Một người dùng AI bằng 10 người không dùng: AI mở “đường tắt” cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh kinh tế số ngày càng trở thành một động lực tăng trưởng mới, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang được nhìn nhận không chỉ là công cụ nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của doanh nghiệp.

AI mở “đường tắt” cho doanh nghiệp vùng núi

Chia sẻ tại "Diễn đàn Kinh doanh 2026: Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên phát triển mới", ông Nguyễn Hữu Thập - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang cho rằng trong khoảng 3 năm gần đây, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang đã trở thành một trong những hiệp hội tiên phong trong ứng dụng chuyển đổi số và AI.

Theo ông Thập, đối với một tỉnh miền núi, nếu vẫn duy trì cách làm truyền thống mà không chuyển đổi số và ứng dụng AI thì quy trình công việc sẽ trải qua nhiều công đoạn, tương tự như sản xuất lúa từ làm đất, gieo mạ, thu hoạch, vận chuyển, xay xát rồi mới nấu thành cơm.

Ngược lại, khi chuyển đổi số và ứng dụng AI, quy trình có thể được liên kết thành một “chiếc máy liên hoàn”, theo cách ông ví von là “gặt đến đâu là nấu ra cơm đến đó”.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang, nếu không chuyển đổi số thì doanh nghiệp cũng không thể ứng dụng AI một cách hiệu quả. Ông cho rằng AI hiện nay đã tiến tới mức tự động hóa, có thể tự thực hiện công việc thay vì chỉ chờ người dùng đặt câu hỏi.

Ông dẫn ví dụ, tại các đơn vị được hướng dẫn, chỉ cần sử dụng Gmail tích hợp với AI, đưa các văn bản đến vào hệ thống, AI có thể tự soạn thảo văn bản trả lời, sau đó người sử dụng kiểm tra và gửi đi.

Từ thực tế này, ông Thập cho rằng điểm nghẽn lớn nhất đối với doanh nghiệp hiện nay không nằm ở chi phí đầu tư AI.

Theo ông Thập, điện thoại thông minh, máy tính và đường truyền Internet đã có sẵn. Với quy mô doanh nghiệp hoặc công chức cấp xã, chỉ cần sử dụng phiên bản miễn phí hoặc gói khoảng 500.000 đồng/tháng cũng có thể thực hiện nhiều công việc.

"Thay vào đó, trở ngại lớn hơn nằm ở khả năng tiếp nhận và thay đổi cách làm. Một bộ phận người trên 40 tuổi cho rằng mình đã lớn tuổi và không còn nghĩa vụ phải ứng dụng AI hay chuyển đổi số," ông Thấp nhận định, đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự ách tắc trong ứng dụng công nghệ tại các cấp xã.

Ông cho biết AI có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, từ đánh giá tác động môi trường, lập dự án thiết kế cơ sở đến lĩnh vực pháp luật và soạn thảo văn bản hành chính.

Theo ông, đối với doanh nghiệp, một người biết ứng dụng AI có thể có năng lực tương đương 10 người không sử dụng công nghệ này.

Thương mại điện tử xóa nhòa khoảng cách địa lý

Cùng trao đổi về cơ hội từ công nghệ số, ông Bùi Quang Cường, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cho rằng thương mại điện tử đang làm thay đổi căn bản giới hạn thị trường của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo ông Cường, chưa bao giờ ranh giới giữa các thị trường bị xóa nhòa như hiện nay. Một sản phẩm được sản xuất tại một vùng quê Việt Nam có thể bán trực tiếp ra nước ngoài mà không còn phụ thuộc quá nhiều vào khoảng cách địa lý.

Theo đó, “chợ” không nhất thiết phải là một địa điểm được bố trí cố định mà có thể nằm ngay tại một khu vườn ở vùng quê, nơi doanh nghiệp đưa sản phẩm lên nền tảng số và tiếp cận khách hàng trên toàn cầu.

Nếu trước đây việc tiếp cận thị trường nước ngoài đòi hỏi doanh nghiệp phải liên hệ đối tác, ký kết các thỏa thuận, thực hiện quy trình chuyển tiền phức tạp, thì thương mại điện tử xuyên biên giới đang rút ngắn đáng kể các bước này. Ngay cả những sản phẩm thủ công mỹ nghệ nhỏ cũng có thể được bán trực tiếp tới người tiêu dùng quốc tế.

Theo ông Cường, điều này cũng bổ trợ cho câu chuyện chuyển đổi từ mô hình OEM sang làm chủ giá trị sản phẩm. Nếu trong mô hình OEM (sản xuất theo đơn hàng và thiết kế của đối tác), doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu đảm nhận khâu gia công và phần giá trị gia tăng lớn hơn thuộc về đối tác, thì thương mại điện tử mở ra khả năng đưa sản phẩm Việt Nam trực tiếp đến người tiêu dùng quốc tế.

Khi đó, sản phẩm không chỉ dừng lại ở “Made in Vietnam” (sản xuất tại Việt Nam) mà có thể hướng tới “Brand of Vietnam” (thương hiệu Việt Nam) được xây dựng và bán ra thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, theo ông Cường, cơ hội từ thương mại điện tử cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt trực tiếp với cạnh tranh quốc tế. Người tiêu dùng trong nước khi mua hàng trên các nền tảng như Shopee, TikTok hay Lazada có thể nhận ra sản phẩm đến từ các cửa hàng nước ngoài, với thời gian giao hàng chỉ khoảng 2-3 ngày.

“Khoảng cách địa lý không còn, nhưng khoảng cách về năng lực đang tăng lên”, ông Cường nhận định.

Theo ông, thương mại điện tử Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm dẫn đầu Đông Nam Á, nhưng số lượng nhà bán hàng trên các sàn lại giảm dần trong 3 năm qua. Đây là dấu hiệu của quá trình thanh lọc thị trường, khi doanh số tiếp tục tăng nhưng tập trung nhiều hơn vào những nhà bán hàng lớn, có đầu tư và kinh nghiệm.

Trong khi đó, các nhà bán hàng nhỏ lẻ, không có đơn hàng, có xu hướng rời khỏi thị trường. Theo ông Cường, đây là thách thức đòi hỏi doanh nghiệp lớn và cơ quan quản lý Nhà nước có những hỗ trợ để doanh nghiệp nhỏ nâng cao năng lực.

Ở chiều ngược lại, AI có thể trở thành công cụ giúp thu hẹp khoảng cách năng lực này. Ông Cường cho rằng nếu biết sử dụng AI, doanh nghiệp có thể nâng cao đáng kể năng lực cạnh tranh.

Ông dẫn lại một câu chuyện từ hơn 10 năm trước, khi vào năm 2015 có dịp trao đổi với Giám đốc Facebook tại Việt Nam. Theo lời kể của ông, vị này từng cho biết nếu chỉ tính hoạt động xuất khẩu theo nghĩa đưa hàng hóa từ quốc gia này sang quốc gia khác, Việt Nam khi đó đã nằm trong top 10 quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới trên nền tảng Facebook.

Lý do là ngay từ thời điểm đó, nhiều người trẻ Việt Nam đã ngồi tại nhà, nhập hàng từ Trung Quốc và bán sang Mỹ, châu Âu với số lượng lớn. Số tiền họ chi cho quảng cáo mỗi ngày có thể lên tới vài tỷ đồng.

Thậm chí, theo ông Cường, có những người sẵn sàng mua một tài khoản quảng cáo Facebook với mức giá tương đương một căn hộ chung cư tầm trung tại Hà Nội thời điểm đó, khoảng 2-3 tỷ đồng, để phục vụ hoạt động bán hàng ra thị trường quốc tế.

Từ những ví dụ này, ông Cường cho rằng tiềm năng của doanh nghiệp Việt Nam là rất lớn nếu biết tận dụng công nghệ, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử đang tiếp tục xóa nhòa ranh giới thị trường.

×