Muốn biến nghiên cứu khoa học thành tiền, điều gì còn thiếu?

Kết quả nghiên cứu khoa học ngày càng nhiều, số lượng đề tài, công trình tăng đều qua các năm, chất lượng cũng có bước tiến. Nhưng một thực tế còn tồn tại là không nhiều kết quả nghiên cứu thực sự đi vào sản xuất, ra thị trường hay đi vào đời sống.

Câu chuyện “nghiên cứu xong để đó” không mới. Công nghệ vẫn nằm trong phòng thí nghiệm, trong khi doanh nghiệp loay hoay tìm lời giải cho các bài toán đổi mới. Hai phía đều có nhu cầu, nhưng thiếu cơ chế kết nối để gặp nhau. Khoảng trống đó lâu nay được gọi là “thung lũng chết”, nơi nhiều công nghệ dừng lại trước khi có thể trở thành sản phẩm.

Vấn đề không phải Việt Nam thiếu công nghệ mà thiếu một hạ tầng trung gian đủ năng lực để đưa công nghệ ra thị trường.

Doanh nghiệp không biết công nghệ nào phù hợp, thử nghiệm ở đâu, rủi ro thế nào. Nhà khoa học có kết quả nghiên cứu nhưng không rõ thị trường cần gì, ai là người dùng đầu tiên. Các dịch vụ như định giá công nghệ, sở hữu trí tuệ, thử nghiệm, tiêu chuẩn hay môi giới công nghệ còn rời rạc, chưa tạo thành chuỗi hỗ trợ hoàn chỉnh.

Trong bối cảnh đó, Trung tâm Đổi mới sáng tạo (ĐMST) được nhìn nhận như một thiết chế trung gian quan trọng, đóng vai trò kết nối và tổ chức quá trình chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế.

Thực tế, Trung tâm ĐMST không trực tiếp tạo ra công nghệ mà làm những việc các bên riêng lẻ khó tự làm được.

Đó là kết nối viện, trường, doanh nghiệp, quỹ đầu tư và cơ quan quản lý; hỗ trợ công nghệ đi từ phòng thí nghiệm sang sản phẩm thông qua thử nghiệm, bảo hộ sở hữu trí tuệ, hoàn thiện mô hình kinh doanh, gọi vốn; đồng thời cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp giúp giảm rủi ro thương mại hóa.

Điểm cốt lõi là giúp công nghệ vượt qua khâu khó nhất trong chuỗi chuyển hóa từ khoa học – công nghệ – sản phẩm – sản xuất – thị trường, tức giai đoạn từ công nghệ sang sản phẩm, vốn lâu nay là điểm nghẽn của Việt Nam.

Nhiều quốc gia đã xây dựng mô hình này từ sớm, như Fraunhofer của Đức, ITRI của Đài Loan hay Catapult của Anh, với vai trò “đỡ” những giai đoạn khó nhất để công nghệ đi thêm một bước gần hơn tới thị trường.

Tại Việt Nam, các mô hình như Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), SIHUB hay một số trung tâm ĐMST địa phương đã hình thành, nhưng nhìn tổng thể vẫn cần được củng cố để đủ sức kéo cả hệ sinh thái vận hành hiệu quả hơn.

Một yếu tố đặc biệt quan trọng là vai trò “First Buyer” (người mua đầu tiên). Với sản phẩm công nghệ mới, nếu không có bên sẵn sàng dùng thử, nhiều ý tưởng dễ dừng ở mức thử nghiệm. Trung tâm ĐMST, trong trường hợp này, có thể là nơi kết nối để hình thành thị trường ban đầu cho công nghệ.

Suy cho cùng, Trung tâm ĐMST cần đóng vai trò tổ chức lại cách đưa công nghệ ra thị trường. Trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và cạnh tranh ngày càng lớn, đây là mắt xích cần thiết nếu không muốn công nghệ tiếp tục nằm trên giấy.

×