Một năm vận hành chính quyền 3 cấp: Cấp xã từ "người thực hiện" thành trung tâm kiến tạo phát triển

Sau một năm triển khai mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 3 cấp, bộ máy hành chính cơ bản vận hành ổn định, thông suốt, từng bước nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Để bảo đảm quá trình chuyển đổi không bị gián đoạn, Chính phủ duy trì cơ chế chỉ đạo, điều hành tập trung, đồng thời đẩy nhanh hoàn thiện thể chế. Trên cơ sở rà soát hơn 5.000 văn bản quy phạm pháp luật, Quốc hội đã ban hành 116 luật, nghị quyết; Chính phủ ban hành 467 nghị định, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho mô hình mới, không để xảy ra khoảng trống pháp lý hay quản lý.

Cùng với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, công tác phân cấp, phân quyền được thúc đẩy mạnh mẽ. Chính phủ và các bộ, ngành đã chuyển giao 1.461 nhiệm vụ cho địa phương. Đáng chú ý, sau khi kết thúc hoạt động của cấp huyện, gần 74% nhiệm vụ trước đây được chuyển về cấp xã, giúp chính quyền cơ sở trực tiếp đảm nhận ít nhất 938 nhiệm vụ quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công.

Nâng tầm chính quyền cơ sở từ phân cấp, phân quyền

Thực tiễn tại phường Dương Nội (Hà Nội) cho thấy những chuyển biến rõ nét của mô hình mới. Với hơn 65.000 dân, 21 tổ dân phố, 54 tổ chức cơ sở đảng cùng trên 6.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh, đây là địa bàn đô thị hóa nhanh, đòi hỏi năng lực quản trị cao.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Dương Nội Cấn Thị Việt Hà, thay đổi lớn nhất không chỉ nằm ở cơ cấu tổ chức mà ở phương thức lãnh đạo, quản trị và thực thi nhiệm vụ. Thẩm quyền được phân định rõ hơn, trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan và người đứng đầu được xác định cụ thể, giúp việc giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Trong năm đầu vận hành, phường Dương Nội đã tiếp nhận, xử lý 999 nhiệm vụ và 423 thủ tục hành chính; giải quyết hơn 66.000 hồ sơ đúng và trước hạn; số hóa, kết nối dữ liệu hơn 11.000 thửa đất. Thu ngân sách năm 2025 đạt gần 300% dự toán, trong khi 6 tháng đầu năm 2026 đã đạt 93% kế hoạch. Địa phương cũng hoàn thành giải phóng mặt bằng 3 dự án trọng điểm với sự đồng thuận cao của người dân.

Để đạt kết quả này, Đảng ủy phường đã ban hành 12 đề án, nghị quyết chuyên đề nhằm cụ thể hóa chủ trương của Trung ương và thành phố; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, siết chặt kỷ luật, kỷ cương và phân công rõ trách nhiệm.

Một dấu ấn khác là việc triển khai 17 mô hình sáng tạo trên các lĩnh vực xây dựng Đảng, cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh, kinh tế số và dân vận. Các mô hình này góp phần rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, nâng cao khả năng kết nối giữa chính quyền với người dân, đồng thời huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cho an sinh và bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, quá trình vận hành cũng bộc lộ những thách thức. Khối lượng công việc chuyển về cấp xã tăng nhanh trong khi nguồn nhân lực, hạ tầng kỹ thuật và dữ liệu chưa theo kịp yêu cầu thực tế. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống quốc gia và chuyên ngành vẫn chưa thật sự đồng bộ, khiến một số quy trình xử lý công việc còn phân tán trên nhiều nền tảng.

Từ thực tiễn triển khai, Dương Nội rút ra ba bài học quan trọng: bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của cấp ủy và vai trò người đứng đầu; phân cấp, phân quyền phải đi đôi với nguồn lực thực hiện; và đổi mới quản trị phải gắn chặt với chuyển đổi số, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Để mô hình tiếp tục vận hành hiệu quả, địa phương kiến nghị Trung ương hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với vị trí việc làm, nguồn nhân lực và hạ tầng số; xây dựng cơ chế quản trị phù hợp với các đô thị phát triển nhanh; đồng thời tổng kết, nhân rộng những mô hình hay, sáng kiến hiệu quả từ cơ sở.

Tư duy lãnh đạo đổi mới thành công nhân rộng

Không chỉ tại các đô thị lớn, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 3 cấp cũng được ghi nhận rõ nét tại nhiều địa phương cơ sở. Tại xã Đức Trọng (tỉnh Lâm Đồng), Bí thư Đảng ủy Trần Trung Hiếu cho biết, một trong những yếu tố quyết định thành công là đổi mới tư duy lãnh đạo, chuyển từ "hành chính quản lý" sang "hành chính phục vụ", lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng thực thi công vụ.

Theo đó, địa phương đã rà soát, phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân; đề cao vai trò người đứng đầu, gắn trách nhiệm với kết quả thực hiện nhiệm vụ. Cùng với đó, xã triển khai mô hình "Cán bộ, đảng viên tiên phong gương mẫu, quyết tâm hành động vì Nhân dân phục vụ", khuyến khích mỗi cán bộ, đảng viên đăng ký sáng kiến, cải tiến quy trình xử lý công việc và nâng cao chất lượng phục vụ. Kết quả thực hiện được gắn với đánh giá, xếp loại cán bộ, tạo động lực đổi mới trong toàn hệ thống chính trị.

Xã Đức Trọng cũng xác định chuyển đổi số là động lực quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị. Địa phương đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, khai thác hiệu quả các phần mềm quản lý, điều hành, thành lập 49 tổ công nghệ số cộng đồng, từng bước xây dựng môi trường làm việc số từ xã đến thôn. Qua đó, năng suất lao động được nâng lên, hoạt động của chính quyền ngày càng công khai, minh bạch và hiệu quả hơn.

Tuy vậy, địa phương vẫn đối mặt với những khó khăn về chất lượng nguồn nhân lực và sự thiếu tương xứng giữa nguồn lực được phân bổ với khối lượng công việc ngày càng tăng. “Trong thời gian tới, Đức Trọng sẽ tiếp tục nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số, siết chặt kỷ luật hành chính và phát huy vai trò người đứng đầu nhằm đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn”, Bí thư xã Đức Trọng Trần Trung Hiếu cho hay.

×