Mục tiêu thương mại song phương 10 tỷ USD: Gạo, thủy sản Việt Nam rộng đường vào Philippines

Việt Nam - Philippines mong muốn vượt mục tiêu thương mại song phương 10 tỷ USD

Nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân Ngô Phương Ly tới Cộng hòa Philippines từ từ ngày 31/5 đến ngày 1/6/2026, lãnh đạo hai nước đã ra Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác chiến lược tăng cường Philippines và Việt Nam.

Hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh ý nghĩa chuyến thăm, diễn ra đúng vào dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 10 năm triển khai hiệu quả quan hệ Đối tác chiến lược giữa Philippines và Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh tiềm năng hợp tác to lớn và nhất trí nâng cấp quan hệ Đối tác chiến lược hiện nay lên Đối tác chiến lược tăng cường.

Hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng tầm hợp tác kinh tế giữa Philippines và Việt Nam, là hai nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng hàng đầu thế giới, góp phần tăng cường năng lực và khả năng tự cường của mỗi quốc gia.

Cả hai nhà lãnh đạo bày tỏ mong muốn vượt mục tiêu thương mại song phương 10 tỷ USD theo hướng cân bằng thông qua mở rộng cơ hội thương mại hai chiều, cải thiện tiếp cận thị trường và giảm thiểu các rào cản thương mại và đầu tư.

Nhận thức rõ vai trò thiết yếu của nông nghiệp đối với sự phát triển và nền kinh tế của mỗi nước, hai nhà lãnh đạo cam kết thúc đẩy hợp tác nông nghiệp chặt chẽ hơn thông qua nghiên cứu và phát triển chung, nâng cao năng lực, trao đổi chuyên gia và thực tiễn tốt, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, và nghiên cứu các lĩnh vực hợp tác tiềm năng trong thương mại và đầu tư, nông nghiệp, đặc biệt về gạo, thủy sản, phát triển kinh tế biển xanh bền vững, nông nghiệp bền vững, nông nghiệp thông minh, quản lý thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hai nhà lãnh đạo nhất trí tăng cường hợp tác trong lĩnh vực thương mại nông nghiệp và giải quyết các thách thức liên quan đến lương thực và nông nghiệp, với mục tiêu chuyển đổi các ngành nông nghiệp và thủy sản thành những động lực tăng trưởng mạnh mẽ, thúc đẩy phát triển nông thôn và tạo động lực cho các cộng đồng dân cư.

Hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao năng lực chế biến thực phẩm và tăng cường chuỗi cung ứng nhằm nâng cao khả năng chống chịu và tính bền vững trước những thách thức toàn cầu.

Hai nhà lãnh đạo kêu gọi tăng cường hợp tác song phương để phòng chống các hoạt động khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) thông qua chia sẻ thông tin, nâng cao năng lực và hợp tác quản lý nghề cá và thực thi pháp luật.

Đối tác thương mại gạo hàng đầu của Việt Nam, thủy sản mở cơ hội mới...

Có thể nói, với dân số đạt gần 120 triệu người, GDP hàng năm đạt trên 400 tỷ USD, nhu cầu tiêu dùng sản phẩm, hàng hóa đa dạng, sản xuất trong nước còn hạn chế, phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu, cộng thêm các điều kiện thuận lợi về khoảng cách địa lý, logistics thì Philippines luôn là thị trường có nhiều tiềm năng và cơ hội cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Đặc biệt, sản xuất trong nước còn hạn chế và hàng năm nhập siêu lớn chính là cơ hội cho hàng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Philippines.

Thực tế, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Philippines đã tăng trưởng ấn tượng với tốc độ trung bình trên 10%/năm trong giai đoạn 2015-2025, từ 2,92 tỷ USD lên 7,8 tỷ USD. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 11 của Philippines. Cùng đó, cơ cấu hàng hóa ngày càng đa dạng với gần 40 nhóm mặt hàng xuất khẩu chủ lực từ Việt Nam.

Gạo Việt từ lâu đã không còn xa lạ với các gia đình tại Philippines. Gạo Việt chiếm khoảng 80% tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines, đây không chỉ đơn thuần là chuyện mua bán, mà còn là chiến lược giúp nước bạn bảo đảm an ninh lương thực và đồng thời tạo đầu ra ổn định cho nông sản Việt.

Năm 2025, xuất khẩu gạo của ta sang thị trường này đạt khoảng 1,6 tỷ USD. Bốn tháng đầu năm 2026, lượng gạo xuất khẩu sang Philippines đạt 1,69 triệu tấn, tương đương 740,48 triệu USD, tăng 13,62% về lượng và tăng 1,24% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước, chiếm gần 47% tổng lượng xuất khẩu gạo của cả nước.

Ông Lê Phú Cường, Tham tán thương mại Việt Nam tại Philippines cho biết, Việt Nam là nhà cung cấp hàng đầu các mặt hàng nông sản, đặc biệt là gạo, là nguồn cung quan trọng góp phần bảo đảm an ninh lương thực cho nước bạn.

Đối với mặt hàng gạo - lĩnh vực hợp tác nổi bật giữa hai nền kinh tế, ông Vũ Bá Phú cho rằng, đây là cơ hội để hai bên thúc đẩy hợp tác theo hướng ổn định, dài hạn, gắn thương mại gạo với bảo đảm an ninh lương thực và duy trì chuỗi cung ứng bền vững.

Năm 2026, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp Mỹ, Philippines tiếp tục là nhà nhập khẩu số 1 thế giới với số lượng đến 5,5 triệu tấn. Lượng nhập khẩu gạo còn lên tới con số 5,6 triệu tấn vào năm 2027. Các con số này vượt xa so với kỷ lục nhập khẩu năm 2024 là 5,1 triệu tấn, cao hơn đáng kể so với dự báo của Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) vào đầu năm 2026 là 3,6 - 3,8 triệu tấn. 75 - 80% lượng gạo của Philippines sẽ nhập khẩu từ Việt Nam, trước mắt hai nước xúc tiến trao đổi để ký thỏa thuận về gạo với khối lượng gần 3 triệu tấn.

Philippines là thị trường truyền thống đối với xuất khẩu gạo của Việt Nam. Trong những năm qua lượng gạo và kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường Philippines luôn chiếm trên 40% đến gần 45% về lượng và kim ngạch trong tổng lượng và tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam.

Mặc dù Philippines đã và đang nỗ lực trong việc tìm kiếm đa dạng hóa nguồn cung nhưng gạo của Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục đứng vững tại thị trường Philippines do gạo của Việt Nam có thế mạnh riêng, có khả năng cạnh tranh tại thị trường.

Một là, gạo Việt Nam có phẩm cấp, chất lượng, giá cả phù hợp nên có tính cạnh tranh, phù hợp với thị hiếu tiêu dùng và có thể đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng Philippines, đặc biệt là tầng lớp đông đảo dân cư có thu nhập trung bình và thấp.

Hai là, nguồn cung gạo ổn định của Việt Nam, khoảng cách địa lý, chi phí và thuận tiện trong chuyên trở, đáp ứng được nhu cầu nhập khẩu hàng năm của Philippines.

Ba là, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Việt Nam đã có quan hệ bạn hàng lâu năm với các nhà nhập khẩu gạo của Philippines, đã tạo được uy tín, lòng tin trong xuất khẩu gạo với các bạn hàng Philippines.

Không chỉ dừng ở gạo, Philippines còn là thị trường giàu tiềm năng đối với thực phẩm chế biến, cà phê, thủy sản... Theo ông Lê Phú Cường, thủy sản và thực phẩm chế biến sâu đang được xem là lĩnh vực nhiều tiềm năng. Nhu cầu về thực phẩm tiện lợi, chất lượng cao tại các đô thị lớn của Philippines như Manila, Cebu, Davao rất lớn.

Đặc biệt, phân khúc thực phẩm Halal đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế là một hướng đi mới giúp doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào thị trường này. Mới đây, Philippines đã thông báo mở hạn ngạch mua 250.000 tấn cá, là tín hiệu tích cực cho ngành thủy sản Việt, nhất là với sản phẩm từ cá tra, cá nục, cá thu đến mực và bạch tuộc đông lạnh.

Mặc dù vậy, thị trường Philippines cũng là thị trường có nhiều thách thức và rủi ro đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải có sự kiên trì và có chính sách quảng bá, marketing và xâm nhập thị trường một cách phù hợp và hiệu quả.

Thách thức đầu tiên phải kể đến chính là “tiềm thức” mang tính ý thức hệ của người dân Philippines, người tiêu dùng Philippines đối với các sản phẩm, hàng hóa của Việt Nam. Người dân Philippines vẫn đánh giá cao và ưa chuộng các sản phẩm hàng hóa được nhập khẩu từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ, châu Âu… và còn nhiều “băn khoăn” chưa thật sự tin tưởng, thậm chí vẫn còn có những nhìn nhận, đánh giá chưa đúng, không cao về ngành sản xuất cũng như mẫu mã, chất lượng của các sản phẩm, hàng hóa của Việt Nam, cũng như tiềm năng, uy tín của doanh nghiệp Việt Nam.

Thách thức tiếp theo là ta phải cạnh tranh khốc liệt với các sản phẩm của Trung Quốc và các nước trong khu vực Asean, đặc biệt là Indonesia và Thái Lan. Thông qua cộng đồng thương nhân người Hoa lớn mạnh tại Philippines, nguồn sản phẩm hàng hóa giá rẻ được kiểm soát đảm bảo chất lượng của Trung Quốc đã xâm nhập khá sâu vào thị trường này và là nguy cơ cho các loại sản phẩm, hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia khác trong đó có các sản phẩm, hàng hóa của Việt Nam.

Ngoài ra, tại thị trường Philippines, các sản phẩm hàng hóa của Việt Nam còn phải cạnh tranh với các sản phẩm, hàng hóa từ các quốc gia khác trong khối Asean cùng được hưởng những ưu đãi và có điều kiện thuận lợi như Việt Nam, đặc biệt là Indonesia và Thái Lan, hai nước cũng đã xây dựng được mối quan hệ thương mại bền chặt và có nhiều mặt hàng xuất khẩu sang Philippines.

Thách thức lớn nữa đối với sản phẩm, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Philippines là sự “bất ổn” trong các chính sách xuất nhập khẩu và xu hướng mở cửa thị trường của Philippines. Những quy định về trình tự, thủ tục còn rườm rà mang tính “kiểm soát” liên quan tới xuất nhập khẩu hàng hóa là bước cản không hề nhỏ có thể làm nản lòng các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hai phía.

Ngoài ra, việc Philippines chưa sẵn sàng “mở cửa” thị trường cho một số sản phẩm, hàng hóa của Việt Nam, đặc biệt như hoa tươi, rau, củ, quả tươi, thịt tươi sống… cũng như các quy trình, thủ tục xuất nhập khẩu phức tạp liên quan tới nhóm mặt hàng này cũng là những cản trở đáng kể cho các doanh nghiệp Việt Nam khi xâm nhập thị trường Philippines.

Cuối cùng, một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Philippines cũng đang vấp phải các rào cản mang tính kỹ thuật như việc Philippines điều tra áp dụng thuế phòng vệ thương mại (thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, thuế tự vệ) đối với một số sản phẩm, hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam cũng là một rào cản và thách thức không nhỏ cho hàng hóa của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Philippines.

Ông Lê Phú Cường chỉ rõ: Để thành công tại thị trường này, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ tính đa dạng của thị trường; định vị rõ phân khúc khách hàng mục tiêu. Cùng đó, đảm bảo chất lượng hàng hóa ổn định giữa các lô hàng, đồng thời thực hiện nghiêm túc các cam kết về tiến độ giao hàng là yếu tố quan trọng để duy trì và phát triển quan hệ hợp tác lâu dài.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần tăng cường đầu tư vào thiết kế bao bì, xây dựng nhãn hiệu và đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ tại Philippines.

Philippines là thị trường tiềm năng cho nhiều mặt hàng, ngành hàng xuất khẩu của Việt Nam nhưng còn chưa được khai thác hiệu quả. Một mặt là bởi cộng đồng doanh nghiệp hai nước còn chưa đánh giá đúng tiềm năng thị trường và sản phẩm hàng hóa của hai bên, mặt khác còn bởi những khó khăn trong các thủ tục xuất nhập khẩu hoặc cam kết mở cửa thị trường cho các sản phẩm của hai nước, đặc biệt là các sản phẩm nông nghiệp...

×