Một hòn đảo hoang sơ ở Quảng Trị trở thành đặc khu, du khách tò mò đến trải nghiệm hệ sinh thái rừng - biển

Mới đây, tại đặc khu Cồn Cỏ, chính quyền địa phương phối hợp cùng các sở, ngành và Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ - Cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển”, mở ra hướng đi chiến lược đưa đảo tiền tiêu trở thành điểm đến du lịch sinh thái đặc sắc của miền Trung.

Được mệnh danh là “hòn ngọc giữa Biển Đông”, đặc khu Cồn Cỏ không chỉ sở hữu vẻ đẹp hoang sơ mà còn giữ vị trí quan trọng về quốc phòng – an ninh tại cửa ngõ phía Nam vịnh Bắc Bộ.

Với diện tích tự nhiên khoảng 230ha, trong đó hơn 60% là rừng tự nhiên và khu bảo tồn biển rộng khoảng 4.500ha, đặc khu Cồn Cỏ được xem là “kho báu” tài nguyên để phát triển kinh tế biển gắn với bảo tồn.

Theo ông Trần Xuân Anh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND đặc khu Cồn Cỏ, địa phương xác định du lịch – dịch vụ là ngành kinh tế mũi nhọn, song hành với thủy sản và các lĩnh vực hỗ trợ.

Từ khi tuyến du lịch ra đảo được khai thác năm 2017, hạ tầng từng bước được đầu tư, dịch vụ cải thiện rõ rệt, tạo nền tảng thu hút du khách.

Năm 2025, Cồn Cỏ đón hơn 9.268 lượt khách, doanh thu du lịch đạt trên 13,9 tỷ đồng. Hiện đảo có 14 cơ sở lưu trú với gần 100 phòng, phục vụ khoảng 282 giường, từng bước đáp ứng nhu cầu du lịch trải nghiệm và nghỉ dưỡng.

Ở góc độ doanh nghiệp lữ hành, ông Phạm Hoàng Phương – Giám đốc Công ty Du lịch Ken Travel – cho rằng, sức hấp dẫn của Cồn Cỏ không chỉ đến từ cảnh quan mà còn ở chiều sâu văn hóa – lịch sử.

Du khách đến đây không chỉ nghỉ dưỡng mà còn trải nghiệm hành trình “về nguồn” qua hệ thống hầm hào, địa đạo và cột cờ chủ quyền.

Đặc biệt, Cồn Cỏ được ví như một “bảo tàng tự nhiên” với hệ sinh thái rừng nguyên sinh chiếm trên 70% diện tích, thảm thực vật ba tầng xanh quanh năm, cùng hệ sinh thái biển phong phú với các rạn san hô cổ, trong đó có san hô đỏ quý hiếm.

Không ồn ào, náo nhiệt như các đô thị du lịch lớn, nơi đây mang đến không gian tĩnh lặng, nguyên sơ – yếu tố ngày càng được du khách ưa chuộng.

Tuy nhiên, sự gia tăng lượng khách cũng đặt ra thách thức không nhỏ về môi trường. Rác thải nhựa, áp lực nguồn nước ngọt và nguy cơ tổn hại hệ sinh thái san hô từ hoạt động lặn biển là những vấn đề cần được kiểm soát chặt chẽ nếu muốn phát triển bền vững.

Ông Trần Xuân Cảnh, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ cho biết, theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030, khu bảo tồn có diện tích khoảng 4.300 ha, trong đó vùng bảo vệ nghiêm ngặt hơn 532 ha.

Khu vực này ghi nhận 954 loài sinh vật biển, với nhiều loài quý hiếm cần ưu tiên bảo vệ như, san hô, rùa biển, cá heo, hải sâm, tôm hùm đá...

Tuy nhiên, nguồn lợi thủy sản ven bờ đang suy giảm do khai thác bằng chất nổ, xyanua, xung điện; khai thác trái phép trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt; khai thác quá mức bằng ngư cụ không đúng quy định. Bên cạnh đó là tác động của ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu.

Trước thực trạng này, các chuyên gia đề xuất Cồn Cỏ cần đẩy mạnh phát triển các mô hình sinh kế bền vững: Du lịch sinh thái cộng đồng; thành lập tổ cộng đồng quản lý tài nguyên; khoanh vùng bảo vệ bãi đẻ, bãi giống thủy sản, kết hợp khai thác hợp lý với bảo tồn đa dạng sinh học.

Song song với du lịch, bài toán phát triển sản phẩm OCOP cũng được đặt ra như một “đòn bẩy” nâng tầm giá trị điểm đến.

Theo ông Nguyễn Quốc Tuấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Quản lý chất lượng tỉnh Quảng Trị, Cồn Cỏ không nên phát triển OCOP theo hướng dàn trải, mà cần lựa chọn ít sản phẩm có chất lượng và giá trị cao, có câu chuyện rõ ràng.

Các nhóm sản phẩm tiềm năng gồm hải sản chế biến cao cấp; sản phẩm từ rong biển, sinh vật biển và các mô hình nuôi trồng có kiểm soát như hàu răng cưa khổng lồ, cua đá...

Quan trọng hơn, các sản phẩm OCOP cần gắn chặt với du lịch, trở thành “đại sứ hình ảnh” cho đảo, góp phần gia tăng chi tiêu của du khách và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

×