Một bộ có 54 văn bản hướng dẫn một chương trình, Thủ tướng Lê Minh Hưng nói sẽ ứng dụng AI để thay văn bản

Nếu không tích hợp sẽ tạo ra bộ máy cồng kềnh, chi phí quản lý lãng phí

Ngày 19/8, chia sẻ với các đại biểu tại thảo luận tổ về việc tích hợp 04 chương trình mục tiêu quốc gia thành 01 Chương trình mục tiêu quốc gia, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, trước đây, các chương trình (Giảm nghèo bền vững, Nông thôn mới, Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi...) vận hành riêng rẽ đã bộc lộ sự phân tán.

Khi Quốc hội ban hành thêm các chương trình mục tiêu mới (Văn hóa, Giáo dục, Y tế, Phòng chống ma túy...), nếu không tích hợp lại sẽ tạo ra bộ máy cồng kềnh, chi phí quản lý lãng phí và chồng chéo văn bản hướng dẫn. Trong đó, riêng lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường đã có tới 54 văn bản hướng dẫn.

Theo Thủ tướng, qua rà soát sơ bộ tổng nguồn lực trên 800.000 tỷ đồng, tỷ lệ chi thường xuyên chiếm hơn 40% (chủ yếu trùng lặp với nhiệm vụ chi thường xuyên quy chuẩn của các bộ, ngành, địa phương). Khi tích hợp, Chính phủ tái cơ cấu lại tỷ lệ: 75% cho chi đầu tư và 25% cho chi thường xuyên.

Về nguyên tắc vận hành khi tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia, Thủ tướng khẳng định: Việc tích hợp không phải là ghép nối cơ học, không làm thu hẹp hay thay đổi các mục tiêu chiến lược mà Quốc hội đã thông qua trong các nghị quyết.

Theo đó, Trung ương sẽ ban hành khung chính sách, mục tiêu chung và tổng nguồn lực. Tùy thuộc vào thực trạng cơ sở hạ tầng (y tế, giáo dục, giao thông...), HĐND cấp tỉnh tự quyết định ưu tiên phân bổ nguồn vốn vào lĩnh vực đang thực sự có nhu cầu, tránh tình trạng đầu tư dàn trải hoặc dập khuôn.

Thủ tướng nhấn mạnh sẽ tập trung nguồn lực cho các tỉnh chưa tự cân đối được ngân sách, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực biên giới, hải đảo, an toàn khu. Đây chính là bản chất của việc điều tiết lại nguồn lực quốc gia để thực hiện các mục tiêu an sinh - xã hội.

Về giải pháp triển khai thực hiện, Thủ tướng cho biết, các cơ quan sẽ tối giản hoá văn bản hướng dẫn. Thay vì hàng chục văn bản hướng dẫn từ các bộ, Chính phủ sẽ ban hành Nghị định/Nghị quyết thống nhất để hướng dẫn quy trình, đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin và AI để hỗ trợ cán bộ cấp xã/phường dễ tra cứu, thực hiện công việc nhanh chóng hơn.

Khi tích hợp cũng sẽ thành lập 1 Ban Chỉ đạo Trung ương. Đồng thời, vẫn giữ cơ quan điều phối Trung ương (dự kiến đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có cán bộ biệt phái từ các Bộ, ngành liên quan như Y tế, Giáo dục, Văn hóa, Dân tộc...). Bộ Tài chính vẫn tiếp tục chịu trách nhiệm chính trong việc tham mưu phân bổ nguồn lực tài chính.

Về tên gọi của chương trình mới, Thủ tướng cho biết, Chính phủ đề nghị đại biểu Quốc hội đóng góp ý kiến để hoàn thiện tên gọi chương trình vừa bao quát, ngắn gọn nhưng phải thể hiện được đối tượng ưu tiên liên quan đến nông thôn, dân tộc, miền núi).

Đối với nguồn vốn và cơ cấu chi (giữa Trung ương, địa phương và các bộ, ngành) cũng sẽ được rà soát, hoàn thiện và báo cáo Quốc hội.

Đối với các điều khoản chuyển tiếp, Thủ tướng khẳng định: Trong thời gian chờ các văn bản mới có hiệu lực, các địa phương vẫn tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành. Khi văn bản mới ban hành, sẽ chuyển đổi ngay lập tức kèm theo các điều khoản chuyển tiếp cụ thể đối với các dự án đang triển khai dở dang, đảm bảo không làm gián đoạn dòng vốn và hiệu quả của chương trình.

Tích hợp 04 Chương trình mục tiêu quốc gia vẫn giữ nguyên dự kiến tổng nguồn lực thực hiện

Trình bày Tờ trình tóm tắt về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu sự cần thiết việc tích hợp 04 Chương trình mục tiêu quốc gia. Mục tiêu của việc tích hợp nhằm tổ chức lại cấu trúc Chương trình theo nhóm vấn đề cần giải quyết, khắc phục chồng chéo, dàn trải, thu gọn đầu mối quản lý, đơn giản hóa thủ tục, tăng khả năng lồng ghép nguồn lực và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước; bảo đảm hoàn thành đầy đủ các mục tiêu Quốc hội đã quyết nghị.

Về quan điểm, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định, không tích hợp “cơ học”, không làm thay đổi, thu hẹp hoặc sai lệch mục tiêu của 04 Chương trình; chỉ cơ cấu lại nhiệm vụ để tránh trùng lặp; Tổ chức theo nhóm vấn đề, có cơ chế chuyển tiếp để không gián đoạn nhiệm vụ; Thiết kế theo logic chính sách chung, chuẩn hóa theo mục tiêu, đối tượng, địa bàn, nguồn lực và sản phẩm đầu ra; Giảm đầu mối, giảm văn bản và thủ tục trung gian, tập trung nguồn lực cho đầu tư phát triển và nhiệm vụ trực tiếp tạo kết quả; Phân cấp mạnh theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, gắn với giám sát, đánh giá kết quả.

Bộ trưởng cho biết, tên gọi của Chương trình là: Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035. Mục tiêu, phạm vi, đối tượng, thời gian thực hiện, nguồn lực và cơ chế đặc thù: Kế thừa, giữ nguyên các mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể đến năm 2030 và năm 2035, phạm vi, đối tượng, thời gian thực hiện, tổng nguồn lực cần huy động và các cơ chế đặc thù đã được Quốc hội quyết nghị tại các Nghị quyết số 162/2024/QH15, 249/2025/QH15, 257/2025/QH15 và 262/2025/QH15.

Về tổng nguồn lực, giữ nguyên dự kiến tổng nguồn lực khoảng 808.558 tỷ đồng; đồng thời, kiến nghị Quốc hội giao Chính phủ rà soát, quyết định cơ cấu từng nguồn vốn, cơ cấu chi đầu tư và chi thường xuyên của ngân sách trung ương bảo đảm triệt để tiết kiệm chi thường xuyên. Đáng chú ý, việc phân bổ ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình sẽ đổi mới từ “phân bổ theo nhu cầu đăng ký” sang kết hợp nhu cầu với kết quả thực hiện mục tiêu, giải ngân, năng lực và điều kiện sẵn sàng.

Về kết cấu nội dung, Chương trình gồm 07 nhóm nhiệm vụ: (1) phát triển hạ tầng thiết yếu, bảo vệ môi trường; (2) phát triển kinh tế nông thôn, sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, việc làm và thu nhập; (3) hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nguồn nhân lực; (4) chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển; (5) bảo tồn và phát triển văn hóa; (6) chính sách đặc thù đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, trong đó ưu tiên nhà ở, đất ở, nước sinh hoạt, tái định cư, đất sản xuất, chuyển đổi nghề, vùng dược liệu; (7) quản lý, vận hành cơ sở dữ liệu dùng chung, chuyển đổi số, kiểm tra, đánh giá và truyền thông.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, cơ quan chủ trì và phương thức quản lý gồm: Ban Chỉ đạo Trung ương do Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng Ban chỉ đạo, điều hành, điều phối; Bộ Nông nghiệp và Môi trường sử dụng Văn phòng điều phối hiện có làm cơ quan điều phối chung. Các bộ quản lý ngành chịu trách nhiệm quản lý nhóm mục tiêu, thiết kế chính sách, chỉ tiêu, tiêu chí và đánh giá kết quả đầu ra, không làm trung gian phân bổ và quyết toán.

Bộ Tài chính là đầu mối tổng hợp phân bổ, sử dụng, thanh toán, quyết toán và kết quả thực hiện. Địa phương chủ động lựa chọn danh mục, thứ tự ưu tiên, phân bổ, điều chỉnh và phương thức thực hiện, chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả và kết quả.

Nêu tác động tích cực khi thực hiện thống nhất chủ trương đầu tư 04 Chương trình mục tiêu quốc gia, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định, việc thống nhất giúp giảm giao thoa, trùng lặp; giảm đầu mối, văn bản, thủ tục và chi phí quản lý; phân bổ nguồn lực linh hoạt theo kết quả; tăng quyền chủ động, trách nhiệm của địa phương; tạo điều kiện để người dân tiếp cận đồng bộ chính sách và chuyển trọng tâm giám sát từ giải ngân sang sản phẩm, kết quả đầu ra.

Về các tác động tiêu cực và rủi ro có thể phát sinh, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, các rủi ro chủ yếu là giảm ưu tiên đối với mục tiêu, nhóm đối tượng đặc thù; mất cân đối nguồn lực; chênh lệch mức thụ hưởng giữa các địa phương; gián đoạn dự án, hợp đồng, thanh toán khi chuyển tiếp; phát sinh chi phí chuyển đổi và khó đánh giá từng nhóm đối tượng nếu dữ liệu không được phân tách đầy đủ.

Bộ trưởng cũng nêu các giải pháp xử lý, giảm thiểu tác động tiêu cực như: bảo đảm kế thừa đầy đủ mục tiêu, nhiệm vụ; xác định nhóm đối tượng bắt buộc ưu tiên; phân bổ theo mức độ khó khăn, thiếu hụt và kết quả đầu ra; quy định rõ cơ chế chuyển tiếp; xây dựng dữ liệu phân tách theo nhóm đối tượng; phân định trách nhiệm, tăng cường công khai, kiểm tra, giám sát…

×