Mô hình tôm - lúa ở Cà Mau, nhà nào làm cũng có lãi, nhiều “đại gia” ngành tôm liên kết đầu tư

Mô hình lúa – tôm của Cà Mau được xem là hình mẫu sản xuất nông nghiệp thuận thiên, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Hiện toàn tỉnh Cà Mau đã có khoảng 93.000ha đất sản xuất theo mô hình tôm - lúa, tôm-cua-cá kết hợp lúa, hay lúa – tôm càng xanh – tôm thẻ chân trắng.

Ưu điểm lớn nhất của các mô hình này hạn chế hóa chất, không dùng kháng sinh, gắn với bảo vệ môi trường, đạt tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế, nhờ đó đã thu hút nhiều doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu.

Chuyển từ sản xuất truyền thống sang dựa trên hệ sinh thái tự nhiên

Năm 2025, Dự án xây dựng mô hình canh tác lúa hữu cơ – tôm thuộc Chương trình Khuyến nông Trung ương năm 2025 được Trung tâm Khuyến nông tỉnh Cà Mau triển khai và nhân rộng ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh, trong đó có phường Láng Tròn. Mô hình được thực hiện tại các xã Hồng Dân, Khánh An và Nguyễn Phích với quy mô 30 ha/27 hộ tham gia. Các hộ dân được hỗ trợ giống, vật tư sản xuất, tập huấn kỹ thuật và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Mô hình áp dụng công nghệ nuôi tôm 2-3 giai đoạn, sử dụng chế phẩm sinh học trong suốt quá trình nuôi, giúp giảm phân bón lúa, tăng thức ăn tự nhiên, giảm lượng thức ăn bổ sung cho tôm.

Kết quả mô hình cho thấy, năng suất tôm nuôi đạt bình quân 814 kg/ha, cao gần 3 lần so với phương thức sản xuất thông thường; 100% hộ tham gia đều có lãi, lợi nhuận bình quân trên 100 triệu đồng/ha. Ngoài nguồn thu từ tôm, vụ lúa trong mô hình đạt tiêu chuẩn hữu cơ với năng suất bình quân 5,5 tấn/ha, cá biệt có hộ đạt năng suất 6,5 tấn/ha.

Theo đánh giá của Trung tâm Khuyến nông quốc gia, các mô hình đã tạo ra sản phẩm lúa thơm, tôm sạch, giảm chi phí sản xuất ở vụ tôm và vụ lúa (trong 1 chu kỳ canh tác tôm - lúa) tương đương 10 -15 %. Hiệu quả kinh tế tăng ≥ 1,3 lần so với mô hình chỉ trồng lúa hoặc nuôi tôm quảng canh truyền thống.

Là một trong những hộ tham gia thực hiện mô hình, ông Lê Văn Xinh, ngụ khóm 17, phường Láng Tròn chia sẻ: “Được ngành chuyên môn hỗ trợ giống, vật tư và hướng dẫn kỹ thuật nên gia đình tôi rất an tâm thực hiện. Đến nay tôm phát triển tốt, khoẻ mạnh, ít hao hụt, bà con cũng kỳ vọng mô hình sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với cách làm trước đây”.

Tiếp nối kết quả trên, năm 2026 Trung tâm Khuyến nông tỉnh Cà Mau phối hợp với Trung tâm Công ích phường Láng Tròn triển khai mô hình trồng lúa hữu cơ kết hợp nuôi tôm tại Khóm 16B và Khóm 17 với quy mô 10 ha/9 hộ tham gia. Các hộ dân được hỗ trợ 50% tôm sú giống gia hóa, 50% lúa giống cùng các loại vật tư thiết yếu phục vụ sản xuất như vôi, men vi sinh, phân hữu cơ sinh học và được hướng dẫn áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật trong quản lý môi trường nuôi tôm, canh tác lúa theo hướng hữu cơ.

Điểm nổi bật của mô hình tại phường Láng Tròn là không chỉ hướng đến mục tiêu tăng năng suất, mà còn tập trung thay đổi tư duy sản xuất của nông dân từ sản xuất truyền thống sang sản xuất dựa trên hệ sinh thái tự nhiên. Việc tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học, giảm phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật giúp cải thiện chất lượng đất, ổn định môi trường nước và nâng cao khả năng thích ứng với những diễn biến bất lợi của thời tiết.

Qua kiểm tra thực tế của Trung tâm Khuyến nông tỉnh, đến nay tôm nuôi trong mô hình đạt khoảng 75 ngày tuổi, kích cỡ bình quân 35 - 40 con/kg, sinh trưởng tốt, tỷ lệ sống khá, môi trường ao nuôi ổn định. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy mô hình đang phát triển đúng hướng và có nhiều triển vọng đạt các chỉ tiêu đề ra khi kết thúc vụ nuôi trồng.

Đáng mừng là đến nay, tại Cà Mau đã hình thành hơn 27 chuỗi liên kết sản xuất tôm – lúa giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ, với diện tích liên kết và được chứng nhận lên đến 37.816ha.

Nhiều doanh nghiệp lớn trong và ngoài tỉnh như: Công ty Cổ phần Tập đoàn Thuỷ sản Minh Phú, Công ty Cổ phần Camimex, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thuỷ sản Năm Căn (Seanamico), Công ty Cổ Phần Chế biến và Dịch vụ Thuỷ sản Cà Mau (Cases),... tham gia bao tiêu, chế biến và xuất khẩu sản phẩm đạt các chứng nhận quốc tế uy tín như: EU Organic, Naturland, ASC, BAP, Canada Organic.

Ông Nguyễn Văn Liệt, ấp 1A, xã Phong Hiệp cho biết, vụ tôm – lúa năm 2025 vừa qua là vụ mùa trúng nhất từ trước đến nay của gia đình. “Vui nhất là mình làm ra hạt gạo hữu cơ, có giá trị cao để xuất khẩu. Dưới chân lúa còn có tôm sú, cua, tôm càng sinh sống tự nhiên, vừa sạch vừa đạt năng suất cao”, ông Liệt chia sẻ. Với 3,5ha đất sản xuất, gia đình ông ước tính thu về hơn 300 triệu đồng.

Phát triển mạnh chuỗi liên kết, tập trung 3 mô hình chủ lực

Mới đây nhất, tháng 5/2026, UBND Xã Hồ Thị Kỷ (tỉnh Cà Mau) đã tổ chức lễ ký kết hợp tác với Công ty TNHH Xã hội tôm chứng nhận Minh Phú nhằm triển khai xây dựng mô hình 1.500ha vùng nuôi tôm sú đạt chuẩn chứng nhận quốc tế, giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn xã.

Theo kế hoạch, tổng diện tích vùng nuôi được quy hoạch đạt 1.500ha và được triển khai theo ba giai đoạn. Trong năm 2026 sẽ thực hiện 500ha; giai đoạn 2027-2028 mở rộng lên 1.000ha; và đến giai đoạn 2028-2030 hoàn thiện quy mô 1.500ha.

Mô hình được lựa chọn áp dụng là tôm – lúa luân canh, tập trung mạnh nhất vào con tôm sú nhằm phát huy lợi thế sinh thái tự nhiên, giảm nguy cơ dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế cho bà con nông dân.

Mới đây nhất, ngày 27/6/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã ban hành Kế hoạch số 150/KH-SNNMT triển khai thực hiện Đề án “Tăng trưởng ngành tôm tỉnh Cà Mau năm 2026 và những năm tiếp theo”. Trong đó, Cà Mau phấn đấu đến năm 2030, ngành tôm duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định với diện tích nuôi khoảng 418.000ha, tổng sản lượng tôm nuôi đạt khoảng 731.000 tấn, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.

Tiếp tục tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị; phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác và các hình thức liên kết giữa người nuôi với doanh nghiệp; mở rộng diện tích được cấp mã số cơ sở nuôi; truy xuất nguồn gốc và áp dụng các tiêu chuẩn, chứng nhận theo yêu cầu của thị trường.

Trong đó, tỉnh tập trung phát triển 3 nhóm mô hình sản xuất chủ lực gồm: nuôi tôm siêu thâm canh, thâm canh ứng dụng công nghệ cao, nuôi tôm quảng canh cải tiến năng suất cao và các mô hình tôm sinh thái, tôm - rừng, tôm - lúa, nuôi kết hợp phù hợp với từng vùng sinh thái.

Đối với nuôi tôm siêu thâm canh, thâm canh ứng dụng công nghệ cao, ngành nông nghiệp và môi trường Cà Mau sẽ tập trung phát triển các vùng nuôi tập trung, hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã. Đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ tiên tiến như nuôi nhiều giai đoạn, Biofloc, RAS, RAS-IMTA, nuôi tuần hoàn ít thay nước và các mô hình nuôi an toàn sinh học nhằm nâng cao năng suất, sản lượng và hiệu quả sản xuất.

Song song đó, ngành tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả vùng nuôi quảng canh cải tiến; khuyến khích áp dụng các mô hình nuôi kết hợp như tôm - cua, tôm - cá, tôm - nhuyễn thể nhằm đa dạng hóa sản phẩm, giảm rủi ro và tăng thu nhập cho người nuôi.

Đối với các mô hình tôm sinh thái, tôm - rừng, tôm - lúa, tỉnh sẽ ưu tiên phát triển theo hướng nâng cao giá trị gia tăng thông qua chứng nhận sinh thái, hữu cơ, truy xuất nguồn gốc và liên kết chuỗi giá trị.

×