Một loài thủy sản của Việt Nam được người Mỹ, Pháp rất ưa chuộng, bỏ hàng chục triệu USD để mua, đó là loài gì?

Mỹ chi hàng chục triệu USD để mua ghẹ của Việt Nam

Số liệu trên được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) công bố ngày 11/2. Theo đó, Mỹ là thị trường “đầu kéo”. Hiện, Mỹ là nước nhập khẩu ghẹ lớn nhất thế giới, đặc biệt là các sản phẩm ghẹ đông lạnh, với giá trị nhập khẩu khoảng gần 1,1 tỷ USD, bỏ xa các thị trường kế tiếp như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc…

Riêng với nhóm các sản phẩm ghẹ xanh, Mỹ đang là điểm đến quan trọng, có ảnh hưởng lớn dến nhu cầu toàn cầu và nguồn cung chủ yếu đến từ các nước châu Á, trong đó có Việt Nam.

Tuy nhiên, xuất khẩu sang Mỹ năm 2025 gặp nhiều thách thức. Tháng 8/2025, Cục Quản lý đại dương và khí quyển quốc gia Mỹ (NOAA) đã công bố kết quả so sánh theo Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú (MMPA) trên Công báo Liên bang. Theo đó, NOAA cho biết các quyết định “so sánh tương đương” có thể dẫn tới hạn chế nhập khẩu đối với sản phẩm từ các nghề cá/ngư cụ không đáp ứng yêu cầu bảo vệ động vật có vú biển.

Mặc dù, hiện tại lệnh cấm nhập khẩu ghẹ từ Việt Nam, Philippines, Indonesia và Sri Lanka đã được tạm hoãn cho đến khi Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA/NMFS) hoàn tất việc xem xét lại các “khả năng so sánh tương đương” (comparability findings) – tức là đánh giá về mức độ tương đương trong việc bảo vệ động vật có vú biển giữa các quốc gia xuất khẩu và Mỹ. Nhưng kết quả cuối cùng phụ thuộc vào chất lượng thông tin mà Việt Nam gửi tới NOAA/NMFS.

Nếu Mỹ là trụ cột về quy mô, thì EU đang là điểm sáng về tốc độ. Năm 2025, xuất khẩu ghẹ sang EU đạt hơn 3 triệu USD, tăng 102%. Trong khối thị trường này, Pháp là nước nhập khẩu nhiều nhất với hơn 3 triệu USD, tăng 112% (đứng thứ 2 trong top thị trường ghẹ của Việt Nam, sau Mỹ).

Cùng với EU, khối CPTPP cũng ghi nhận tín hiệu tích cực với mức tăng gần 29%. Đây là dư địa quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh sản phẩm chế biến sâu/giá trị gia tăng, tận dụng ưu đãi thuế quan và xu hướng tiêu dùng ưu tiên sản phẩm có truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu ghẹ sang Trung Quốc & Hồng Kông giảm mạnh 48%, chỉ đạt gần 3 triệu USD. Một số thị trường khác cũng giảm hoặc biến động (như Nhật Bản, Canada…), phản ánh cạnh tranh và thay đổi nhu cầu theo kênh tiêu thụ.

"Nhu cầu ghẹ trên thị trường thế giới tăng nhưng nguồn cung biến động do phụ thuộc khai thác", theo VASEP.

Dự báo về xuất khẩu cua, ghẹ năm 2026, cho rằng việc tuân thủ MMPA đang tạo ra nhiều vướng mắc cho doanh nghiệp về thủ tục xuất khẩu, làm hạn chế hoạt động xuất khẩu không chỉ của riêng ngành ghẹ. Bên cạnh đó, việc tập trung quá lớn vào thị trường Mỹ, đang khiến cho hoạt động xuất khẩu ghẹ của Việt Nam dễ “chao đảo”.

Nếu yêu cầu liên quan MMPA được chính phủ Mỹ thắt chặt hoặc phát sinh gián đoạn thủ tục, xuất khẩu sang Mỹ có thể biến động, buộc doanh nghiệp phải “xoay trục” nhanh hơn sang EU, CPTPP và các thị trường khác. Xu hướng nhu cầu tiêu thụ cua ghẹ trên thị trường thế giới tăng trong năm 2025 sẽ tiếp tục duy trì trong năm 2026.

Hiện sản phẩm cua, ghẹ Việt Nam đã có mặt tại 25 thị trường toàn cầu. Đặc biệt, các sản phẩm cua Việt Nam được đánh giá cao nhờ chất lượng ổn định, phù hợp với phân khúc trung và cao cấp. Nhờ đáp ứng tốt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, không nhiễm kháng sinh hay vi khuẩn gây bệnh, cua ghẹ Việt Nam dễ dàng thâm nhập các chuỗi nhà hàng, siêu thị và kênh thương mại điện tử tại những đô thị lớn trên thế giới.

Khai thác ghẹ là một trong những nghề có giá trị xuất khẩu lớn

Trong số các nghề khai thác thủy hải sản từ tự nhiên, khai thác ghẹ là một trong những nghề có giá trị xuất khẩu lớn của Việt Nam, chỉ sau nghề khai thác cá ngừ, hiện đang thu hút khoảng 20.000 ngư dân.

Khai thác ghẹ ở Việt Nam chủ yếu là khai thác ghẹ đỏ và ghẹ xanh. Ghẹ đỏ được khai thác rải rác khắp cả nước trong khi ghẹ xanh được khai thác tập trung chủ yếu ở tỉnh An Giang, với sản lượng khai thác hàng năm dao động trong khoảng 6.000-8.000 tấn/năm.

Ghẹ xanh là loài sống dưới đáy biển, chúng phân bố nhiều ở các khu vực cửa sông ven biển và gần các hòn đảo, chúng có tập tính vùi mình trong cát, nơi có độ sâu từ 10-20m. Để khai thác ghẹ xanh, ngư dân sử dụng một số loại ngư cụ đánh bắt tầng đáy như lưới rê đáy, bẫy rập và bẫy lú.

Còn nghề khai thác ghẹ đỏ ở nước ta tập trung chủ yếu ở khu vực từ đảo Phú Quý đến phía Nam đảo Côn Sơn. Ngư trường khai thác ghẹ đỏ có độ sâu trung bình khoảng 30-60m nước. Ngư cụ chính sử dụng để đánh bắt ghẹ đỏ là lưới rê tầng đáy và bẫy hình trụ.

×