Mỗi năm chỉ có một lần, hàng nghìn người Quảng Ninh lại nô nức xuống ruộng làm điều đặc biệt này

Lễ hội "Xuống đồng" là Di sản quốc gia

Lễ hội “Xuống đồng” là 1 trong 2 lễ hội truyền thống lớn nhất trong năm của người dân vùng đảo Hà Nam (tỉnh Quảng Ninh). Lễ hội đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2024.

Khi xưa, vùng Đảo Hà Nam là một bãi triều lớn ở cửa sông Bạch Đằng. Khi nước triều lên, cả bãi bồi ngập nước mênh mông, chỉ nổi lên một số gò đất cao trên triều.

Đến thời vua Lê Thái Tông, niên hiệu Thiệu Bình, năm 1434, bắt đầu có nhiều nhóm Tiên Công đến khai hoang, lập làng tại vùng đất bãi triều này. Đầu tiên, 17 vị Tiên Công từ Thăng Long đến quai đê, lấn biển, lập nên xã Bồng Lưu (sau là xã Phong Lưu). Cùng thời gian, 2 vị Tiên Công ở Trà Lý (Nam Định cũ) đến lập xứ Bản Động (làng Trung Bản), rồi sáp nhập vào Phong Lưu thành vùng "Nhất xã tứ thôn".

Những năm sau đó, người dân từ vùng Tả Quan, Chí Linh tiếp tục đến khai phá và thành lập thêm làng Quan (sau đổi thành xã Hưng Học). Trải qua hàng thế kỷ, ngày nay, vòng đê bao quanh vùng đảo Hà Nam dài 34km, bảo vệ cho cuộc sống của hơn 6 vạn dân thuộc 2 phường Phong Cốc và Liên Hòa.

Hằng năm, người dân vùng đảo Hà Nam tổ chức nhiều sinh hoạt văn hóa, hội hè, đình đám mang đặc trưng văn hóa nông nghiệp lúa nước của vùng đồng bằng sông Hồng. Trong đó, lễ hội Xuống đồng xuất phát từ tục làm lễ “Hạ điền” và lễ “Thượng điền” của cư dân vùng đảo Hà Nam.

Lễ hội thường diễn ra vào tháng 6 âm lịch, trước khi bước vào gieo cấy vụ mùa, nhằm biểu thị lòng biết ơn của người dân đối với các vị Thần Nông và Thành Hoàng làng đã phù hộ cho mùa màng tốt tươi.

Năm nay, Lễ hội “Xuống đồng” được tổ chức trong 2 ngày 18 và 19/7 (tức mùng 5-6/6 âm lịch), tại Khu Di tích quốc gia đình Cốc (phường Phong Cốc, tỉnh Quảng Ninh).

Từ sáng sớm 19/7 - ngày chính hội, không khí tại phần ruộng trước cửa đình Cốc đã trở nên vô cùng náo nhiệt. Sau phần thắp hương tế thần trang trọng, ông Vũ Trọng Lưu - nguyên Bí thư Đảng ủy phường Phong Cốc - chủ tế lễ hội “Xuống Đồng” năm nay, trực tiếp lội xuống ruộng, cấy những cây lúa đầu tiên, mở màn cho hội thi cấy.

Cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu

Chia sẻ về ý nghĩa của lễ hội, ông Vũ Trọng Lưu (80 tuổi, trú tại khu phố Phong Lưu, phường Phong Cốc) cho biết: “Đây là dịp để người dân biểu thị lòng biết ơn đối với các vị Thần Nông, Thành Hoàng làng phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Qua đó, người dân nơi đây càng thêm gắn kết, cùng nhau gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa từ đời này sang đời khác”.

Sau khi chủ tế hoàn thành nghi lễ, hội thi cấy chính thức bắt đầu trong tiếng tiếng hò reo cổ vũ của khán giả trên bờ.

Tại khu vực thi cấy, các bà, các bác mặc áo nâu truyền thống, đội nón lá, thoăn thoắt cắm những cây mạ ngay hàng thẳng lối. Không chỉ chạy đua về tốc độ, người thi còn phải đảm bảo những dảnh mạ thẳng hàng, đều tay, đúng khoảng cách…

Góp mặt tại hội thi cấy, bà Phạm Thị Hoan (trú tại khu phố Liên Hòa 6, phường Liên Hòa) chia sẻ, bà đã chuẩn bị và tập luyện từ nhiều ngày trước. Theo bà Hoan, lễ hội "Xuống đồng" là nét đẹp văn hóa đặc sắc của vùng đảo Hà Nam. Bà mong rằng lễ hội sẽ thắt chặt thêm tình đoàn kết cộng đồng, đồng thời cầu mong cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng trù phú.

Khép lại hội thi cấy, dòng người lại hối hả đổ về khu vực đình Cốc để tham dự lễ khai mạc lễ hội và cổ vũ giải bơi thuyền chải truyền thống. Đây cũng là một trong những hoạt động sôi nổi nhất trong khuôn khổ lễ hội “Xuống đồng”, mang đậm bản sắc văn hóa sông nước của cư dân vùng đảo Hà Nam.

Ông Ngô Đình Dũng - Phó Chủ tịch UBND phường Phong Cốc chia sẻ, lễ hội “Xuống đồng” năm 2026 đánh dấu lần đầu tiên sự kiện được tổ chức sau khi địa phương triển khai mô hình chính quyền hai cấp. Đây cũng là thời điểm địa phương vừa hoàn thành công tác sắp xếp thôn, bản, khu phố.

Mặc dù bộn bề công việc nhưng địa phương vẫn động viên, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các Trưởng khu, Trưởng Ban công tác mặt trận để tổ chức thành lễ hội "Xuống Đồng".

Việc duy trì lễ hội không chỉ nhằm bảo tồn, phát huy giá trị của Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, mà còn hướng tới mục tiêu biến di sản thành sản phẩm du lịch độc đáo, phát triển kinh tế di sản. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống cho người dân và gắn kết cộng đồng.

×