Một làng cổ ở Phú Thọ có từ thời Văn Lang, nhiều lần đổi tên nay là tên một xã, cây đa, giếng nước, sân đình còn nguyên

Với lịch sử gắn liền với thời đại các Vua Hùng dựng nước, làng cổ Hùng Lô hội tụ đầy đủ những nét tinh túy từ kiến trúc, tín ngưỡng đến các làng nghề truyền thống, trở thành điểm đến hấp dẫn du khách.

Nằm ven dòng sông Lô hiền hòa, làng cổ Hùng Lô, xã Hùng Lô, tỉnh Phú Thọ (địa phận thành phố Việt Trì trước đây) gần như vẫn giữ được nguyên vẹn cấu trúc của một làng Việt truyền thống với cổng làng, cây đa, giếng nước, sân đình.

Với lịch sử gắn liền với thời đại các Vua Hùng dựng nước, nơi đây hội tụ đầy đủ những nét tinh túy từ kiến trúc, tín ngưỡng đến các làng nghề truyền thống, trở thành điểm dừng chân không thể bỏ qua với du khách khi tìm về nguồn cội.

Đình cổ ở làng cổ Hùng Lô

Hùng Lô là vùng đất trù phú nằm bên dòng Lô giang trong địa hạt kinh đô Văn Lang, xưa có tên gọi là Khả Lãm Trang, sau đổi thành làng An Lão.

Qua nhiều thời kỳ, làng có tên: Trang Khả Lãm, Làng Xốm, Làng An Lãm, Làng An Lão, rồi sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đổi tên thành xã Hùng Lô cho đến nay.

Tương truyền, đây vốn là nơi Vua Hùng cùng công chúa và các quần thần dừng chân nghỉ ngơi trong một chuyến du ngoạn.

Vua thấy nơi này trù phú, cây cối tốt tươi, lại có khí thiêng từ lòng đất bốc lên nên cho đây là chốn địa linh. Sau này, dân làng đã dựng Miếu thờ Vua Hùng để đời đời nhớ ơn Vương tổ.

Đến thời vua Lê Hy Tông, niên hiệu Chính Hòa năm Đinh Sửu (1697), đình Hùng Lô (còn gọi là đình Xốm) bắt đầu được xây dựng, hướng về núi Nghĩa Lĩnh.

Trải qua hơn ba thế kỷ với bao thăng trầm lịch sử , đến nay, mái Đình Hùng Lô vẫn bề thế, vững chãi, mái ngói rêu phong nhuốm màu thời gian.

Với sự giàu có về giá trị kiến trúc và ý nghĩa lịch sử, quần thể Di tích Đình Hùng Lô khiến cho mỗi du khách đều trầm trồ, thích thú mỗi khi có dịp về tham quan, trải nghiệm.

Đình Hùng Lô vẫn bảo tồn được gần như nguyên vẹn kiến trúc hình chữ “Công” bề thế, bao gồm Đại đình, Long đình và Tiền tế. Hai bên Long đình là lầu chuông và gác trống với những nét chạm trổ tinh xảo. Năm 1990, ngôi đình đã chính thức được công nhận là Di tích Lịch sử cấp Quốc gia.

Không chỉ là nơi thờ tự các vị thần như Ất Sơn Thánh vương hay Viễn Sơn Thánh vương, Đình Hùng Lô còn được ví như một bảo tàng thu nhỏ.

Nơi đây lưu giữ hàng loạt cổ vật quý giá bằng giấy, gỗ, đồng và gốm sứ, cùng 5 cỗ kiệu sơn son thiếp vàng và các bản sắc phong, câu đối ca ngợi công đức các Vua Hùng. Đây là những minh chứng sống động cho nghệ thuật điêu khắc và đời sống tâm linh phong phú của người Việt cổ.

Nếu đến với Đình Hùng Lô trong những dịp lễ hội, du khách sẽ được chứng kiến lễ rước kiệu quy mô rất hoành tráng của trên 200 nam trung đồng phục thống nhất, gọn gàng, mỗi người đều mang theo biểu tượng vũ khí đi đến đâu trống giong cờ mở, tiền hô hậu ủng náo động cả một vùng.

Lễ hội làng Xốm đã có truyền thống lâu đời, mỗi năm tổ chức hai lần vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương 10/3 âm lịch và lễ tiệc Thánh hóa vào ngày 12/9 âm lịch. Nhưng lớn nhất vẫn là lễ rước kiệu, dâng lễ vật về Đền Hùng vào ngày Giỗ Tổ.

Với nghi lễ rước kiệu của xã Hùng Lô cùng với sự lưu giữ các đồ thờ, cúng tại đình làng thể hiện sự trân trọng đối với lịch sử trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa lịch sử, nhất là di sản gắn liền với Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.

Đầu năm 2022, Lễ hội truyền thống Đình Hùng Lô được xếp hạng di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.

Quần thể nhà cổ ở làng cổ bên dòng sông Lô

Sức hấp dẫn của làng cổ Hùng Lô còn đến từ hệ thống gần 50 ngôi nhà cổ có niên đại từ 100 đến 200 năm tuổi.

Những ngôi nhà cổ này chủ yếu được xây dựng bằng các vật liệu tự nhiên như gỗ, tre, nứa và lợp mái ngói âm dương.

Điểm đặc biệt nằm ở các chi tiết chạm khắc tinh tế hình “Tứ linh” (Long, Ly, Quy, Phượng) hay “Tứ quý” (Tùng, Cúc, Trúc, Mai), phản ánh rõ nét thẩm mỹ và nhân sinh quan của nền văn hóa nông nghiệp lúa nước.

Mỗi ngôi nhà cổ là một câu chuyện về sự tiếp nối thế hệ, nơi người dân địa phương luôn ý thức được giá trị của di sản và cùng nhau chung tay bảo tồn không gian sống nguyên bản của mình.

Trải nghiệm làng nghề

Có vị trí địa lý thuận lợi, Kẻ Xốm xưa sớm đã hình thành trung tâm buôn bán sầm uất. Dấu ấn văn hoá của thời kỳ dựng nước còn lưu lại trên mảnh đất này qua các di sản từ những giai đoạn đồ đá, thời kỳ đồ đồng như cuốc đá, rìu đá, mũi tên đồng, búa đồng.

Trải qua nhiều thế kỷ, những tập tục, nếp làng từ xưa đến nay vẫn luôn được người dân Hùng Lô gìn giữ, lưu truyền từ đời này sang đời khác.

Hùng Lô nổi tiếng với các làng nghề truyền thống vẫn duy trì nhịp sản xuất hối hả cho đến tận ngày nay. Du khách có thể ghé thăm các xưởng làm mỳ gạo, miến dong thủ công để tận mắt chứng kiến quy trình tạo ra những sợi mỳ trắng ngần, thơm mùi nắng.

Bên cạnh đó, hoạt động gói bánh chưng trong không gian cổ kính là một trải nghiệm đậm chất nhân văn.

Đây là loại bánh không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền, gắn liền với lòng hiếu thảo và sự tôn kính tổ tiên.

Thưởng thức những món bánh dân dã, thơm ngon đặc trưng của vùng Đất Tổ ngay tại làng cổ sẽ là dư vị khó quên cho hành trình khám phá của bạn.

Thưởng thức Hát Xoan - Giai điệu di sản

Đến với Hùng Lô, du khách không chỉ chiêm ngưỡng vẻ đẹp hữu hình mà còn được đắm mình trong không gian âm nhạc di sản.

Hùng Lô là một trong những điểm di tích đầu tiên triển khai chương trình “Hát Xoan làng cổ” - Di sản Văn hóa phi Vật thể của nhân loại đã được UNESCO công nhận.

Tại sân đình cổ kính, các nghệ nhân sẽ tái hiện đủ ba chặng hát truyền thống, Đó là hát nghi lễ: Mang tính tâm linh, trang trọng; hát quả cách: Phô diễn kỹ thuật và nội dung về đời sống, lao động; hát hội: Đầy tính giao duyên, rộn ràng và gần gũi.

Tiếng trống phách hòa cùng giọng hát mượt mà giữa không gian rêu phong tạo nên một trải nghiệm văn hóa sâu sắc, giúp mỗi người thêm hiểu và tự hào về bản sắc dân tộc.

×