được trí tuệ nhân tạo thu nhận và xử lý. Máy bay không người lái tự động bám theo mục tiêu, bất kể nó có bị hệ thống tác chiến điện tử vô hiệu hóa hay không, bất kể có kết nối hay không", chuyên gia giải thích. Thời gian cần thiết để phát triển, sản xuất hàng loạt và tích trữ kho vũ khí này giải thích tại sao điều này lại xảy ra vào năm 2026 chứ không phải năm 2023.

Dừng lại, các phương tiện

Cho đến gần đây, Ukraine chủ yếu đầu tư vào các cuộc tấn công tầm xa.

"Trước đây, chúng tôi không ưu tiên các cuộc tấn công tầm trung; ưu tiên là các cuộc tấn công sâu vào lòng đất. Giờ đây, một ưu tiên mới đã xuất hiện," Serhiy "Flash" Beskrestnov, cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng chuyên về máy bay không người lái, giải thích.

Vùng tấn công tầm trung bắt đầu cách tiền tuyến khoảng 50 km và kéo dài vài trăm km vào hậu phương của địch, những khu vực nằm ngoài tầm với của máy bay không người lái FPV và máy bay cánh cố định thông thường.

Bản thân thuật ngữ này mang tính tương đối

"Phá hủy hệ thống hậu cần của địch có nghĩa là phá hủy hệ thống hậu cần, không hơn không kém," Kevliuk giải thích, đồng thời lưu ý rằng "đòn tấn công tầm trung" là một thuật ngữ truyền thông chứ không phải là thuật ngữ quân sự thuần túy.

Tầm bắn 100-200 km bao phủ chiều sâu tác chiến của tuyến phòng thủ đầu tiên của địch. Vùng hậu phương chiến thuật trước đây không thể với tới (25-30 km) nay đã trở thành vùng tiêu diệt, buộc địch phải phân tán các kho tiếp tế và kéo chúng sâu hơn vào vùng 100-200 km đó. Quy mô tổn thất ở đây là rất lớn: theo ước tính của Kevliuk, máy bay không người lái của Ukraine đã phá hủy khoảng 75.000 xe đa dụng ở hậu phương Nga.

Trong tháng 5, các cuộc tấn công tầm trung lớn của Ukraine tập trung vào ba hướng chính. Thứ nhất là "điểm nhập cảnh" của hoạt động hậu cần của Nga từ Nga qua Taganrog và Novoazovsk đến Mariupol. Thứ hai là tuyến đường phân phối phía bắc dọc theo quốc lộ N-20 từ Mariupol đến Volnovakha thuộc tỉnh Donetsk. Thứ ba là "hành lang đường bộ" đến Crimea dọc theo bờ biển Azov, sử dụng các quốc lộ M-14 và R-280 qua Berdyansk và Melitopol.

Ngày 29 tháng 5, Cục Tình báo Quân sự (HUR) chính thức tuyên bố đã thiết lập quyền kiểm soát hỏa lực đối với hành lang "Crimea-Donetsk", cụ thể là các đoạn giữa Berdyansk, Melitopol và Dzhankoi.

Ngày 31 tháng 5, Quân đoàn 3 báo cáo về các hoạt động tại tỉnh Luhansk: gần Luhansk, Starobilsk, Alchevsk, và đến tận cửa khẩu biên giới Izvaryne giáp với Nga — cách tiền tuyến khoảng 205 km.

Nhiều loại máy bay không người lái tuần tra các tuyến đường này, bao gồm Hornet, Bulava, RAM X, FPV tầm xa và các mẫu máy bay cánh cố định FP-1. Hornet đã thu hút nhiều sự chú ý nhất trong không gian thông tin của Nga.

Lý do rất đơn giản: kênh vô tuyến của Hornet rất khó bị gây nhiễu, khiến các hệ thống tác chiến điện tử của Nga trở nên vô hiệu đối với nó.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ đã định vị địa lý các chuyến bay của máy bay không người lái Ukraine dọc theo đường cao tốc T-0509, cách tiền tuyến khoảng 95-104 km, ghi nhận các cuộc tấn công vào đường bộ và đường sắt ở tỉnh Donetsk. ISW đánh giá rằng điều này làm phức tạp việc Nga sử dụng đường cao tốc M-14 từ Rostov đến Crimea qua Mariupol. Tổ chức tư vấn CEPA có trụ sở tại Washington, trong một bài báo có tiêu đề đầy ý nghĩa "Cầu bộ của Nga đang trở thành đường cao tốc đến địa ngục", đã báo cáo rằng các tuyến đường huyết mạch quan trọng đã bị tàn phá, đồng thời dẫn chứng hơn 125 xe tải bị phá hủy.

Một sĩ quan giấu tên từ Cục Hệ thống Không người lái thuộc Quân đoàn 1 Vệ binh Quốc gia Azov giải thích với NV rằng không có chuyện vận chuyển "ngẫu nhiên" trong hậu cần của địch.

"Xe tải quân sự không phải là tài sản riêng của người lái xe tự do di chuyển. Tất cả các phương tiện di chuyển từ lãnh thổ Nga đều chỉ vận chuyển hàng hóa quân sự", ông nhấn mạnh.

Bằng cách duy trì hỏa lực trên các tuyến đường tiếp tế phía sau, lực lượng Ukraine cũng tước đi khả năng tái triển khai quân nhanh chóng của địch giữa các khu vực tiền tuyến. "Điều này rõ ràng làm chậm cuộc tấn công của Nga", Molin tuyên bố trong báo cáo của mình.

Tương tự, nhà phân tích George Barros của ISW tin rằng các cuộc tấn công tầm trung này làm suy yếu khả năng tập trung lực lượng và duy trì mặt trận của Nga.

Để hiểu tầm quan trọng của việc tấn công bằng xe tải, Kevliuk mô tả cách thức hoạt động của hậu phương Nga. Một tiểu đoàn độc lập, đơn vị nòng cốt của quân đội Nga ở cấp chiến thuật, mang theo đủ tiếp tế cho 10 ngày tự chủ. Sau đó, đạn dược, lương thực và nước sẽ cạn kiệt. Các đơn vị ở cấp độ này không có kho dự trữ riêng; một trung đội hậu cần phải vận chuyển mọi thứ từ các căn cứ hậu phương lớn. Tuy nhiên, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine đã buộc quân chiếm đóng phải phân tán các kho dự trữ này và đẩy chúng ra xa đường tiếp tế từ 50 đến 100 km, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả tiếp tế.

Điều quan trọng là, mạng lưới đường sắt, ​​vốn là trụ cột truyền thống của hầu hết các hoạt động hậu cần của quân đội Nga, cũng đã trở thành mục tiêu tấn công của máy bay không người lái. Tại vùng Azov, quân Nga đã mất hai năm để khôi phục và điện khí hóa đường ray. Giờ đây, mỗi đầu máy hoặc toa xe bị phá hủy đều làm suy yếu nghiêm trọng khả năng tích lũy nguồn lực cho chiến tranh của kẻ thù, ông Kevliuk nhấn mạnh.

Tình hình ở Crimea dường như là vấn đề nghiêm trọng nhất đối với Điện Kremlin. Do cầu Kerch bị hư hại và mất các phà vận chuyển, lực lượng Nga trên bán đảo, bao gồm tàn dư của hạm đội, không quân, hệ thống phòng không và nhân sự đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng về đường tiếp tế. Các cuộc tấn công có hệ thống của Ukraine vào "hành lang trên bộ" hiện đã gây ra một cuộc khủng hoảng toàn diện. Phương án duy nhất, vận chuyển bằng đường hàng không, lại tốn kém và đầy rủi ro, vì chính máy bay vận tải lại là mục tiêu chính trong các cuộc tấn công của Ukraine.

Tình trạng khó khăn về hậu cần này càng trở nên trầm trọng hơn do yếu tố mùa vụ. Vào mùa hè, nước, thực phẩm và thuốc men trở nên vô cùng cần thiết ở "tuyến phòng thủ phía trước". Việc sơ tán y tế cũng bị hạn chế nghiêm ngặt; nhiều binh sĩ bị thương lẽ ra có thể sống sót lại không đến được các bệnh viện phía sau kịp thời.

"Kẻ thù đã gặp khó khăn với điều này trong suốt cuộc chiến, và tình hình sẽ chỉ ngày càng tồi tệ hơn," chuyên gia dự đoán.

Hiệu quả của các cuộc tấn công tầm trung này thể hiện rõ trong khu vực hoạt động của Quân đoàn Vệ binh Quốc gia Azov số 1: các chuyên gia của đơn vị này ước tính rằng lượng hàng hóa vận chuyển của địch trong khu vực tác chiến của họ đã giảm hơn một nửa.

"Việc phá hủy dù chỉ ba xe bồn chở nhiên liệu không chỉ là sự thay đổi về mặt thống kê trong số liệu tổn thất. Điều đó có nghĩa là toàn bộ một lữ đoàn địch mất khả năng tiếp nhiên liệu cho máy phát điện để sạc máy bay không người lái FPV hoặc vận chuyển đạn dược trong ít nhất 24 giờ," sĩ quan Azov nói với NV.

Các "blogger" ủng hộ chiến tranh của Nga đã bắt đầu gióng lên hồi chuông cảnh báo. Kênh truyền hình nổi tiếng Rybar Z-channel thừa nhận rằng hệ thống hậu cần ở phía nam đang "bị tê liệt một phần", lưu ý rằng các cuộc tấn công vào các phương tiện vận chuyển ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chiến đấu của lực lượng chiếm đóng Nga, tạo ra "nguy cơ thiếu hụt một số mặt hàng" ở Crimea. Kênh tuyên truyền Archangel of Spetsnaz gọi tình hình là nghiêm trọng, tuyên bố cuộc khủng hoảng đã kéo dài gần một tháng và đang làm gián đoạn việc vận chuyển hàng hóa đến cả hậu phương và tiền tuyến. "Nhà phân tích" quân sự Nga Ian Matveev viết rằng 480 km mặt trận phía nam đang bị đe dọa, khiến "ít nhất 150.000 người (quân nhân thuộc lực lượng chiếm đóng) có nguy cơ bị thiếu thốn lương thực trầm trọng".

Các nhà quan sát quân sự phương Tây nhìn thấy "cơ hội vàng" trong các cuộc tấn công tầm trung. Barros của ISW tin rằng Ukraine nắm giữ "lợi thế nhỏ nhưng đáng kể" về công nghệ và đổi mới máy bay không người lái. Nếu nhịp độ này tăng lên, "hậu cần của Nga trên toàn chiến trường sẽ suy yếu một cách có hệ thống." John Helin từ Black Bird Group nói thẳng thắn hơn: người Nga sẽ tự làm kiệt sức trước.

Tuy nhiên, viện nghiên cứu RUSI của Anh cảnh báo rằng các cuộc tấn công tầm xa bổ sung cho cận chiến chứ không thay thế nó. Jesse Nuse, đồng sáng lập của Forward Horizon Group, cũng đồng tình với quan điểm này: "Các hệ thống không người lái không thể tự mình giữ vững vị trí". Do đó, ngay cả một chiến dịch hiệu quả cao nhằm vào các tuyến đường, kho chứa và nhiên liệu cũng sẽ làm suy yếu hệ thống hậu cần của Nga, nhưng nó sẽ không gây ra sự sụp đổ ngay lập tức.

Không ai có thể dự đoán chính xác khi nào sự suy giảm về số lượng này sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất lượng. Một số chuyên gia cho rằng khung thời gian là từ 6 đến 9 tháng, nhưng Kevliuk từ chối đưa ra dự đoán: "Có thể là 6, có thể là 9, có thể là 12, hoặc có thể là 25 tháng."

Tuy nhiên, có một điều rõ ràng đối với ông: máy bay không người lái điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo với khả năng tự định vị mục tiêu đã khiến toàn bộ hậu phương của Nga dễ bị tấn công.

"Hãy thử tưởng tượng một tấm lưới trải dài từ Mariupol đến Kherson," chuyên gia này nói thêm.

Theo Kevliuk, việc triển khai máy bay không người lái giá rẻ chống lại toàn bộ hậu phương của quân đội địch là một "giải pháp bất đối xứng đáng được Bộ chỉ huy quân sự của chúng ta đề ra". Mùa hè này, chính chiến lược đó đang biến mọi tài xế Nga trên đường cao tốc đến Crimea trở thành mắt xích dễ bị tổn thương nhất trong kế hoạch của Điện Kremlin.

×