Mới: Mỹ công nhận nghề khai thác ghẹ Việt Nam

Theo thông báo của phía Mỹ, trong tháng 1/2026, Việt Nam đã tách mã nghề cũ thành 4 nghề khai thác ghẹ riêng theo loài mục tiêu và ngư cụ, gồm Fishery ID 13164, 13206, 13204 và 13205.

Sau khi xem xét hồ sơ, thông tin bổ sung và các dữ liệu liên quan, phía Mỹ xác định 4 nghề này của Việt Nam là tương đương về hiệu quả với chương trình quản lý của nước này. Đây là tín hiệu tích cực đối với ngành ghẹ Việt Nam, nhất là sau khi kết luận ban đầu của NMFS vào tháng 8/2025 từng đặt nghề ghẹ của Việt Nam, Indonesia, Sri Lanka và Philippines vào nhóm chưa đáp ứng yêu cầu theo MMPA.

Cùng với Việt Nam, nghề ghẹ của Indonesia và Sri Lankd cũng được công nhận tương đương. Trong khi ở chiều ngược lại, Philippines không được công nhận tương đương đối với các nghề ghẹ liên quan. Vì vậy, ghẹ và sản phẩm từ các nghề này của Philippines sẽ không còn được nhập khẩu vào Mỹ kể từ ngày 11/6/2026, tức 30 ngày sau khi thông báo được công bố.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), với kết luận này, ghẹ Việt Nam khi xuất khẩu sang Mỹ trong thời gian tới không cần COA (xuất bình thường như trước đây).

Theo số liệu của phía Mỹ, Việt Nam trong năm 2025 xuất khẩu 4.143 tấn ghẹ đến nước này.

Ông Lê Trần Nguyên Hùng, Phó cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho hay, phía Cục đã triển khai công tác cung cấp hồ sơ và xây dựng dữ liệu để cung cấp cho Mỹ theo hạn định, nhằm thúc đẩy việc công nhận tương đương cho ghẹ từ Việt Nam, khi 80% ghẹ Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần chú ý, không dùng nguyên liệu nhập khẩu từ các nghề bị cấm (nghề không được công nhận tương đương) của nước nhập khẩu đó, và nếu dùng nguyên liệu từ các nghề khác thì cần có COA của nước đó.

Theo NOAA Fisheries, kết luận công nhận tương đương đối với Việt Nam có hiệu lực đến ngày 31/12/2029. Tuy nhiên, cơ quan này cũng lưu ý có thể xem xét lại hoặc chấm dứt kết luận nếu chương trình quản lý của Việt Nam không còn đáp ứng các điều kiện áp dụng.

NOAA khuyến nghị Việt Nam tiếp tục duy trì và tăng cường các nỗ lực giảm thiểu nguy cơ gây tử vong hoặc thương tích nghiêm trọng đối với động vật có vú biển, trong đó có phát triển chương trình quan sát viên, giám sát điện tử và hỗ trợ bảo tồn các loài như cá heo Irrawaddy.

Việc được Hoa Kỳ công nhận tương đương giúp nghề ghẹ Việt Nam giữ được cánh cửa vào một thị trường quan trọng, đồng thời tạo thêm dư địa ổn định xuất khẩu trong những năm tới.

Dù vậy, yêu cầu của MMPA cũng cho thấy các tiêu chuẩn về khai thác bền vững, giám sát nghề cá và bảo vệ động vật có vú biển sẽ ngày càng trở thành điều kiện then chốt để thủy sản Việt Nam duy trì lợi thế tại thị trường này.

Hồi tháng 8/2025, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ đã công bố các kết luận về tính tương đương dựa trên MMPA, cho biết 240 nghề cá từ nhiều quốc gia sẽ không còn được phép xuất khẩu sang Mỹ sau khi cơ quan này rà soát 2.500 nghề cá thuộc 135 quốc gia.

Với kết luận này, từ ngày 1/1/2026, Việt Nam có 12 nhóm loài thủy sản như cá ngừ (mắt to, vây vàng, vằn, vây xanh), cá kiếm, cá mú, cá thu, cá đối, ghẹ, mực... khai thác (đánh bắt) từ 12 mã nghề cá (chủ yếu lưới rê, lưới kéo, lưới vây...) bị cấm xuất khẩu vào nước này, do chưa được công nhận tương đương với MMPA.

Theo MMPA, các nghề cá nước ngoài phải đáp ứng tiêu chuẩn bảo vệ động vật có vú biển tương đương với các nghề cá tương tự tại Mỹ mới được phép xuất khẩu sang thị trường này.

Việt Nam hiện là một trong 34 quốc gia được công nhận tương đương một phần trên tổng số 135 quốc gia xuất khẩu thủy sản vào Mỹ. Điều này đồng nghĩa với khoảng 50% số nghề cá được đánh giá tương đương và có thể xuất khẩu bình thường, trong khi 50% còn lại (khoảng 12 nhóm nghề/loài thủy sản) cần đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt hơn.

×