Món rau được mệnh danh là 'thần dược của núi rừng', rất có giá trị với sức khỏe, vậy mà xa lạ với nhiều người

Rau dớn là gì?

Rau dớn còn được gọi là dớn rừng, thái quyết. Đây là loại rau mọc tự nhiên ở bờ khe, bờ suối hoặc dưới tán rừng thấp. Thoạt nhìn, rau dớn khá giống cây dương xỉ. Tuy nhiên, rau dớn nhỏ hơn, đầu ngọn cong cong như vòi voi. Lá non mập, mọc thẳng và có màu xanh sẫm.

Trước đây, rau dớn là món ăn dân dã. Người miền núi thường hái về xào, nấu hoặc luộc. Thời chiến, rau dớn còn được dùng để cải thiện bữa ăn cho bộ đội.

Dù đơn sơ, loại rau này rất giàu dinh dưỡng. Nó chứa nhiều chất xơ, vitamin A, vitamin C và các khoáng chất như canxi, sắt, kali. Nhờ đó, rau dớn có tác dụng thanh nhiệt, nhuận tràng và hỗ trợ tiêu hóa.

Ngày nay, rau dớn được xem là đặc sản. Nhiều gia đình thành phố săn tìm để chế biến món ăn lành mạnh. Nộm rau dớn là một trong những cách chế biến được yêu thích vì giữ nguyên vị mát, giòn, dễ ăn trong mùa hè.

Công dụng của rau dớn đối với sức khỏe

Theo y học cổ truyền

Theo quan niệm y học cổ truyền, rau dớn có tính mát và được sử dụng với nhiều công năng. Nước sắc từ lá rau dớn được dùng làm thuốc bổ cho phụ nữ sau sinh. Lá non, thân và rễ có thể hỗ trợ chữa ho, đặc biệt là ho ra máu. Ngoài ra, lá rau dớn còn được dùng để giảm đau đầu, hạ sốt, làm lành vết thương, hỗ trợ điều trị nhiễm trùng da, tiêu chảy và kiết lỵ.

Theo y học hiện đại

Một số nghiên cứu khoa học đã ghi nhận nhiều hoạt tính sinh học đáng chú ý của rau dớn. Chiết xuất từ cây rau dớn cho thấy khả năng kháng khuẩn đối với một số vi khuẩn gây bệnh ở người và thực vật như E. coli, Salmonella, Staphylococcus aureus.

Bên cạnh đó, rau dớn chứa hàm lượng flavonoid tương đối cao, mang lại tác dụng chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào khỏi tác động của gốc tự do. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, chiết xuất từ lá và thân rau dớn có khả năng kháng nấm trên diện rộng.

Ngoài ra, phần thân và rễ của rau dớn còn được ghi nhận có tác dụng tẩy giun. Lá cây chứa sterol và flavonoid - hai hoạt chất được cho là có liên quan đến khả năng giảm đau và chống viêm. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy, chiết xuất rau dớn có tác dụng giảm đau rõ rệt, đặc biệt khi tăng liều sử dụng.

Đáng chú ý, rau dớn còn được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết thông qua cơ chế ức chế enzyme liên quan đến chuyển hóa glucose. Một số kết quả cũng chỉ ra rằng, chiết xuất từ rau dớn có tác dụng chống viêm và bảo vệ gan, góp phần hạn chế tổn thương gan do các tác nhân độc hại.

Bài thuốc và món ăn từ rau dớn

Trong dân gian, rau dớn được sử dụng vừa làm thực phẩm, vừa làm thuốc. Lá giã nát có thể đắp ngoài để cầm máu, làm lành vết thương. Thân rễ sắc nước uống được dùng hỗ trợ điều trị kiết lỵ, đau bụng, hen suyễn hoặc sốt rét. Lá non giã nhuyễn cũng được dùng để đắp khi bị bỏng, nhiễm trùng da, ghẻ hoặc mụn nhọt.

Trong ẩm thực, rau dớn được chế biến thành nhiều món ăn dân dã như luộc chấm mắm, xào tỏi, trộn với thịt ba chỉ và tôm sông, hoặc làm nộm. Rau dớn non có vị bùi, hơi nhớt nhẹ, ăn mát và dễ chịu, đặc biệt phù hợp trong những ngày nắng nóng.

Rau dớn luộc. Rau luộc món ăn làm dễ và đơn giản nhất. Rau sau khi mua về bạn nhặt sạch và loại bỏ những phần già. Sau đó rửa thật sạch rau dưới vòi nước để loại bỏ những chất bẩn bám trên. Cuối cùng, bạn nên ngâm rau ngập trong nước muối loãng khoảng 15 phút.

Tiếp đến đun nồi nước sôi rồi cho rau vào luộc chín tới khoảng 1 2 phút. Vớt ra và thưởng thức thôi. Rau luộc vừa tới có màu xanh mướt, vị ngọt bùi và giòn. Khi ăn bạn chấm với nước mắm, nước tương thêm chút ớt, tiêu vào sẽ rất ngon miệng.

Ngoài rau dớn xào tỏi, bạn có thể xào rau với thịt bò. Đây là món ăn rất ngon, đưa cơm, được nhiều người yêu thích.

Rau dớn hoàn toàn có thể ăn sống như một loại rau ăn kèm với các món cá suối, thịt nướng hoặc chiên xào rất ngon. Nếu trong bếp đang có rau dớn, bạn hãy thêm vào thực đơn nhé.

Bạn chỉ cần chọn ngọn và lá rau dớn non rồi rửa sạch. Sau đó, bạn hãy ngâm rau với nước muối loãng trong khoảng 15 phút. Vậy là bạn đã có thể sử dụng ăn kèm món mặn rồi.

Rau dớn chính rất nhanh nên đặc biệt phù hợp để nhúng lẩu. Rau này dùng được hầu hết các loại lẩu. Theo ý kiến cá nhân mình thì ăn ngon nhất khi nhúng lẩu gà và lẩu cá nhé. Nếu bạn đang có ý định là nồi lẩu thì không nên bỏ qua rau dớn.

Lưu ý khi sử dụng rau dớn

Rau dớn là loại rau rừng tương đối lành tính, tuy nhiên vẫn cần sử dụng đúng cách. Lá non có thể chứa một lượng rất nhỏ độc tố đặc trưng của họ dương xỉ, vì vậy cần sơ chế kỹ trước khi ăn. Hiện chưa ghi nhận trường hợp ngộ độc rau dớn, song người dùng không nên chủ quan.

Trước khi chế biến, rau cần được rửa sạch nhiều lần để loại bỏ ký sinh trùng hoặc tạp chất bám trên lá. Việc sử dụng rau dớn với lượng vừa phải, kết hợp đa dạng các loại rau khác sẽ giúp đảm bảo an toàn và cân bằng dinh dưỡng.

Với hương vị dân dã cùng những giá trị dược liệu đáng chú ý, rau dớn không chỉ là món ăn quen thuộc của núi rừng mà còn là nguồn thực phẩm tự nhiên bổ dưỡng, xứng đáng được đưa vào bữa ăn hàng ngày một cách hợp lý.

Dù rau dớn là rất dễ chế biến và chứa nhiều dưỡng chất quý đối với sức khỏe mỗi chúng ta. Tuy nhiên, khi chế biến rau dớn bạn cần lưu ý một số vấn đề sau:

Rửa sạch rau dớn trước khi chế biến, đặc biệt là khi dùng để ăn sống. Tốt nhất bạn nên rửa trực tiếp dưới vòi nước chảy sẽ giúp loại bỏ bụi bẩn các vật nhỏ ở trên rau.

Hãy ngâm rau trong nước muối loãng hay các chế phẩm chuyên dụng để rửa thực phẩm.

Rau dớn tươi có đặc điểm là khá nhớt khi chế biến, nên trước khi xào nấu bạn nên trần rau qua với nước sôi để giảm độ nhớt. Như vậy, rau ăn sẽ ngon hơn.

Rau dớn có tính hàn nên không phù hợp để phụ nữ có thai hoặc đang trong kỳ kinh sử dụng.

×