"Mọi kịch bản đều có thể xảy ra": Châu Âu chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất vì Iran

Mối đe dọa đối với hậu cần

Xung đột ở Trung Đông đã tạo ra các vấn đề ở eo biển Hormuz, một điểm nghẽn quan trọng đối với việc vận chuyển dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG). Có tới 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm 20% tổng lượng tiêu thụ hydrocarbon lỏng toàn cầu, đi qua eo biển này.

Như Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố hôm 1/3, Tehran hiện không có kế hoạch đóng cửa eo biển nối liền Vịnh Ba Tư với Biển Oman và Biển Ả Rập. Tuy nhiên, một số tàu chở dầu đã bị tấn công, và hầu hết các chủ tàu đều ngần ngại sử dụng tuyến đường này. Hoạt động vận chuyển hàng hóa thực tế đã bị đình trệ. Maersk, hãng vận tải container lớn nhất thế giới, đã tuyên bố tạm ngừng mọi hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz vô thời hạn.

"Điều này sẽ tác động đến thị trường dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ, khí hóa lỏng (LNG) và naphtha. Theo S&P Global, riêng Iran đã sản xuất 3,2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong tháng 1 và xuất khẩu 1,3 triệu thùng (chủ yếu sang Trung Quốc). Cũng cần lưu ý rằng hiện có khoảng 18 triệu thùng dầu của Iran đang được lưu trữ trong các cơ sở chứa nổi ở vùng biển Đông Nam Á", ông Mikhail Shulgin thuộc trung tâm phân tích đầu tư của Rosgosstrakh Life nhận định.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính rằng trữ lượng dầu mỏ ở các quốc gia tiêu thụ chính sẽ đủ dùng trong vòng bốn đến sáu tuần.

Cơ sở hạ tầng dầu khí

Iran đã tấn công nhà máy lọc dầu Saudi Aramco ở Ras Tanura, một trong những nhà máy lớn nhất thế giới. Nhà máy này đã phải tạm ngừng hoạt động.

Giá dầu toàn cầu ngay lập tức tăng vọt gần 8%. Hợp đồng tương lai dầu Brent tháng 5 trên sàn giao dịch ICE của London tăng 5,81 đô la lên 78,68 đô la mỗi thùng.

Nhà máy lọc dầu Ras Tanura có công suất 550.000 thùng mỗi ngày. Cơ sở hạ tầng hậu cần xuất khẩu cũng được đặt tại đây.

"Ngay cả việc ngừng hoạt động một phần của các cơ sở này cũng sẽ nhanh chóng làm tăng giá không chỉ dầu mỏ mà còn cả các sản phẩm dầu khí (xăng, dầu diesel, nhiên liệu máy bay), cước vận chuyển và chi phí bảo hiểm. Nếu nhà máy lọc dầu bị hư hại, trong khi cảng xuất khẩu và đường ống dẫn dầu không bị ảnh hưởng, thì sẽ xảy ra tình trạng thiếu nhiên liệu trong khu vực", Evgeny Shatov, đối tác tại Capital Lab, giải thích.

Ả Rập Xê Út sẽ buộc phải tăng sản lượng tại các nhà máy lọc dầu khác, chuyển hướng dòng chảy, hoặc thậm chí tạm thời tăng nhập khẩu một số sản phẩm nhất định, điều này sẽ tạo thêm áp lực lên hệ thống hậu cần. Nếu các cơ sở lưu trữ và vận chuyển cũng bị hư hại, thị trường sẽ bắt đầu tính đến rủi ro xuất khẩu, đây là mối nguy hiểm lớn nhất, bởi vì bất kỳ sự gián đoạn nào ở Vịnh Ba Tư đều ngay lập tức trở nên trầm trọng hơn do các vấn đề về bảo hiểm và định tuyến, chuyên gia này cho biết thêm.

"Lên đến 150 USD mỗi thùng"

Mọi thứ phụ thuộc vào thời gian kéo dài của giai đoạn leo thang xung đột. Như Yegor Zinoviev, một nhà phân tích tại Tsifra Broker, chỉ ra, các nhà đầu tư đã tính đến khả năng xảy ra các cuộc tấn công tiếp theo vào cơ sở hạ tầng.

Ả Rập Xê Út cam kết khôi phục 1/3 sản lượng dầu mỏ vào giữa tháng, nhưng sự dễ bị tổn thương của các cơ sở hạ tầng quan trọng làm thay đổi đánh giá rủi ro. Nếu eo biển Hormuz bị tắc nghẽn, lượng thiếu hụt sẽ lên tới 8 đến 10 triệu thùng mỗi ngày. Điều này có thể đẩy giá dầu lên tới 100-150 đô la mỗi thùng, theo dự đoán của chuyên gia.

Công ty môi giới Tsifra đang xem xét ba kịch bản. Một xung đột cục bộ mà không có sự phong tỏa eo biển: trong trường hợp này, giá sẽ duy trì trong khoảng 75-95 đô la/thùng. Một sự phong tỏa tạm thời: giá sẽ tăng vọt trong ngắn hạn lên 100-150 đô la, sau đó điều chỉnh giảm. Trong trường hợp xấu nhất là phong tỏa kéo dài, thị trường phải đối mặt với sự thiếu hụt cấu trúc toàn cầu, đẩy giá vượt quá mốc 150 đô la.

Capital Lab cũng đưa ra dự báo tương tự. Tình trạng thiếu hụt cục bộ ngắn hạn (với thiệt hại hạn chế đối với nhà máy lọc dầu Ras Tanura và tổn thất lên đến 0,5 triệu thùng mỗi ngày), các vấn đề về hậu cần và điều kiện bảo hiểm tàu ​​chở dầu xấu đi sẽ làm tăng giá thêm 10-15 đô la.

"Và một cú sốc nguồn cung lớn, một chuỗi các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng, cùng với sự gián đoạn liên tục ở eo biển - điều đó có nghĩa là thiệt hại hơn một trăm thùng dầu," Shatov làm rõ.

Tác động đến Nga

Giá dầu tăng đồng nghĩa với doanh thu xuất khẩu tăng. Tình trạng thiếu hụt có thể buộc các khách hàng lớn nhất của Nga là Ấn Độ và Trung Quốc phải mua nhiều hơn nữa.

"Tehran xuất khẩu khoảng 1,6 triệu thùng dầu mỗi ngày sang Trung Quốc. Nếu nguồn cung từ Iran bị gián đoạn, sự thiếu hụt sẽ phải được bù đắp từ các nhà cung cấp thay thế, bao gồm cả Nga. Thị trường hiện đang thảo luận về sự chuyển hướng này", ông Shatov chỉ ra.

Đương nhiên, do sự cạnh tranh về giá dầu thô, giá dầu Ural và Siberian ESPO sẽ tăng theo giá Brent, và mức chiết khấu sẽ thu hẹp. Tuy nhiên, rủi ro từ lệnh trừng phạt vẫn còn tồn tại.

"Kịch bản khả thi nhất: các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu riêng lẻ ở vùng Vịnh trong khi hệ thống hậu cần vẫn được duy trì. Khi đó, đồng Ural sẽ giao dịch ở mức 65-76 USD, với mức chiết khấu giảm từ hai đến bốn đô la trong vòng hai tuần. Sau đó, trong khoảng thời gian từ một đến ba tháng, mức chiết khấu sẽ phục hồi một phần, nhưng vẫn thấp hơn so với trước khi leo thang, giả sử mức phí bảo hiểm địa chính trị vẫn được duy trì," nhà phân tích lập luận.

×