Một giống gà đặc sản Lạng Sơn đang được bảo tồn nguồn gen, nuôi càng lâu thịt càng giòn ngọt, chả dai tí nào

Bảo tồn giống gà Vạn Linh-đặc sản Lạng Sơn bằng khoa học công nghệ

Gà Vạn Linh là giống gà bản địa có từ lâu đời ở xã Vạn Linh. Điểm khác biệt lớn nhất làm nên thương hiệu của giống gà này nằm ở những đặc điểm rất riêng: chân ngắn, da vàng óng, thịt săn chắc và mùi thơm đặc trưng.

Tuy nhiên, do thói quen chăn nuôi thả rông, tự phát, không chú trọng chọn lọc giống, gà Vạn Linh dần bị lai tạp với các giống gà địa phương khác, khiến nguồn gen quý bị suy giảm nghiêm trọng.

Trước thực trạng đó, năm 2022, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn triển khai dự án bảo tồn giống gà quý Vạn Linh. Đây không chỉ là dự án hỗ trợ kinh tế thông thường, mà còn là hoạt động nhằm gìn giữ nguồn gen bản địa có giá trị.

Anh Mai Văn Phản là một trong những hộ nông dân tiên phong tiếp nhận nhiệm vụ này. Với anh, đây không chỉ là cơ hội phát triển kinh tế, mà còn là trách nhiệm gìn giữ một “báu vật” của quê hương.

Câu chuyện bảo tồn bắt đầu bằng quy trình tuyển chọn rất nghiêm ngặt. Từ hơn 700 con gà giống ban đầu được thu thập từ các hộ dân trên địa bàn xã Vạn Linh, các chuyên gia, nhà khoa học cùng anh Phản tiến hành chăm sóc, sàng lọc, loại bỏ những con lai tạp, yếu ớt.

Kết quả, chỉ 200 con gà được lựa chọn làm đàn gà hạt nhân, mang những đặc điểm ưu tú nhất và được nuôi giữ tại trang trại của gia đình anh Mai Văn Phản.

Thạc sĩ Nguyễn Khánh Toàn, Trung tâm Ứng dụng khoa học công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn, người được vinh danh là “Nhà khoa học của nhà nông” năm 2025, khẳng định: “Đàn gà hạt nhân này chính là nền móng để gia đình anh Phản phát triển đàn gà bố mẹ chất lượng cao sau này. Nếu không chuẩn xác về nguồn gen ở bước này, mọi công sức chăn nuôi sau đó đều không còn nhiều ý nghĩa”.

Nuôi gà Vạn Linh theo quy trình chuẩn, thu lãi hơn 200 triệu đồng/năm

Khi bắt tay vào nuôi đàn gà hạt nhân 200 con để sản xuất đàn gà bố mẹ, từ đó phát triển đàn gà thương phẩm, anh Mai Văn Phản cũng trải qua một cuộc “cách mạng” về tư duy sản xuất.

Trước đây, cũng như bao hộ gia đình khác, anh Phản nuôi gà theo lối truyền thống, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và phó mặc cho thời tiết, dịch bệnh.

Tuy nhiên, khi tham gia dự án bảo tồn giống gà Vạn Linh do Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn triển khai, anh Phản phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chăn nuôi an toàn sinh học.

Từ việc tiêm phòng đầy đủ, thực hiện các loại vắc xin đúng định kỳ; ghi chép nhật ký chăn nuôi hằng ngày để theo dõi khẩu phần ăn, biểu hiện sức khỏe của đàn gà; đến xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp, kết hợp thức ăn tự nhiên với kỹ thuật chăn nuôi bài bản nhằm giúp gà phát triển tốt.

Anh Phản nhớ lại những ngày đầu: “Hồi đầu chuyển sang chăn nuôi khoa học, tôi còn nhiều bỡ ngỡ lắm. Nhưng có cán bộ khoa học, đặc biệt là đồng chí Toàn, tận tình ‘cầm tay chỉ việc’, tôi thấy nuôi bài bản thì đàn gà ít bệnh, lớn đều”.

Một trong những yếu tố làm nên giá trị của gà Vạn Linh là thời gian nuôi dài. Nếu gà công nghiệp chỉ mất khoảng 2-3 tháng để xuất chuồng, thì gà Vạn Linh cần tới 7-8 tháng.

Thời gian nuôi kéo dài giúp thịt gà có đủ độ săn chắc, da giòn và vị ngọt đậm đặc trưng.

Dù chi phí chăn nuôi và công chăm sóc cao hơn, gà Vạn Linh vẫn có giá bán tốt hơn so với nhiều giống gà thông thường.

Với mức giá này, mỗi năm gia đình anh Phản thu lợi nhuận hơn 200 triệu đồng.

Thành công của anh Mai Văn Phản không chỉ dừng lại ở quy mô một hộ gia đình. Mô hình chăn nuôi, bảo tồn và phát triển giống gà Vạn Linh của anh đang trở thành điểm sáng, tạo động lực cho nhiều hộ dân tại xã Vạn Linh và các khu vực lân cận học tập, làm theo.

Thạc sĩ Nguyễn Khánh Toàn chia sẻ: “Mục tiêu xa hơn của dự án là xây dựng một hệ sinh thái chăn nuôi gà bền vững. Trong đó, các hộ dân liên kết với nhau, cùng áp dụng quy trình chuẩn để tạo ra sản lượng lớn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường thực phẩm sạch”.

Có thể thấy, khi khoa học “bắt tay” với tâm huyết của người nông dân, những giá trị truyền thống được gìn giữ và nâng tầm thành lợi thế kinh tế.

Giờ đây, gà Vạn Linh không còn chỉ là cái tên trong ký ức, mà đã hiện diện trên những mâm cơm, trong các nhà hàng đặc sản, mang theo niềm tự hào về một vùng quê Lạng Sơn trù phú, giàu bản sắc.

×