Một chi nhánh ngân hàng bị xử phạt vì thu nợ khoản vay quá hạn sai quy định

Thu nợ khoản vay quá hạn sai quy định

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước - Chi nhánh khu vực 5, vừa công bố kết luận thanh tra một chi nhánh ngân hàng ở Thái Nguyên.

Theo kết luận thanh tra, ngày 10/4/2026, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước - Chi nhánh khu vực 5, đã ban hành Quyết định số 48/QĐ-XPHC về việc xử phạt vi phạm hành chính đối với đơn vị này vì có hành vi thực hiện thu nợ khoản vay bị quá hạn không đúng quy định của pháp luật, số tiền phạt là 50 triệu đồng.

Ngoài hành vi xử phạt hành chính, kết luận thanh tra của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước - Chi nhánh khu vực 5 còn nêu rõ, chi nhánh này có một số tồn tại trong công tác cấp tín dụng liên quan tới chứng từ chứng minh mục đích sử dụng vốn, công tác thẩm định và quyết định cho vay, tài sản bảo đảm, việc kiểm tra, giám sát vốn vay và việc trả nợ gốc, lãi tiền vay.

Theo cơ quan thanh tra, nguyên nhân để xảy ra những tồn tại nêu trên do trong quá trình tác nghiệp, những người thực hiện nghiệp vụ chưa nghiên cứu đầy đủ quy định của pháp luật, quy định nội bộ.

Bên cạnh đó, công tác thẩm định, quyết định cho vay và công tác kiểm tra, giám sát vốn vay có mặt còn hạn chế.

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước - Chi nhánh khu vực 5 cho rằng, để xảy ra vi phạm, tồn tại trên, trách nhiệm thuộc về chi nhánh ngân hàng tại Thái Nguyên và những người thực hiện trong quy trình nghiệp vụ.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước - Chi nhánh khu vực 5, đã đưa ra các kiến nghị đối với Hội sở và chi nhánh, trong đó yêu cầu đơn vị kiểm điểm, rút kinh nghiệm và chấn chỉnh khắc phục các tồn tại đã nêu tại kết luận thanh tra.

Ngân hàng có được "tùy tiện" thu nợ khoản vay quá hạn?

Trao đổi với PV Dân Việt, luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết, trong hoạt động ngân hàng, việc chứng minh mục đích sử dụng vốn, thẩm định và quyết định cho vay, tài sản bảo đảm, kiểm tra giám sát vốn vay, việc trả nợ gốc và lãi tiền vay là các khâu “xương sống” của quy trình cấp tín dụng, nhằm bảo đảm khoản vay có mục đích hợp pháp, khách hàng có khả năng trả nợ, tài sản bảo đảm được kiểm soát và dòng tiền sau giải ngân được theo dõi đúng quy định.

Đối chiếu với Thông tư 39/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về hoạt động cho vay, tổ chức tín dụng chỉ được xem xét cho vay khi khách hàng đáp ứng điều kiện vay vốn, trong đó có nhu cầu vay để sử dụng vào mục đích hợp pháp, có phương án sử dụng vốn khả thi và có khả năng tài chính để trả nợ.

Khách hàng phải gửi tài liệu chứng minh đủ điều kiện vay vốn. Tổ chức tín dụng phải thẩm định khả năng đáp ứng điều kiện vay vốn và việc xét duyệt cho vay phải bảo đảm phân định trách nhiệm giữa khâu thẩm định và quyết định cho vay.

Vì vậy, nếu hồ sơ tín dụng thiếu hoặc chưa chặt chẽ về chứng từ chứng minh mục đích sử dụng vốn, thẩm định, quyết định cho vay và tài sản bảo đảm, thì bản chất là ngân hàng đã không kiểm soát đầy đủ điều kiện cấp tín dụng.

Sai sót này làm tăng rủi ro cho ngân hàng, cho người gửi tiền và cho an toàn hệ thống tín dụng, vì khoản vay có thể được giải ngân khi chưa đủ cơ sở chứng minh mục đích vay, năng lực trả nợ hoặc chất lượng bảo đảm.

Đối với hành vi thực hiện thu nợ khoản vay bị quá hạn không đúng quy định pháp luật, theo luật sư Hoàng Hà, Điều 14 Nghị định 88/2019/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng quy định, hành vi này bị phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với cá nhân, mức phạt đối với tổ chức bằng 2 lần cá nhân, tức từ 40 triệu đồng đến 60 triệu đồng.

Do đó, mức phạt 50 triệu đồng nằm trong khung xử phạt áp dụng cho tổ chức.

Về nghĩa vụ thu nợ, vị luật sư thông tin, Thông tư 39/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước quy định, đối với khoản nợ vay bị quá hạn trả nợ, tổ chức tín dụng phải thực hiện theo thứ tự nợ gốc thu trước, nợ lãi tiền vay thu sau.

Khi khách hàng không trả được nợ đúng hạn và không được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tổ chức tín dụng phải chuyển nợ quá hạn và thông báo cho khách hàng về số dư nợ gốc bị quá hạn, thời điểm chuyển nợ quá hạn và lãi suất áp dụng.

Khi thu hồi nợ, ngân hàng chỉ được áp dụng biện pháp theo thỏa thuận cho vay, hợp đồng bảo đảm và quy định pháp luật có liên quan.

Tóm lại, ngân hàng có quyền thu nợ nhưng không được thu tùy tiện, không được làm sai thứ tự thu nợ, sai cách chuyển nợ quá hạn, sai thông báo hoặc sai quy trình nội bộ và quy định của Ngân hàng Nhà nước.

×