Một đề xuất đáng chú ý ở Thái Nguyên: Lấy cây chè làm “hạt nhân” cho mô hình HTX xã hội chủ nghĩa

Đổi mới mô hình HTX, lấy thành viên làm trung tâm

Mới đây, Tỉnh ủy Thái Nguyên phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Tạp chí Cộng sản và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Cơ sở lý luận, thực tiễn và định hướng xây dựng mô hình hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã xã hội chủ nghĩa trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên”.

Tham dự hội thảo có đại diện lãnh đạo một số cơ quan Trung ương, các nhà khoa học, chuyên gia cùng lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên, các sở, ngành, địa phương và đại diện các hợp tác xã trên địa bàn.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường cho rằng, nghiên cứu, xây dựng mô hình hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã xã hội chủ nghĩa là vấn đề có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.

Theo đó, mô hình được nghiên cứu nhằm thích ứng với những điều kiện phát triển mới, đồng thời bảo đảm hiệu quả kinh tế và phát huy các giá trị hợp tác, dân chủ, công bằng, cùng có lợi. Thực tiễn tại Thái Nguyên sẽ được sử dụng để kiểm chứng, tổng kết, từ đó từng bước hoàn thiện và nhân rộng mô hình.

Trình bày báo cáo đề dẫn, ông Nguyễn Đăng Bình – Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Thái Nguyên nhấn mạnh, yêu cầu đổi mới cách tiếp cận trong phát triển hợp tác xã, chuyển trọng tâm từ chạy theo số lượng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động và năng lực quản trị.

Trong đó, thành viên phải được xác định là trung tâm; lợi ích giữa thành viên, tập thể và cộng đồng cần được hài hòa. Hoạt động của hợp tác xã cũng cần gắn với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị.

Chọn chè để thí điểm mô hình hợp tác xã xã hội chủ nghĩa

Tại hội thảo, hơn 25 tham luận cùng 6 lượt ý kiến trình bày trực tiếp và nhiều trao đổi đã tập trung phân tích, làm rõ các vấn đề về cơ sở lý luận, chính trị, pháp lý; đặc trưng, hệ giá trị, cấu trúc và phương thức vận hành của mô hình hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã xã hội chủ nghĩa.

Các đại biểu đồng thời đề xuất nhiều nội dung liên quan đến cơ chế, chính sách, nguồn lực, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực, mở rộng thị trường và tăng cường liên kết chuỗi giá trị.

Một trong những nội dung được quan tâm là xây dựng bộ tiêu chí đánh giá mô hình. Theo các ý kiến tại hội thảo, bộ tiêu chí cần bảo đảm tính khoa học, tinh gọn, thực chất, đồng thời có khả năng lượng hóa, đo lường và kiểm chứng.

Từ điều kiện, lợi thế và thực tiễn phát triển của Thái Nguyên, nhiều ý kiến thống nhất đề xuất lựa chọn lĩnh vực chè để triển khai thí điểm. Đây là sản phẩm chủ lực của tỉnh, gắn với thương hiệu và bản sắc văn hóa địa phương; đồng thời Thái Nguyên đã hình thành vùng nguyên liệu, nhiều hợp tác xã và các chuỗi liên kết trong lĩnh vực này.

Các đại biểu lưu ý, quá trình thí điểm cần được thực hiện một cách khoa học, thực chất và có kiểm soát; việc lựa chọn đơn vị phải khách quan, ưu tiên những hợp tác xã đủ điều kiện, có năng lực đổi mới và trên cơ sở tự nguyện.

Phát biểu tổng kết hội thảo, PGS.TS Dương Trung Ý - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản nhấn mạnh, khái niệm “xã hội chủ nghĩa” trong mô hình hợp tác xã không đơn thuần là việc gắn thêm một tên gọi, đồng thời không đồng nghĩa với việc quay lại cách thức tổ chức hành chính hóa, bình quân hay bao cấp trước đây.

Theo đó, hợp tác xã phải hoạt động đúng pháp luật và vận hành theo các quy luật của thị trường, dựa trên nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm, quản trị dân chủ và cùng có lợi. Con người và lợi ích chính đáng của thành viên phải được đặt ở vị trí trung tâm; hiệu quả kinh tế cần song hành với tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng.

Theo PGS.TS Dương Trung Ý, hiệu quả của mô hình không nằm ở tên gọi hay danh hiệu, mà phải được thể hiện bằng thực tế hoạt động của các hợp tác xã: có năng lực kinh tế, bảo đảm dân chủ trong quản trị, công bằng trong phân phối, ứng dụng công nghệ hiện đại, phát triển theo hướng xanh, giữ gìn bản sắc văn hóa và có trách nhiệm với cộng đồng.

Đối với Thái Nguyên, ông đề nghị thay đổi cách tiếp cận đối với ngành chè, từ tư duy chỉ coi chè là một sản phẩm nông nghiệp sang xây dựng hệ sinh thái “kinh tế chè” theo hướng đa ngành, tích hợp, xanh và hiện đại.

Trong đó, sản xuất nguyên liệu chất lượng cao cần được kết nối với chế biến sâu, thực phẩm, thương mại điện tử, du lịch trải nghiệm, văn hóa trà, khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực. Qua đó, chè không chỉ là sản phẩm nông nghiệp mà hướng tới trở thành một ngành kinh tế tổng hợp có sức cạnh tranh và một biểu tượng văn hóa đặc sắc của Thái Nguyên.

Hoàn thiện Đề án, Bộ tiêu chí trong tháng 9/2026

Từ kết quả hội thảo, PGS.TS Dương Trung Ý đề nghị các cơ quan liên quan tổng hợp đầy đủ các ý kiến đóng góp để tiếp tục hoàn thiện Đề án và bộ tiêu chí. Nội dung cần làm rõ quan điểm, mục tiêu, chủ thể, nguồn lực, lộ trình thực hiện và cơ chế đánh giá.

Cùng với đó là khảo sát, xây dựng dữ liệu về các hợp tác xã và chuỗi giá trị chè; lựa chọn đơn vị thí điểm một cách khách quan; tập trung hỗ trợ các hợp tác xã về quản trị, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu, chế biến sâu và phát triển thị trường.

Ngay sau hội thảo, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên giao Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy hoàn thiện báo cáo kết quả hội thảo trước ngày 4/9/2026.

Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên được giao nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến, bổ sung và hoàn thiện Đề án, Bộ tiêu chí thực hiện mô hình để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định trong tháng 9/2026.

UBND tỉnh Thái Nguyên cùng các cơ quan chức năng, địa phương và đơn vị liên quan có trách nhiệm phối hợp hoàn thiện Đề án, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sớm triển khai mô hình trên địa bàn theo đúng lộ trình, bảo đảm chất lượng và hiệu quả.

×